Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §22.57.1-22.57.12

神々の鎮撫と非常時の軍備および奴隷兵の徴募

651 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマの元老院はカンナエの敗戦後に善後策を講じ、神々の怒りを宥めるためにウェスタの巫女の不貞への処罰、神託の拝診、非凡な生贄の儀式を行う。さらに、新しい軍隊を編成するため独裁官を任命し、自由市民の不足を補うために奴隷を購入して武装させるという非常手段をとる。

§22.57.1litteris consulis praetorisque recitatis censuerunt praetorem M. Claudium, qui classi ad Ostiam stanti praeesset, Canusium ad exercitum mittendum, scribendumque consuli, ut, cum praetori exercitum tradidisset, primo quoque tempore, quantum per commodum rei publicae fieri posset, Romam veniret.
執政官と法務官の書簡が朗読されると、元老院議員たちは、オスティアに停泊している艦隊を率いていた法務官マルクス・クラウディウスをカヌシウムの軍隊に派遣すべきであり、また執政官には、法務官に軍隊を引き渡したならば、国家の不利益にならない範囲でできるだけ早くローマに来るよう書き送るべきであると決議した。
§22.57.2territi etiam super tantas clades cum ceteris prodigiis, tum quod duae Vestales eo anno, Opimia atque Floronia, stupri compertae altera sub terra, uti mos est, ad portam Collinam necata fuerat, altera sibimet ipsa mortem consciverat.
彼らは、これほどの大惨事に加えて、他の不吉な前兆によっても、またその年、二人のウェスタの巫女オピミアとフロロニアが不貞の罪を暴かれ、一人は慣習に従ってコッリナ門の近くで地中に埋められて処刑され、もう一人は自ら命を絶ったことによっても恐れを抱いた。
§22.57.3L. Cantilius scriba pontificius, quos nunc minores pontifices appellant, qui cum Floronia stuprum fecerat, a pontifice maximo eo usque virgis in comitio caesus erat, ut inter verbera expiraret.
フロロニアと不貞を働いた神官書記官(現在では小神官と呼ばれている)のルキウス・カンティリウスは、最高神祇官によって民会広場で鞭で殴打され、ついにその打撃の中で息を引き取った。
§22.57.4hoc nefas cum inter tot, ut fit, clades in prodigium versum esset, decemviri libros adire iussi sunt,
この神聖冒涜が、このような多くの惨劇の中で(世の常であるが)不吉な前兆と見なされたため、十人委員が書を調べるよう命じられた。
§22.57.5et Q. Fabius Pictor Delphos ad oraculum missus est sciscitatum, quibus precibus suppliciisque deos possent placare, et quaenam futura finis tantis cladibus foret.
また、クィントゥス・ファビウス・ピクトルが、どのような祈りと嘆願によって神々をなだめることができるか、またこれほどの大惨事の終焉はいかなるものになるかを尋ねるために、デルポイの神託所へと派遣された。
§22.57.6interim ex fatalibus libris sacrificia aliquot extraordinaria facta;
その間、運命の書に基づいていくつかの特別な犠牲が捧げられた。
inter quae Gallus et Galla, Graecus et Graeca in foro bovario sub terram vivi demissi sunt in locum saxo consaeptum, iam ante hostiis humanis, minime Romano sacro, inbutum.
その中には、ガリア人の男女とギリシア人の男女が、牛市場において、石で囲まれた場所に生きたまま地中に埋められたが、そこはローマの祭祀としては極めて異例なことに、以前からすでに人間の生贄によって汚されていた場所であった。
§22.57.7placatis satis ut rebantur, deis M. Claudius Marcellus ab Ostia mille et quingentos milites, quos in classem scriptos habebat, Romam, ut urbi praesidio essent, mittit;
神々は十分に宥められたと彼らが考えた時、マルクス・クラウディウス・マルケッルスは、艦隊のために召集していた千五百人の兵士を、都市の守備隊とするためにオスティアからローマへと派遣した。
§22.57.8ipse, legione classica — ea legio tertia erat — cum tribunis militum Teanum Sidicinum praemissa, classe tradita P. Furio Philo collegae, paucos post dies Canusium magnis itineribus contendit.
彼自身は、艦隊レギオ――これは第三レギオであった――を軍事トリブヌスたちとともにテアヌム・スィディキヌムへあらかじめ出発させ、艦隊を同僚のプブリウス・フリウス・ピルスに引き渡した上で、数日後に強行軍でカヌシウムへと急行した。
§22.57.9inde dictator ex auctoritate patrum dictus M. Iunius et Ti. Sempronius magister equitum dilectu edicto iuniores ab annis septemdecim et quosdam praetextatos scribunt.
その後、元老院の権威によって独裁官に指名されたマルクス・ユニウスと、騎兵長官のティベリウス・センプロニウスは、徴兵令を布告して、十七歳以上の青年たちや、一部の未成年の少年たちを兵籍に登録した。
quattuor ex his legiones et mille equites effecti.
これらから四個レギオと千騎の兵が編成された。
§22.57.10item ad socios Latinumque nomen ad milites ex formula accipiendos mittunt.
また、同盟諸都市やラティウム名の都市へも、規定に従って兵士を受け取るために使者を送った。
arma, tela, alia parari iubent et vetera spolia hostium detrahunt templis porticibusque.
武具や投射兵器、その他の物資を用意するよう命じ、神殿や列柱廊から敵から奪った古い戦利品を取り外した。
§22.57.11et formam novi dilectus inopia liberorum capitum ac necessitas dedit: octo milia iuvenum validorum ex servitiis prius sciscitantes singulos, vellentne militare empta publice armaverunt.
そして、自由市民の人口不足と切迫した必要性が、新しい徴兵の形態をもたらした。 公費で購入した奴隷の中から、あらかじめ一人一人に兵役を望むかどうかを尋ねた上で、八千人の頑健な若者を武装させたのである。
§22.57.12hic miles magis placuit cum pretio minore redimendi captivos copia fieret.
この兵士たちの方が、より安価で捕虜を買い戻す機会があったにもかかわらず、好まれた。

語釈・文法注

  1. §22.57.1scribendumque consuli — 非人称受動 `scribendum [esse]`(書き送られるべきである)に、「誰に」を示す方向の与格、または行為者を表す与格として `consuli`(執政官に)が接続している。
  2. §22.57.2stupri compertae — 二人の巫女が「不貞の罪を暴かれた」ことを示す。`stupri` は有罪判決や告訴の内容を表す罪名の属格であり、動詞 `comperire`(罪を暴く)の受動完了分詞 `compertae` にかかっている。
  3. §22.57.11prius sciscitantes singulos, vellentne militare — 現在分詞 `sciscitantes`(尋ねながら)の論理的な主語は、主動詞 `armaverunt` の主語(国家の役人たち)である。`vellentne` は従属節(間接疑問)であり、接続法未完了。小辞 `-ne` は疑念や選択を導入する。
  4. §22.57.12cum pretio minore redimendi captivos copia fieret — 接続法 `fieret` を伴う `cum` 節。ここでは、より低い費用で捕虜を身受けする選択肢があった「にもかかわらず」(譲歩)奴隷兵の方が好まれた、という譲歩のニュアンスで解釈される。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §22.57.1-22.57.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.57.1-22.57.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。