Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §22.40.1-22.40.9

パウルスの出陣と陣営到着および軍の再編

634 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官パウルスはファビウスの意見に同意しつつも、同僚ワロとの対立や政治的苦境への懸念を表明した後に陣営へ出発する。陣営では軍が再編され、食糧難に喘ぐハンニバルはローマ軍の到着を好機として喜ぶ。

§22.40.1adversus ea oratio consulis baud sane laeta fuit, magis fatentis ea, quae diceret, vera quam facilia factu esse.
これに対し、執政官の返答は決して明るいものではなく、彼(ファビウス)の言うことは真実ではあるが、実行するのは容易ではないと認めるようなものであった。
§22.40.2dictatori magistrum equitum intolerabilem fuisse: quid consuli adversus collegam seditiosum ac temerarium virium atque auctoritatis fore?
独裁官にとって騎兵長官ですら耐え難い存在であった。 ましてや扇動的で無謀な同僚を相手に、一人の執政官にどれほどの力と権威が残されているというのか。
§22.40.3se populare incendium priore consulatu semustum effugisse;
自分は前回の執政官の任期中、民衆の怒りという火に半分焼かれながらもかろうじて逃れた。
optare, ut omnia prospere evenirent; sed si quid adversi caderet, hostium se telis potius quam suffragiis iratorum civium caput obiecturum.
すべてが順調にいくことを望むが、もし何か不運が身に降りかかるならば、自分は怒れる市民たちの投票に身をさらすよりも、むしろ敵の武器の前に我が身を差し出すだろう。
§22.40.4ab hoc sermone profectum Paulum tradunt prosequentibus primoribus patrum;
この対話の後、パウルスは元老院の主だった人々に見送られて出発したと伝えられている。
plebeium consulem sua plebes prosecuta, turba conspectior, cum dignitates deessent.
平民出身の執政官(ワロ)は、彼自身の平民たちに見送られたが、高官たちが欠けていたため、その群衆はより人目を引くものであった。
§22.40.5ut in castra venerunt, permixto novo exercitu ac vetere castris bifariam factis, ut nova minora essent propius Hannibalem, in veteribus maior pars et omne robur virium esset,
彼らが陣営に到着すると、新しい軍隊と古い軍隊が混ざり合い、陣営は二つに分けられた。 新しい小さな陣営はハンニバルの近くに置かれ、古い陣営には軍勢の大部分と精鋭のすべてが置かれた。
§22.40.6consulum anni prioris M. Atilium aetatem excusantem Romam miserunt, Geminum Servilium in minoribus castris legioni Romanae et socium peditum equitumque duobus milibus praeficiunt.
前年の執政官たちのうち、マルクス・アティリウスは高齢を理由に免除されてローマへ送り返され、ゲミヌス・セルウィリウスは小さな陣営において、ローマの1軍団と、同盟国の歩兵および騎兵の計二千人を指揮することになった。
§22.40.7Hannibal quamquam parte dimidia auctas hostium copias cernebat, tamen adventu consulum mire gaudere.
ハンニバルは、敵の軍勢が半分も増強されたのを目にしながらも、執政官たちの到着を非常に喜んだ。
§22.40.8non solum enim nihil ex raptis in diem commeatibus superabat, sed ne unde raperet quidem quicquam reliqui erat omni undique frumento, postquam ager parum tutus erat, in urbes munitas convecto,
というのも、日々の略奪による食糧が何も残っていなかっただけでなく、郊外が安全でなくなった後、すべての穀物が四方から守備を固めた都市へと運び込まれたため、もはや略奪する場所すら残されていなかったからである。
§22.40.9ut vix decem dierum, quod conpertum postea est, frumentum superesset, Hispanorumque ob inopiam transitio parata fuerit, si maturitas temporum expectata foret.
そのため、後に判明したことだが、かろうじて10日分の穀物しか残っておらず、もし好機が訪れるのを待っていたならば、物資の欠乏のためにスペイン人たちの離反が差し迫ったものになっていただろう。

語釈・文法注

  1. §22.40.1facilia factu esse — factu は動詞 facio のスピーヌム(目的分詞)の奪格形で、形容詞 facilia を修飾し「行うことにおいて容易な」という意味を表す。
  2. §22.40.2dictatori magistrum equitum intolerabilem fuisse — 主句の動詞が省略された間接話法(oratio obliqua)の文。前節の oratio consulis から「執政官は〜と言った」という内容が導かれる。続く quid... fore? も間接話法における修辞的疑問文で、fore は futurum esse の短縮形。
  3. §22.40.3si quid adversi — quid は接頭辞 ali- が脱落した不定代名詞 aliquid。adversi は形容詞 adversus の中性単数属格形で、部分属格として quid にかかり、「何か不運なこと」を意味する。
  4. §22.40.9transitio parata fuerit, si maturitas temporum expectata foret — 結果節(ut...)の中に組み込まれた反実仮想の条件文。条件節は接続法過去完了形 expectata foret(foret は esset の代替形)で、帰結節は本来ならば過去完了(parata fuisset)となるところ、結果の ut 節に支配されているため、接続法完了形(parata fuerit)になっている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §22.40.1-22.40.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.40.1-22.40.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。