Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §22.32.1-22.32.9

執政官たちの持久戦とネアポリスの黄金献上

626 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官アティリウスとゲミヌスはファビウスの持久戦術を継承してハンニバルを窮地に追い込む。冬になり戦況が膠着するなか、ネアポリスの使節がローマを訪れ、国庫支援のために黄金の杯を献上する。

§22.32.1consules Atilius Fabiano Geminus Servilius Minuciano exercitu accepto hibernaculis mature communitis, quod reliquum autumni erat, Fabi artibus cum summa inter se concordia bellum gesserunt.
執政官アティリウスはファビウスの軍を、ゲミヌス・セルウィリウスはミヌキウスの軍を引き継ぎ、冬営地を早めに要塞化すると、秋の残りの期間、互いにこの上ない協調のもと、ファビウスの戦術に従って戦争を遂行した。
§22.32.2frumentatum exeunti Hannibali diversis locis opportuni aderant carpentes agmen palatosque excipientes;
彼らは、食糧調達のために出撃するハンニバルに対して様々な場所で好機を捉えて立ち塞がり、行軍の隊列を削り取り、散り散りになった者たちを捕らえた。
in casum universae dimicationis, quam omnibus artibus petebat hostis, non veniebant;
しかし、敵があらゆる計略をもって求めていた全面対決の危険に身をさらすことはなかった。
§22.32.3eoque inopiae est redactus Hannibal, ut nisi cum fugae specie abeundum ei fuisset, Galliam repetiturus fuerit nulla relicta spe alendi exercitus in eis locis, si insequentes consules eisdem artibus bellum gererent.
そして、ハンニバルはそこまでの困窮に追い込まれたため、もし敗走のような形で退却せねばならなくなるのでなければ、ガリアへ引き返すつもりであったほどである。 もし追跡する執政官たちが同じ戦術で戦争を遂行し続けるなら、それらの土地で軍隊を維持する希望はまったく残されていなかったからである。
§22.32.4cum ad Gereonium iam hieme impediente constitisset bellum, Neapolitani legati Romam venere.
すでに冬が軍事行動を妨げるなか、ゲレウニウムの近くで戦況が膠着したとき、ネアポリスの使節たちがローマにやって来た。
ab iis quadraginta paterae aureae magni ponderis in curiam inlatae atque ita verba facta, ut dicerent:
彼らによって、大層な重量のある四十個の黄金の杯が議事堂に運び込まれ、以下のように口上が述べられた。
§22.32.5scire sese populi Romani aerarium bello exhauriri, et cum iuxta pro urbibus agrisque sociorum ac pro capite atque arce Italiae, urbe Romana, atque imperio geratur, aequum censuisse Neapolitanos,
自分たちはローマ人民の国庫が戦争によって枯渇しつつあることを知っており、また、同盟市の都市や耕作地のためにも、イタリアの頭脳であり砦であるローマ市とその支配権のためにも、等しく戦争が行われているのであるから、ネアポリス市民は以下のことが正当であると判断した。
§22.32.6quod auri sibi cum ad templorum ornatum tum ad subsidium fortunae a maioribus relictum foret, eo iuvare populum Romanum;
すなわち、神殿の装飾のため、また危急の際の蓄えとして祖先から残されていた黄金を、ローマ人民を支援するために差し出すことである。
§22.32.7si quam opem in sese crederent, eodem studio fuisse oblaturos.
もし自分たちの中に何らかの援助を期待できると信じるなら、同じ熱意をもってそれを提供するつもりであった。
gratum sibi patres Romanos populumque facturum, si omnes res Neapolitanorum suas duxissent dignosque iudicaverint, §22.32.8ab quibus donum animo ac voluntate eorum, qui libentes darent, quam re maius ampliusque acciperent.
もしローマの元老院議員たちと人民が、ネアポリス人のすべての財産を自分たち自身のものであるとみなし、喜んで与える者たちの精神と志によって、実質的な価値よりも贈り物を大きく豊かなものとして受け取るにふさわしいと判断してくれるなら、彼らは自分たちに大きな喜びを与えることになるだろう、と。
§22.32.9legatis gratiae actae pro munificentia curaque; patera, quae ponderis minimi fuit, accepta.
使節たちに対してその気前の良さと配慮への感謝が捧げられ、最も重量の軽い杯が一個だけ受け取られた。

語釈・文法注

  1. §22.32.1Atilius Fabiano Geminus Servilius Minuciano — AtiliusとGeminus Serviliusという二人の執政官が、それぞれFabianoとMinucianoという形容詞(それぞれ「ファビウスの」「ミヌキウスの」を意味し、後続の名詞 exercitu に係る)と交錯して並べられている。これは「アティリウスがファビウスの軍を、ゲミヌス・セルウィリウスがミヌキウスの軍を引き継いだ」という個別の対応を簡潔に示す表現であり、全体として独立奪格構文(exercitu accepto)にかかっている。
  2. §22.32.3repetiturus fuerit — 結果の ut 節(eoque inopiae est redactus... ut...)の内部で、過去の反事実条件(もし〜でなかったならば、〜したであろう)の帰結を表すために「能動未来分詞 + fuerim(facio の接続法完了)」の構文が使されている。主節の動詞が歴史的时制であるため、接続法完了が用いられて結果の事実(〜するつもりであったほどだ)を強調している。
  3. §22.32.7dignosque iudicaverint, ab quibus donum ... acciperent — 「dignus qui + 接続法」構文(〜するにふさわしい)の変形。先行詞 dignos に対し、関係代名詞が前置詞を伴う奪格(ab quibus)となり、接続法未完了過去(acciperent)を伴っている。「彼ら(ネアポリス人)から贈り物を…受け取るにふさわしいと(ローマ人が)判断するならば」という意味になり、全体として条件節(si... iudicaverint)の中に組み込まれている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §22.32.1-22.32.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.32.1-22.32.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。