Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §22.31.1-22.31.11

セルウィリウスのアフリカ遠征と代理独裁官問題

625 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官セルウィリウスのアフリカ遠征とその失敗、およびファビウスが独裁官ではなく「代理独裁官」として選出された制度的背景について説明される。

§22.31.1dum haec geruntur in Italia, Cn. Servilius Geminus consul cum classe centum viginti navium circumvectus Sardiniae et Corsicae oram et obsidibus utrimque acceptis in Africam transmisit et, priusquam in continentem escensiones faceret,
イタリアでこれらのことが行われている間に、執政官グナエウス・セルウィリウス・ゲミヌスは、百二十隻の船からなる艦隊を率いてサルディニアとコルシカの沿岸を周航し、双方から人質を受け取ったのちアフリカへと渡った。
§22.31.2Menige insula vastata et ab incolentibus Cercinam, ne et ipsorum ureretur diripereturque ager, decem talentis argenti acceptis ad litora Africae accessit copiasque exposuit.
そして、大陸への上陸を行う前に、メニンクス島を荒廃させ、またケルキナの住民からは彼ら自身の土地も焼かれ略奪されることのないようにと十タラントンの銀を受け取ったのち、アフリカの沿岸に接近して軍勢を上陸させた。
§22.31.3inde ad populandum agrum ducti milites navalesque socii iuxta effusi, ac si in insulis cultorum egentibus praedarentur.
そこから土地を略奪するために、兵士たちと、彼らと同様に散り散りに広がった水兵たちが、あたかも住民のいない島々で略奪を行っているかのように進んでいった。
§22.31.4itaque in insidias temere inlati cum a frequentibus palantes, ab locorum gnaris ignari circumvenirentur, cum multa caede ac foeda fuga retro ad naves conpulsi sunt.
そのため、無謀にも伏兵の中に陥り、散り散りになっていた彼らは密集した敵によって、また地元の地理を知らない彼らは地元の地理を知る者たちによって包囲され、多大なる虐殺と惨めな敗走のうちに、船へと追い払われた。
§22.31.5ad mille hominum cum Ti. Sempronio Blaeso quaestore amissum.
財務官ティベリウス・センプロニウス・ブラエススを含め、およそ千人の人々が失われた。
classis ab litoribus hostium plenis trepide soluta in Siciliam cursum tenuit,
艦隊は敵に満ちた沿岸から慌ただしく出航し、シキリアへと針路を取った。
§22.31.6traditaque Lilybaei T. Otacilio praetori, ut ab legato eius P. Cincio Romam reduceretur.
そしてリリュバエウムにおいて法務官ティトゥス・オタキリウスに引き渡され、彼の副官プブリウス・キンキウスによってローマへと連れ戻されることになった。
§22.31.7ipse per Siciliam pedibus profectus freto in Italiam traiecit, litteris Q. Fabii accitus et ipse et collega eius M. Atilius, ut exercitus ab se exacto iam prope semestri imperio acciperent.
執政官自身はシキリアを徒歩で出発し、海峡を渡ってイタリアへと向かった。 彼も同僚のマルクス・アティリウスも、クィントゥス・ファビウスからの書状によって召喚されたのである。 それは、すでにほぼ半年の任期を終えたファビウスから軍勢を引き継ぐためであった。
§22.31.8Onlrium prope annales Fabium dictatorem adversus Hannibalem rem gessisse tradunt;
ほぼすべての年代記が、ファビウスが独裁官としてハンニバルに対して作戦を遂行したと伝えている。
Coelius etiam eum primum a populo creatum dictatorem scribit.
コエリウスにいたっては、彼が民衆によって選出された最初の独裁官であると書いている。
§22.31.9sed et Coelium et ceteros fugit uni consuli Cn. Servilio, qui tum procul in Gallia provincia aberat, ius fuisse dicendi dictatoris;
しかしコエリウスも他の者たちも、当時、遙か遠くガリア属州にいた唯一の執政官グナエウス・セルウィリウスにこそ、独裁官を指名する権利があったことを見落としている。
§22.31.10quam moram quia expectare territa tertia iam clade civitas non poterat, eo decursum esse, ut a populo crearetur, qui pro dictatore esset;
国家はすでに三度目の敗北によって恐怖に陥っており、そのような遅延を待つことができなかったため、民衆によって代理独裁官となる者が選出されるという手段が取られたのである。
§22.31.11res inde gestas gloriamque insignem ducis et augentis titulum imaginis posteros, ut, qui pro dictatore creatuserat, fuisse dictator crederetur, facile obtinuisse.
その後の事績、将軍の際立った栄光、そして肖像画の銘文を誇張した子孫たちによって、代理独裁官として選出された彼が、実の独裁官であったと信じられることが容易に定着したのである。

語釈・文法注

  1. 22.31.2ab incolentibus Cercinam ... decem talentis argenti acceptis — 前置詞 ab を伴う ab incolentibus Cercinam(ケルキナの住民たちから)は、奪格独立句 decem talentis argenti acceptis(10タラントンの銀を受け取ったのち)の動詞形容詞分詞 acceptis(受け取られた)の行為の起点を示しており、「〜から受け取った」という意味になる。
  2. 22.31.4a frequentibus palantes, ab locorum gnaris ignari — 対比的な構造であり、それぞれが受動態の動詞 circumvenirentur(取り囲まれる)に係っている。a frequentibus(密集した敵によって)は主語の分詞 palantes(散り散りになっている者たち)に、ab locorum gnaris(地理に精通した者によって)は ignari(地理に不案内な者たち)に対応して、それぞれ動作主を示している。
  3. 22.31.9sed et Coelium et ceteros fugit — 動詞 fugit は「〜の目を逃れる、〜に気づかれない」を意味し、対格(et Coelium et ceteros)を目的語に取る。主語は後続する対格不定詞句(uni consuli ... ius fuisse dicendi dictatoris)である。
  4. 22.31.10eo decursum esse — 非人称受動態の不定詞構文であり、間接話法の中で用いられている。直訳すれば「そこへと走られた(=そこへ頼らざるを得なくなった)」となり、「そのような手段に訴えることになった」という決定や行動の選択を表す。
  5. 22.31.11augentis titulum imaginis posteros — augentis は現在分詞の対格複数形(古典期の augentes に相当)で、posteros(後裔たち、子孫たち)を修飾している。imaginis は属格単数形で「祖先の肖像(イマーゴー)」を指し、titulum(銘文)に係る。全体として「(祖先の)肖像の銘文を誇張する子孫たち」という意味になり、これらが主節の不定詞句の主語の一部を形成している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §22.31.1-22.31.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.31.1-22.31.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。