§22.41.1ceterum temeritati consulis ac praepropero ingenio materiam etiam fortuna dedit, quod in prohibendis praedatoribus tumultuario proelio ac procursu magis militum quam ex praeparato aut iussu imperatorum orto haudquaquam par Poenis dimicatio fuit.
しかしながら、運命は執政官の無謀さとあまりに早急な気性に対して、さらなる機会を与えた。 というのも、略奪者を阻止する中で生じた突発的な戦闘と、将軍たちの命令や事前の準備によるというよりはむしろ兵士たちの突撃によって生じた衝突は、カルタゴ勢にとって決して互角のものではなかったからである。
§22.41.2ad mille et septingenti caesi non plus centum Romanorum sociorumque occisis.
カルタゴ側では千七百人ほどが討たれたのに対し、ローマ人と同盟軍の戦死者は百人を超えなかった。
ceterum victoribus effuse sequentibus metu insidiarum obstitit Paulus consul, cuius eo die —
しかし、勝ち誇って散り散りに追撃する兵たちに対し、待ち伏せを恐れた執政官パウルスが立ちはだかって制止した。
§22.41.3nam alternis imperitabant — imperium erat, Varrone indignante ac vociferante emissum hostem e manibus debellarique, ni cessatum foret, potuisse.
この日、彼の―― というのも彼らは一日交代で指揮を執っていたのだが――指揮権があったのである。 ワロは、敵を目の前から逃してしまったこと、そして、もし引き止められなかったならば戦争を終わらせることができたはずだと、憤慨し大声で叫んだ。
Hannibal id damnum haud aegerrime pati;
ハンニバルはこの損失をそれほど苦にしなかった。
§22.41.4quin potius credere velut inescatam temeritatem ferocioris consulis ac novorum maxime militum esse.
むしろ、より好戦的な執政官と、とりわけ新兵たちの無謀さが、いわば罠の餌に食いついたのだと信じていた。
§22.41.5et omnia ei hostium haud secus quam sua nota erant: dissimiles discordesque imperitare, duas prope partes tironum militum in exercitu esse.
そして、敵のあらゆる内情が、自身の内情と劣らず彼には知られていた。 すなわち、互いに異なり不和な者たちが指揮を執っていること、軍隊のほぼ三分之二が新兵であること。
§22.41.6itaque locum et tempus insidiis aptum se habere ratus, nocte proxima nihil praeter arma ferente secum milite §22.41.7castra plena omnis fortunae publicae privataeque relinquit transque proximos montis laeva pedites instructos condit, dextra equites, impedimenta per convallem mediam traducit,
それゆえ、待ち伏せに適した場所と機会を得たと考えた彼は、次の夜、兵士たちには武器以外には何も持たせずに、公私にわたるあらゆる財産で満ちた陣営を後に残し、近くの山の向こう側、左側に整列させた歩兵を、右側に騎兵を伏せ、荷物を中央の谷底へと移動させた。
§22.41.8ut diripiendis velut desertis fuga dominorum castris occupatum impeditumque hostem opprimeret.
主たちが逃亡して見捨てられたかのような陣営の略奪に熱中し、身動きの取れなくなった敵を奇襲するためであった。
§22.41.9crebri relicti in castris ignes, ut fides fieret, dum ipse longius spatium fuga praeciperet, falsa imagine castrorum, sicut Fabium priore anno frustratus esset, tenere in locis consules voluisse.
陣営には数多くの篝火が残された。 それは、前年にファビウスを欺いたのと同様に、陣営の偽りの姿によって執政官たちをその場に留めておこうと望んだのだと信じ込ませ、その間に、自身は逃走によって十分な距離を稼ぐためであった。