Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §22.56.1-22.56.8

敗戦の詳細報告と服喪およびシキリアの急報

650 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

元老院が混乱を鎮めようとする中、執政官テレンティウスからアエミリウスの戦死と敗残兵の惨状を伝える書簡が届き、市内は深い喪に包まれて服喪期間が制限される。さらに、シキリアの前法務官オタキリウスからもカルタゴ軍の来襲と艦隊の必要性を訴える書簡が届く。

§22.56.1cum in hanc sententiam pedibus omnes issent, summotaque foro per magistratus turba patres diversi ad sedandos tumultus discessissent, tum demum litterae a C. Terentio consule allatae sunt:
全員が歩行投票によってこの提案に賛成し、法務官たちによって広場から群衆が退去させられ、元老院議員たちが混乱を鎮めるために散会した時、その時になってようやく、執政官ガイウス・テレンティウスからの書簡が届いた。
§22.56.2L. Aemilium consulem exercitumque caesum; sese Canusii esse, reliquias tantae cladis velut ex naufragio colligentem; ad decem milia militum ferme esse inconpositorum inordinatorumque; Poenum sedere ad Cannas, in captivorum —; §22.56.3pretiis praedaque alia nec victoris animo nec magni ducis more nundinantem.
すなわち、執政官ルキウス・アエミリウスが戦死し、軍隊が壊滅したこと、自分自身はカヌシウムにおり、この大惨事の生存者をまるで難破船から救い出すかのように集めていること、規律も組織も失った兵士が約一万名いること、カルタゴ人はカンナエに留まり、捕虜の―― 身代金やその他の戦利品をめぐって、勝者の精神にも大いなる将軍の流儀にもそぐわず、商売をしている、ということであった。
§22.56.4tum privatae quoque per domos clades vulgatae sunt, adeoque totam urbem opplevit luctus, ut sacrum anniversarium Cereris intermissum sit, quia nec lugentibus id facere est fas nec ulla in illa tempestate matrona expers luctus fuerat.
その時、私的な惨劇も家々を通じて広く知れ渡り、全都市を哀悼が覆い尽くしたため、ケレスの例年の祭儀は中断された。 なぜなら、喪に服している人々がそれを行うことは神法上許されず、またその時期に喪に服していない既婚女性は一人もいなかったからである。
§22.56.5itaque ne ob eandem causam alia quoque sacra publica aut privata desererentur, senatus consulto diebus triginta luctus est finitus.
それゆえ、同じ理由で他の公私の祭儀も放棄されることのないよう、元老院決議によって、喪の期間は三十日間に制限された。
§22.56.6ceterum cum sedato urbis tumultu revocati in curiam patres essent, aliae insuper ex Sicilia litterae allatae sunt ab T. Otacilio propraetore, regnum Hieronis a classe Punica vastari;
しかし、市内の混乱が静まり、元老院議員たちが議事堂に再招集されると、さらにシキリアから前法務官ティトゥス・オタキリウスからの別の書簡が届いた。
§22.56.7cui opem inploranti ferre vellet, nuntiatum sibi esse alia classem ad Aegates insulas stare paratam instructamque, §22.56.8ut, ubi se versum ad tuendam Syracusanam oram Poeni sensissent, Lilybaeum extemplo provinciamque aliam Romanam adgrederentur.
すなわち、ヒエロンの王国がカルタゴの艦隊によって荒らされていること、彼が援助を求めている彼に援助を与えようとしたところ、別の艦隊がアエガテス諸島に戦闘準備を整えて停泊していると彼に報告があったこと、それは、カルタゴ人が、彼がシラクサ沿岸の防衛に向かったことを察知した時に、直ちにリリュバエウムやローマの別の属州を攻撃するためである。
itaque classe opus esse, si regem socium Siciliamque tueri vellent.
それゆえ、もし同盟国である王とシキリアを防衛したいのであれば、艦隊が必要である、ということであった。

語釈・文法注

  1. 22.56.1pedibus ire — 元老院の表決手続きにおいて、発言せずに提案者の側(または賛成するグループ)に物理的に歩み寄ることで賛意を示す「歩行投票」(pedibus ire in sententiam)を指す慣用表現である。
  2. 22.56.2sese Canusii esse ... colligentem — litterae allatae sunt に続く間接話法における対格不定詞構文(ACI)。sese(主格対格)は書簡の差出人である執政官テレンティウス自身を指し、現在分詞 colligentem がそれに一致して修飾している。
  3. 22.56.3pretiis — 前節 §22.56.2 の末尾にある `in captivorum` から繋がっており、前置詞 `in` の支配を受ける奪格名詞(`in captivorum pretiis praedaque alia...`)。「捕虜の身代金やその他の戦利品をめぐって」の意。
  4. 22.56.7cui opem inploranti ferre vellet — 関係代名詞 `cui` は「連結の関係代名詞」であり、先行詞は前文の `Hieronis`(ヒエロン王)。`vellet` は、間接話法(nuntiatum sibi esse)の内部にある従属節(時・状況を表す cum 節)であるため接続法(歴史的時制の主文に呼応した未完了過去)となっている。主語は前法務官オタキリウス。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §22.56.1-22.56.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.56.1-22.56.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。