Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §21.63.1-21.63.15

フラミニウスの秘密の出立とアリミヌムでの就任

594 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

次期執政官フラミニウスが、元老院との対立を避けて密かに任地アリミヌムへ出発し、元老院の怒りを買う。彼は現地で就任するが、不吉な予兆が生じ、その後軍勢を率いてエトルリアへ向かう。

§21.63.1consulum designatorum alter Flaminius, cui eae legiones, quae Placentiae hibernabant, sorte evenerant, edictum et litteras ad consulem misit, ut is exercitus idibus Martiis Arimini adesset in castris.
次期執政官の一方であるフラミニウスは、プラケンティアで冬営していた軍団が抽選によって割り当てられていたが、現任の執政官に向けて、その軍隊が三月十五日にアリミヌムの陣営に集結するようにとの布告と書簡を送った。
§21.63.2hic in provincia consulatum inire consilium erat memori veterum certaminum cum patribus, quae tribunus plebis et quae postea consul prius de consulatu, qui abrogabatur, dein de triumpho habuerat;
彼には、元老院との古い争いを覚えていたため、任地において執政官職に就く意図があった。 その争いとは、彼が護民官として、またその後執政官として、最初は廃止されようとしていた執政官職について、次には凱旋式について行ったものであった。
§21.63.3invisus etiam patribus erat ob novam legem, quam Q. Claudius tribunus plebis adversus senatum atque uno patrum adiuvante C. Flaminio tulerat, ne quis senator cuive senator pater fuisset maritimam navem, quae plus quam trecentarum amphorarum esset, haberet.
彼はまた、護民官クィントゥス・クラウディウスが元老院に背き、かつ元老院議員の中で唯一ガイウス・フラミニウスの助けを得て成立させた新しい法律のゆえに、元老院議員たちから憎まれていた。 その法律とは、元老院議員、または父親が元老院議員であった者は、三百アンフォラを超える容量の海洋船を所有してはならないというものであった。
§21.63.4id satis habitum ad fructus ex agris vectandos; quaestus omnis patribus indecorus visus.
その容量は、農地からの収穫物を運ぶには十分とみなされ、あらゆる商業は元老院議員にとって不名誉なものとみなされた。
res per summam contentionem acta invidiam apud nobilitatem suasori legis Flaminio, favorem apud plebem alterumque inde consulatum peperit.
この事柄は極めて激しい対立を経て進められ、法の勧告者であったフラミニウスに対して、貴族の間では憎悪を、平民の間では支持をもたらし、それによって二度目の執政官職をもたらした。
§21.63.5ob haec ratus auspiciis ementiendis Latinarumque feriarum mora et consularibus allis impedimentis retenturos se in urbe, simulato itinere privatus clam in provinciam abiit.
これらの事情から、偽りの鳥占いやラティウムの祝祭による遅延、その他の執政官に対する障害によって彼らが自分を都市に引き留めようとするだろうと考え、彼は旅を装って、私人の身分で密かに任地へと去った。
§21.63.6ea res ubi palam facta est, novam insuper iram infestis iam ante patribus movit: non cum senatu modo sed iam cum diis immortalibus C. Flaminium bellum gerere.
このことが明らかになると、以前から敵対的であった元老院議員たちに、さらなる新たな怒りを引き起こした。 「ガイウス・フラミニウスは元老院だけでなく、いまや不死なる神々とも戦争を行っているのだ」と。
§21.63.7consulem ante inauspicato factum revocantibus ex ipsa acie diis atque hominibus non paruisse;
以前に鳥占いなしで執政官になった際、神々と人間たちがまさに戦列から彼を呼び戻したにもかかわらず、彼はそれに従わなかった。
nunc conscientia spretorum et Capitolium et sollemnem votorum nuncupationem fugisse,
いまや、これらを無視したという罪悪感から、カピトリウムも、厳かな誓願の布告も避けて逃げ去ったのだ、と。
§21.63.8ne die initi magistratus Iovis optimi maximi templum adiret, ne senatum invisus ipse et sibi uni invisum videret consuleretque, ne Latinas indiceret Iovique Latiari sollemne sacrum in monte faceret, §21.63.9ne auspicato profectus in Capitolium ad vota nuncupanda, paludatus inde cum lictoribus in provinciam iret.
それは、就任の日にユピテル・オプティムス・マクシムスの神殿に行かないため、憎まれている彼自身が、彼にとってのみ憎むべき元老院とまみえ、意見を求めないためであり、ラティウムの祝祭を布告せず、山の上でラティウムのユピテルに厳かな犠牲を捧げないためであり、また、鳥占いを行って誓願を宣言するためにカピトリウムへと出発し、そこから将軍の外套をまとい、リクトルを従えて任地へ向かうことをしないためであった。
lixae modo sine insignibus, sine lictoribus profectum clam, furtim, haud aliter quam si exilii causa solum vertisset,
彼は従軍商人のように、標識もリクトルもなく、密かに、隠れるようにして出発した。 それは、流刑のために祖国の土を踏み変えたのと何ら変わらない。
§21.63.10magis pro maiestate videlicet imperii Arimini quam Romae magistratum initurum et in deversorio hospitali quam apud penates suos praetextam sumpturum.
あたかも、主権の威厳にふさわしく、ローマよりもアリミヌムで執政官職に就き、自身の守護神の自宅よりも、旅籠の宿で縁取りのある執政官の衣を身にまとうのが良いとでもいうかのように。
§21.63.11revocandum universi retrahendumque censuerunt et cogendum omnibus prius praesentem in deos hominesque fungi officiis, quam ad exercitum et in provinciam iret.
全員が、彼を呼び戻し、連れ戻すべきであり、軍隊や任地へ行く前に、神々と人間に対する義務を自ら進んで果たすよう、あらゆる手段で強制すべきだと議決した。
§21.63.12in eam legationem — legatos enim mitti placuit — Q. Terentius et M. Antistius profecti nihilo magis eum moverunt, quam priore consulatu litterae moverant ab senatu missae.
その使節に――というのも、使節が派遣されるべきだと決定されたからである――クィントゥス・テレンティウスとマルクス・アンティスティウスが出発したが、最初の執政官のときに元老院から送られた書簡が彼を動かさなかったのと同様に、彼を動かすことは全くできなかった。
§21.63.13paucos post dies magistratum iniit, immolantique ei vitulus iam ictus e manibus sacrificantium sese cum proripuisset, multos circumstantes cruore respersit;
数日の後、彼は職に就いた。 彼が犠牲を捧げていたとき、すでに打たれていた子牛が犠牲を執り行う者たちの手から逃れ出ると、周囲に立っていた多くの人々に血を浴びせた。
fuga procul etiam maior apud ignaros, §21.63.14quid trepidaretur, et concursatio fuit.
離れた場所では、さらに大きな逃走、何が恐れられているのかわからないがゆえの混乱と押し合いが生じた。
id a plerisque in omen magni terroris acceptum.
これは多くの人々によって、大きな恐怖の前兆と受け取られた。
§21.63.15legionibus inde duabus a Sempronio prioris anni consule, duabus a C. Atilio praetore acceptis in Etruriam per Appennini tramites exercitus duci est coeptus.
その後、前年の執政官センプローニウスから二個軍団、法務官ガイウス・アティリウスから二個軍団を受け取り、アペニン山脈の峠道を越えてエトルリアへと軍勢が率いられ始めた。

