Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §21.8.1-21.8.12

戦闘の再開とサグントゥム軍の火炎投槍

539 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ハンニバルの負傷による一時的な休戦の後、カルタゴ軍とサグントゥム軍の間で激しい戦闘が再開される。城壁が崩壊して生じた平地で両軍が対峙し、サグントゥム軍は特殊な火炎投槍「ファラリカ」を用いてカルタゴ軍を翻弄する。

§21.8.1obsidio deinde per paucos dies magis quam oppugnatio fuit, dum vulnus ducis curaretur.
その後、将軍の傷が治療される間、数日間は攻撃というよりは包囲戦の様相を呈した。
per quod tempus ut quies certaminum erat, ita ab apparatu operum ac munitionum nihil cessatum.
この期間中、戦闘こそ休止していたものの、工事や防壁の準備作業が怠られることは全くなかった。
§21.8.2itaque acrius de integro coortum est bellum, pluribusque partibus, vix accipientibus quibusdam opera locis, vineae coeptae agi admoverique aries.
そのため、戦闘は再びより激しく開始され、いくつかの場所は工事をほとんど受け付けない地形であったにもかかわらず、多くの場所でヴィネアが進められ始め、破城槌が接近させられた。
§21.8.3abundabat multitudine hominum Poenus;
カルタゴ側は兵の数において圧倒していた。
ad centum quinquaginta milia habuisse in armis satis creditur;
およそ15万人を武装させて擁していたと十分に信じられている。
§21.8.4oppidani ad omnia tuenda atque obeunda, multifariam distineri coepti, non sufficiebant.
町の住民たちは、すべての場所を守り、対処するためには、あちこちに分散させられ始めたこともあって、人数が足りなかった。
§21.8.5itaque iam feriebantur arietibus muri quassataeque multae partes erant;
そのため、すでに城壁は破城槌で叩かれ、多くの部分が激しく揺るがされていた。
una continentibus ruinis nudaverat urbem: tres deinceps turres quantumque inter eas muri erat cum fragore ingenti prociderant.
一箇所は連続する崩壊によって都市を無防備にさらけ出していた。 連続する3つの塔と、その間の城壁がすべて、凄まじい響きとともに崩れ落ちていた。
§21.8.6captum oppidum ea ruina crediderant Poeni, qua, velut si pariter utrosque murus texisset, ita utrimque in pugnam procursum est.
カルタゴ人たちは、その崩壊によって町が占領されたと信じた。 そこへ、あたかも城壁が双方を等しく保護していたかのように、両陣営から戦闘に向けて突進した。
§21.8.7nihil tumultuariae pugnae simile erat, quales in oppugnationibus urbium per occasionem partis alterius conseri solent, sed iustae acies velut patenti campo inter ruinas muri tectaque urbis modico distantia intervallo constiterant.
それは、都市の包囲戦において一方の隙に乗じて交わされるのが常であるような乱戦とは全く異なり、整然とした両軍の陣形が、城壁の残骸と都市の建物の間のわずかな距離を隔てた空間に、あたかも開けた平野であるかのように対峙していた。
§21.8.8hinc spes, hinc desperatio animos inritat, Poeno cepisse iam se urbem, si paulum adnitatur, credente, Saguntinis pro nudata moenibus patria corpora opponentibus nec ullo pedem referente, ne in relictum a se locum hostem inmitteret.
一方には希望が、他方には絶望が彼らの心を奮い立たせていた。 カルタゴ側は、あと少し努力すればすでに都市を占領したと信じており、サグントゥム側は、城壁を失った祖国のために自らの身体を投げ出して盾とし、自らが放棄した場所に敵を侵入させまいとして、誰一人として一歩も退かなかったからである。
§21.8.9itaque quo acrius et confertim magis utrimque pugnabant, eo plures vulnerabantur nullo inter arma corporaque vano intercidente telo.
そのため、双方がより激しく密集して戦えば戦うほど、武器や身体の間にいかなる投射兵器も無駄に落ちることなく命中したため、それだけ多くの者が負傷した。
§21.8.10phalarica erat Saguntinis missile telum hastili abiegno et cetera tereti praeterquam ad extremum, unde ferrum extabat;
サグントゥム人には、ファラリカという投射兵器があった。 それは樅の木の柄を持ち、先端の鉄の刃が突き出ている部分を除いては丸く滑らかであった。
id, sicut in pilo, quadratum stuppa circumligabant linebantque pice;
その四角い先端を、ピルムにおけるのと同様に、彼らは麻糸で巻き、ピッチを塗っていた。
§21.8.11ferrum autem tres longum habebat pedes, ut cum armis transfigere corpus posset.
また、その鉄の刃は長さ3フィートあり、武具ごと身体を貫通できるほどであった。
sed id maxime, etiam si haesisset in scuto nec penetrasset in corpus,
しかし、それは何よりも、たとえ盾に突き刺さって身体には達しなかったとしても、恐怖を引き起こした。
§21.8.12pavorem faciebat, quod, cum medium accensum mitteretur conceptumque ipso motu multo maiorem ignem ferret, arma omitti cogebat nudumque militem ad insequentes ictus praebebat.
というのも、それは中間部分に火をつけて放たれ、その飛行運動自体によってさらに激しく燃え上がる炎を運んだため、武具を投げ捨てることを強行させ、無防備になった兵士をその後に続く攻撃にさらしたからである。

語釈・文法注

  1. 21.8.1dum vulnus ducis curaretur — 接続法 curaretur(未完了過去)は、接続詞 dum(〜する間、〜するまで)を伴い、単なる時間の経過だけでなく、将軍の傷が癒えるのを「待つ」という意図や目的を含意している。
  2. 21.8.1nihil cessatum — 自動詞 cessare の完了受動分詞形を用いた非人称受動態で、完了補助動詞 est が省略されている。「何も怠られなかった」「いかなる中断もなされなかった」という意味になる。
  3. 21.8.6qua — 関係代名詞 qui の奪格女性単数形に由来する関係副詞で、「(崩壊によって開いた空間)のところへ」という方向・場所を示す。先行詞 ruina(崩壊)を指す。
  4. 21.8.10et cetera tereti — cetera は「その他の点においては」を意味する関係の対格(いわゆるギリシア的対格)であり、tereti は hastili(柄、奪格)を修飾する形容詞 teres(丸く滑らかな)の奪格単数形である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §21.8.1-21.8.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:21.8.1-21.8.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。