Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §22.2.1-22.2.11

アルヌス川湿地の行軍とハニバルの失明

596 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ハニバルはアルヌス川の氾濫する湿地を抜ける困難な近道を選んで進軍する。ガリア人兵士らは極度の疲労と不眠によって多くの犠牲を出し、ハニバル自身も眼病によって片目の視力を失う。

§22.2.1dum consul placandis Romae dis habendoque dilectu dat operam, Hannibal profectus ex hibernis, quia iam Flaminium consulem Arretium pervenisse fama erat,
執政官がローマで神々をなだめることと徴兵を行うことに力を注いでいる間に、ハニバルは冬営地から出発した。 執政官フラミニウスがすでにアレティウムに到着したという噂が流れていたからである。
§22.2.2cum aliud longius, ceterum commodius ostenderetur iter, propiorem viam per paludes petit, qua fluvius Arnus per eos dies solito magis inundaverat.
別のより遠回りだがより都合のよい道が示されていたが、彼は湿地を抜けるより近い道を選んだ。 そこはアルヌス川が当時、通常よりも激しく氾濫していた。
§22.2.3Hispanos et Afros et omne veterani robur exercitus admixtis ipsorum inpedimentis, necubi consistere coactis necessaria ad usus deessent, primos ire iussit,
彼は、ヒスパニア兵とアフリカ兵、および退役兵からなる軍の全精鋭を、彼ら自身の荷物を混じえさせて、どこかで立ち往生を余儀なくされたときに必要な生活物資が不足しないようにした上で、最初に進むよう命じた。
§22.2.4sequi Gallos, ut id agminis medium esset, novissimos ire equites, Magonem inde cum expeditis Numidis cogere agmen, maxime Gallos, si taedio laboris longaeque viae, ut est mollis ad talia gens, dilaberentur aut subsisterent, cohibentem.
ガリア人がそれに続き、これが隊列の中央となるようにし、最後尾には騎兵が進み、その後ろからマゴが軽装のヌミディア兵とともに殿を務め、とりわけガリア人が、そうした困難に対しては根気のない民族であるだけに、疲労と長途の行軍への嫌気から、隊列を離れたり立ち止まったりするのを抑えるようにした。
§22.2.5primi, qua modo praeirent duces, per praealtas fluvii ac profundas voragines hausti paene limo inmergentesque se tamen signa sequebantur.
先頭の者たちは、案内人が辛うじて先行する場所を、川の非常に深い淵や深みによって、危うく泥の中に泥濘に沈み溺れそうになりながらも、それでも軍旗に付き従った。
§22.2.6Galli neque sustinere se prolapsi neque adsurgere ex voraginibus poterant neque aut corpora animis aut animos spe sustinebant, alii fessa aegre trahentes membra, §22.2.7alii, ubi semel victis taedio animis procubuissent, inter iumenta et ipsa iacentia passim morientes;
ガリア人は、足を踏み外しても身を支えることも、深みから立ち上がることもできず、肉体を気力で支えることも、気力を希望で支えることもできなかった。 ある者は疲弊した手足を辛うじて引きずり、他の者は、一度疲労に負けて気力が折れて倒れると、いたるところに同じく横たわっている家畜の間で死んでいった。
maximeque omnium vigiliae conficiebant per quadriduum iam et tres noctes toleratae.
そして何よりも、すでに四日間と三晩にわたって耐え抜かれた不眠が彼らを消耗させていた。
§22.2.8cum omnia obtinentibus aquis nihil, ubi in sicco fessa sternerent corpora, §22.2.9inveniri posset, cumulatis in aqua sarcinis insuper incumbebant aut iumentorum itinere toto prostratorum passim acervi tantum, quod extaret aqua, quaerentibus ad quietem parvi temporis necessarium cubile dabant.
水があらゆる場所を覆い尽くし、乾いた土地に疲れた体を横たえる場所がどこにも見つからなかったため、彼らは水の中に積み上げた荷物の上に身を投げ出すか、あるいは、道中いたるところに倒れた家畜の山が、水の上に突き出ているだけの場所を求める者たちに、短い休息に必要な寝床を辛うじて提供していた。
§22.2.10ipse Hannibal, aeger oculis ex verna primum intemperie variante calores frigoraque, elephanto qui unus superfuerat, §22.2.11quo altius ab aqua extaret, vectus, vigiliis tamen et nocturno umore palustrique caelo gravante caput, et quia medendi nec locus nec tempus erat, altero oculo capitur.
ハニバル自身は、寒暖が交互に訪れる春先の不順な気候から、まず目を患い、唯一生き残っていた一頭の象に乗って、水から高く身を置いたが、それでも不眠と夜の湿気、そして湿地の空気が頭痛を重くし、治療する場所も時間もなかったため、片方の目を失った。

語釈・文法注

  1. 22.2.1placandis Romae dis habendoque dilectu — 動形容詞(gerundive)を用いた名詞句で、ともに与格の役割を果たし、`dat operam` の対象を示している(本来なら属格や対格を伴う動名詞が使われるところ、修飾対象の名詞に合わせて動形容詞化されている)。
  2. 22.2.4ut est mollis ad talia gens — 関係詞(接続詞的)`ut` に直説法現在 `est` が伴い、「〜であるような(性質の)民族だけに」「〜なこととて」と、ガリア人の一般的な特性を理由として挿入する節。
  3. 22.2.9quod extaret aqua — 先行詞 `tantum`(それだけの[わずかな]もの)を制限・描写する関係節で、接続法現在 `extaret` が用いられ、「水の上に突き出ている限りの(わずかな部分)」を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §22.2.1-22.2.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.2.1-22.2.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。