§22.13.1Hannibal ex Hirpinis in Samnium transit, Beneventanum depopulatur agrum, Telesiam urbem capit, inritat etiam de industria ducem Romanum, si forte accensum tot indignitatibus cladibusque sociorum detrahere ad aequum certamen possit.
ハニバルはヒルピニ族の領土からサムニウムへと移動し、ベネウェントゥムの領野を略奪し、テレシアの街を占領した。 さらに、同盟者たちのこれほど多くの屈辱と惨禍に激昂したローマの将軍を、あるいは平地での戦闘に引きずり出すことができるのではないか、と試みるために、意図的に彼を挑発した。
§22.13.2inter multitudinem sociorum Italici generis, qui ad Trasumennum capti ab Hannibale dimissique fuerant, tres Campani equites erant, multis iam tum inlecti donis promissisque Hannibalis ad conciliandos popularium animos.
トラシメヌス湖で捕らえられ、ハニバルによって解放されていたイタリック系の同盟者の大群の中に、3人のカンプニア人の騎兵がいた。 彼らはその時すでに、同胞の心を懐柔するために、ハニバルの多くの贈り物と約束によって誘惑されていた。
§22.13.3hi nuntiantes si in Campaniam exercitum admovisset, Capuae potiendae copiam fore, cum res maior quam auctores esset, dubium Hannibalem alternisque fidentem ac diffidentem tamen, ut Campaniam ex Samnio peteret, moverunt.
彼らは、もしカンプニアに軍を進めれば、カプアを手に入れる機会が得られるだろうと告げた。 その提案は提案者たちよりも重大なものであったが、確信と不信の間で揺れ動いていたハニバルを説得し、サムニウムからカンプニアへと向かわせることに成功した。
§22.13.4monitos etiam atque etiam, ut promissa rebus adfirmarent, iussosque cum pluribus et aliquibus principum redire ad se dimisit.
ハニバルは、約束を事実によって確証するようにと彼らに繰り返し警告し、また、より多くの人々や何人かの有力者たちを伴って自分のところへ戻ってくるようにと命じた上で、彼らを送り出した。
§22.13.5ipse imperat duci, ut se in agrum Casinatem ducat, edoctus a peritis regionum, si eum saltum occupasset, exitum Romano ad opem ferendam sociis interclusurum.
ハニバル自身は、案内人に自分をカシヌムの領土へと導くように命じた。 彼はその地域の精通者たちから、もしその峠を占領したならば、ローマ人が同盟者たちに救援をもたらすための進路を遮断することになるだろう、と教えられていたからである。
§22.13.6sed Punicum abhorrens ab Latinorum nominum pronuntiatione os, Casilinum pro Casino dux ut acciperet, fecit, aversusque ab suo itinere per Allifanum Caiatinumque et Calenum agrum campum Stellatem descendit.
しかし、ラテン語の名詞の発音を嫌うカルタゴ人の口のせいで、案内人はカシヌムの代わりにカシリヌムと聞き取ってしまい、ハニバルは本来の行路から外れ、アッリファエ、カイアティア、カレスの領土を通って、ステッラス平原へと下っていった。
§22.13.7ubi cum montibus fluminibusque clausam regionem circumspexisset, uocatum ducem percunctatur, ubi terrarum esset.
そこで、山々と川に囲まれた地域を見回したとき、彼は案内人を呼び出し、一体自分たちが世界のどこにいるのかと尋ねた。
§22.13.8cum is Casilini eo die mansurum eum dixisset, tum demum cognitus est error, et Casinum longe inde alia regione esse;
彼が、ハニバルはその日カシリヌムに滞在することになると答えたとき、ようやく誤りが判明した。 すなわち、カシヌムはそこから遠く離れた別の地域にあるということが。
§22.13.9virgisque caeso duce et ad reliquorum terrorem in crucem sublato, castris communitis, Maharbalem cum equitibus in agrum Falernum praedatum dimisit.
案内人を鞭で打ち、他の者たちへの見せしめとして十字架にかけた後、陣営を補強し、マハルバルを騎兵とともにファレルヌスの領土へ略奪のために派遣した。
usque ad aquas Sinuessanas populatio ea pervenit.
その略奪はシヌエッサの温泉にまで達した。
§22.13.10ingentem cladem, fugam tamen terroremque latius Numidae fecerunt;
ヌミディア兵たちは多大な損害を与えたが、逃走と恐怖はさらに広く引き起こした。
§22.13.11nec tamen is terror, cum omnia bello flagrarent, fide socios dimovit, videlicet quia iusto et moderato regebantur imperio nec abnuebant, quod unum vinculum fidei est, melioribus parere.
しかし、すべてが戦争で燃え上がっていたにもかかわらず、その恐怖も同盟者たちを忠誠から離れさせることはなかった。 いうまでもなく、彼らが公正で穏健な支配のもとに統治されており、忠誠の唯一の絆である「より優れた者に従うこと」を拒まなかったからである。