Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §22.34.1-22.34.11

ウァロの執政官選出をめぐる貴族と平民の激突

628 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

間王期に開かれた民会において、平民派のウァロの執政官選出をめぐり、貴族と平民の間で激しい対立が生じる。護民官のベビウスは元老院と鳥卜官の画策を非難し、平民の執政官の必要性を訴える。

§22.34.1consulibus prorogatum in annum imperium.
執政官たちの軍事指揮権は1年間延長された。
interreges proditi a patribus C. Claudius Appi filius Cento, inde P. Cornelius Asina.
元老院議員たちによって指名された間王は、アッピウスの息子ガイウス・クラウディウス・ケント、次いでプブリウス・コルネリウス・アシナであった。
in eius interregno comitia habita magno certamine patrum ac plebis.
彼の間王期において、貴族と平民の激しい争いの中で民会が開催された。
§22.34.2C. Terentio Varroni, quem sui generis hominem, plebi insectatione principum popularibusque artibus conciliatum, ab Q. Fabi opibus et dictatorio imperio concusso aliena invidia splendentem, volgus extrahere ad consulatum nitebatur, patres summa ope obstabant, ne se insectando sibi aequari adsuescerent homines.
貴族たちは全力で、ガイウス・テレンティウス・ウァロに反対していた。 彼は同類(平民)の男であり、有力者への攻撃と大衆的な手段によって平民に取り入り、クィントゥス・ファビウスの勢力と独裁官としての権力が揺らいだことによる他人の不人気を利用して輝いており、群衆が彼を執政官へと引き上げようと努めていた人物であったが、彼を攻撃することによって自分たち(貴族)と同等に扱われることに人々が慣れるのを防ぐためであった。
§22.34.3Q. Baebius Herennius tribunus plebis, cognatus C. Terenti, criminando non senatum modo sed etiam augures, quod dictatorem prohibuissent comitia perficere, per invidiam eorum favorem candidate suo conciliabat:
護民官でガイウス・テレンティウスの親戚であるクィントゥス・バエビウス・ヘレンニウスは、元老院だけでなく、独裁官が民会を完了するのを妨げたとして鳥卜官たちをも非難し、彼らに対する憎悪を通じて自身の候補者への支持を勝ち取っていた。
§22.34.4ab hominibus nobilibus per multos annos bellum quaerentibus Hannibalem in Italiam adductum; ab isdem, cum debellari possit, fraude bellum trahi.
すなわち、長年にわたって戦争を求めていた貴族たちによってハンニバルがイタリアへ引き入れられたのであり、戦争を終結させることができるにもかかわらず、同じ彼らによって、欺瞞によって戦争が引き延ばされているのだと。
§22.34.5cum quattuor legionibus universe pugnari posse apparuisset eo,
4個軍団があれば総力戦で戦うことができることは、次のことによって明らかになっていた。
§22.34.6quod M. Minucius absente Fabio prospere pugnasset duas legiones hosti ad caedem obiectas, deinde ex ipsa caede ereptas, ut pater patronusque appellaretur, qui prius vincere prohibuisset Romanos quam vinci.
すなわち、ファビウスの不在中にマルクス・ミヌキウスが幸運に戦ったこと、また敵の虐殺にさらされ、次いでその虐殺から救い出された2個軍団のために、以前にはローマ人が敗北するよりも前に勝利することを禁じていた男が、「父」や「守護者」と呼ばれるようになったことである。
§22.34.7consules deinde Fabianis artibus, cum debellare possent, bellum traxisse.
その後、執政官たちもファビウスの手法を用いて、戦争を終わらせることができるのに引き延ばした。
id foedus inter omnes nobilis ictum, nec finem ante belli habituros, quam consulem vere plebeium, id est hominem novum, fecissent;
これはすべての貴族の間で結ばれた同盟であり、真に平民の執政官、すなわち「新人」を選出するまでは、戦争の終わりを見ることはないだろうと。
§22.34.8nam plebeios nobiles iam eisdem initiatos esse sacris et contemnere plebem, ex quo contemni a patribus desierint, coepisse.
なぜなら、平民出身の貴族はすでに(パトリキと)同じ儀礼に参入させられており、元老院から軽蔑されるのを免れた時から、平民を軽蔑し始めているからである。
§22.34.9cui non apparere id actum et quaesitum esse, ut interregnum iniretur, ut in patrum potestate comitia essent?
間王期に入るように計られ、また画策されたこと、それは民会が元老院の権力下に置かれるためであったことが、誰の目にも明らかではないだろうか。
§22.34.10id consules ambos ad exercitum morando quaesisse;
両執政官が軍にとどまることによってそれを画策したのだ。
id postea, quia invitis iis dictator esset dictus comitiorum causa, expugnatum esse, cum vitiosus dictator per augures fieret.
その後、彼らの意に反して民会のための独裁官が指名されたため、鳥卜官たちによって独裁官が瑕疵ありとされたとき、それが力ずくで貫徹されたのだ。
habere igitur interregnum eos;
したがって、彼らは間王期を手に入れたのである。
§22.34.11consulatum unum certe plebis Romanae esse, populum eum liberum habiturum ac daturum ei, qui mature vincere quam diu imperare malit.
少なくとも一つの執政官職はローマ平民のものである。 自由な人民は、それを、長期にわたって支配することよりも早期に勝利することを望む者に保持させ、かつ与えるであろう。

語釈・文法注

  1. 22.34.2C. Terentio Varroni — 与格形。文頭に置かれているが、中間に長い関係節(quem... nitebatur)が挿入されているため、文末近くの主動詞 obstabant(obsto は与格支配)と大きく離隔している。文全体の骨格は、patres C. Terentio Varroni... obstabant(貴族たちはガイウス・テレンティウス・ウァロに反対した)である。
  2. 22.34.2sui generis hominem — 関係代名詞 quem(ウァロ)に対する同格の対格句。属格 sui generis はここでは「独自の」という意味ではなく、「彼ら(=平民、plebs)と同類の」という意味。平民たちがウァロを「自分たちと同じ身分の人間」とみなしていたことを指す。
  3. 22.34.6prius vincere prohibuisset Romanos quam vinci — prius... quam(〜するより前に)を用いた表現だが、ここでは皮肉が込められている。直訳すると「ローマ人が敗北するより前に勝利することを禁じた(=敗北を防ぐことよりも、勝利を収めようとすることを妨げた)」となり、ファビウスの遅滞戦術(持久戦)が、ローマ軍の勝利の機会を奪うものであったという平民側の非難を表現している。
  4. 22.34.9cui non apparere — 間接話法(伝聞)における修辞的疑問文。直接話法では cui non apparet...?(誰に明らかでないだろうか)という直説法現在三人称単数形になるが、間接話法(対格不定詞構文)の規則に従い、動詞が不定詞 apparere になっている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §22.34.1-22.34.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.34.1-22.34.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。