語釈・文法注

  1. 21.63.2memori — 形容詞 memor の単数与格(男性)。文脈上、直前の与格 hic(フラミニウス)を修飾する。これは「…を記憶していた彼(フラミニウス)には、…という意図があった(consilium erat)」という、所有の与格 hic に同格で係っている。
  2. 21.63.3ne quis senator cuive senator pater fuisset maritimam navem, quae plus quam trecentarum amphorarum esset, haberet — 接続法未完了過去 haberet を導く ne 節は、新法(novam legem)の内容を規定する同格名詞節。cuive は cui-ve であり、先行詞 senator と等価な関係代名詞の与格に接続詞 -ve(または)が付いたもので、「または父親が元老院議員であったような者」を表す。
  3. 21.63.7consulem ante inauspicato factum — ここから §21.63.10 まで、元老院議員たちの怒り(§21.63.6)の内容を表す長大な間接話法(Oratio Obliqua)が続く。consulem... factum は [eum] consulem ante inauspicato factum [esse] という対格不定詞構文(述語対格を含む)の一部であり、対格主語 eum(フラミニウス)が省略されている。
  4. 21.63.11revocandum universi retrahendumque censuerunt — 動形容詞(gerundive)revocandum と retrahendum は、対格主語 eum(省略)を伴う対格不定詞句(esse の省略)として censuerunt(「全員が…と決議した」)に依存している。義務・必要(「彼は呼び戻され、連れ戻されるべきだ」)を表す。
  5. 21.63.13immolanti ei — 与格 immolanti ei(現在分詞 immolans の単数与格と同代名詞 is の与格)は、不利益の与格(dativus incommodi)として機能している。犠牲式を執り行っている「彼(フラミニウス)」に対して、不吉な出来事(子牛の逃走と血の飛散)が降りかかったことを示す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §21.63.1-21.63.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:21.63.1-21.63.15

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。