Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §22.53.1-22.53.13

スキピオによる逃亡阻止と忠誠の誓約

647 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カヌシウムで最高指揮権を委ねられた若きスキピオは、メテッルスら一部の貴族たちがイタリアを捨てて逃亡を企てていることを知り、彼らに剣を突きつけてローマへの忠誠を誓わせ、その企てを阻止した。

§22.53.1ceterum cum ibi tribuni militum quattuor essent, Q. Fabius Maximus de legione prima, cuius pater priore anno dictator fuerat, §22.53.2et de legione secunda L. Publicius Bibulus et P. Cornelius Scipio et de legione tertia Ap. Claudius Pulcher, qui proxime aedilis fuerat, §22.53.3omnium consensu ad P. Scipionem admodum adulescentem et ad Ap. Claudium summa imperii delata est.
しかし、そこには四人の軍団士官、すなわち、第一軍団からはクィントゥス・ファビウス・マクシムス(彼の父は前年に独裁官であった)、および第二軍団からはルキウス・プブリキウス・ビブルスとプブリウス・コルネリウス・スキピオ、そして第三軍団からはアッピウス・クラウディウス・プルケル(彼は最近アエディリスであった)がいたが、全員の合意によって、極めて若かったプブリウス・スキピオと、アッピウス・クラウディウスに総指揮権が委ねられた。
§22.53.4quibus consultantibus inter paucos de summa rerum nuntiat P. Furius Philus, consularis viri filius, nequiquam eos perditam spem fovere, desperatam conploratamque rem esse publicam:
彼らが数名で国家の危機について相談していると、元執政官の息子であるプブリウス・フリウス・ピルスが来て、彼らが失われた希望を空しく抱いていること、国家は絶望的であり見限られたものであることを告げた。
§22.53.5nobiles iuvenes quosdam, quorum principem L. Caecilium Metellum, mare ac naves spectare, ut deserta Italia ad regum aliquem transfugiant.
すなわち、一部の貴族の若者たちが、その筆頭はルキウス・カエキリウス・メテッルスであるが、イタリアを捨ててどこかの王のもとへ逃亡するために、海と船に目を向けているという。
§22.53.6quod malum, praeterquam atrox, super tot clades etiam novum, cum stupore ac miraculo torpidos defixisset, qui aderant, et consilium advocandum de eo censerent, negat consilii rem esse Scipio iuvenis, fatalis dux huiusce belli.
この恐ろしいだけでなく、あまりに多くの惨劇の上にさらに前代未聞の災厄が、居合わせた者たちを驚愕と驚嘆によって麻痺させ、立ち尽くさせ、彼らがこれについて会議を招集すべきだと考えていたとき、この戦争の運命の指導者である若きスキピオは、これが会議で解決すべき事柄ではないと否定した。
§22.53.7audendum atque agendum, non consultandum ait in tanto malo esse.
これほどの災厄においては、大胆に立ち向かい行動すべきであって、相談すべきではないと彼は言った。
irent secum extemplo armati, qui rem publicam salva vellent;
国家の安全を望む者は、直ちに武装して自分とともに行くべきである、と。
§22.53.8nulla verius, quam ubi ea cogitentur, hostium castra esse.
そのようなことが企てられている場所ほど、真に敵の陣営である場所はない、と。
§22.53.9pergit ire sequentibus paucis in hospitium Metelli, et cum concilium ibi iuvenum, de quibus allatum erat, invenisset, stricto super capita consultantium gladio “ex mei animi sententia” inquit,
彼は少数の従者を連れてメテッルスの宿舎へと直行し、そこで報告のあった若者たちの集まりを見つけると、相談している者たちの頭上で剣を抜き放ち、こう言った。
§22.53.10“ut ego rem publicam populi Romani non deseram neque alium civem Romanum deserere patiar;
「私の心の底からの誓いとして」「私はローマ人民の国家を見捨てず、他のローマ市民が見捨てることも許さない。
§22.53.11si sciens fallo, tum me Iuppiter optimus maximus, domum, familiam remque meam pessimo leto adficiat.
もし私が知っていながら偽るならば、そのときは至高至大のユピテルが、私を、私の家を、家族を、そして私の財産を、最も無残な死をもって破滅させ給え。
§22.53.12in haec verba, L. Cacili, iures postulo ceterique, qui adestis;
ルキウス・カエキリウスよ、そしてここにいる他の者たちよ、あなた方がこの言葉通りに誓うことを私は要求する。
qui non iuraverit, in se hunc gladium strictum esse sciat.
誓わない者は、この引き抜かれた剣が自分に向けられていると知るがよい。
§22.53.13haud secie pavidi, quam si victorem Hannibalem cernerent, iurant omnes custodiendosque semet ipsos Scipioni tradunt
」まるで勝者ハンニバルの姿を目の当たりにしているかのように怯えながら、彼らは全員誓いを立て、自分たちの身の監視をスキピオに委ねた。

語釈・文法注

  1. §22.53.4quibus consultantibus — 関係代名詞を用いた独立奪格(奪格絶対)構文。`quibus` は直前の節で総指揮権を委ねられたスキピオとクラウディウスを指す関係代名詞 `qui` の奪格中性(あるいは男性)複数で、「彼らが相談していると」の意。
  2. §22.53.5quorum principem L. Caecilium Metellum — 対格不定詞句における挿入的な関係節。`principem` の後に不完全な構造があり、`[esse]` が省略されている。全体として「彼らの首謀者がルキウス・カエキリウス・メテッルスである(一部の貴族の若者たち)」という意味。
  3. §22.53.6negat consilii rem esse — `consilii` は性質や所有を示す属格で、非人称的な `rem esse` とともに「会議(熟慮)に属する事柄、会議を要する事柄」を表す。「これは熟慮を要する事柄ではない(直ちに行動すべきだ)とスキピオは否定した」の意。
  4. §22.53.10ut ego rem publicam populi Romani non deseram — 誓言(iurandum)に用いられる名詞節。前節の誓いの定型表現 `ex mei animi sententia`(私の本心から誓う)に導かれ、誓う内容を `ut` +接続法現在(`deseram`)で表現している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §22.53.1-22.53.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.53.1-22.53.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。