Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §21.57.1-21.57.14

ローマの動揺とハンニバルの冬季軍事行動

588 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

トレビア川での敗戦の報はローマに深刻な恐慌をもたらし、執政官センプローニウスが帰還して選挙を実施した。ハニバルは冬の間も活発に動き、プラケンティア付近の交易所やウィクトゥムラエを攻撃し、激しい略奪と虐殺を行った。

§21.57.1Romam tantus terror ex hac clade perlatus est, ut iam ad urbem Romanam crederent infestis signis hostem venturum, nec quicquam spei aut auxilii esse, quo portis moenibusque vim arcerent:
ローマにはこの敗戦から非常に大きな恐怖がもたらされたため、彼らは敵が今や敵意に満ちた軍旗を掲げてローマ市へと進撃してくるであろうこと、また、門や城壁によってその暴力を防ぐための希望も支援も何一つ残されていないと信じるほどであった。
§21.57.2uno consule ad Ticinum victo alterum ex Sicilia revocatum;
ティキヌスで一人の執政官が敗れ、もう一人はシキリアから呼び戻された。
duobus consulibus, duobus consularibus exercitibus victis quos alios duces, quas alias legiones esse, quae arcessantur?
二人の執政官、二つの執政官軍隊が敗れた今、召集されるべき他のどんな将軍が、他のどんなレギオンがあるというのか。
§21.57.3ita territis Sempronius consul advenit, ingenti periculo per effusos passim ad praedandum hostium equites audacia magis quam consilio aut spe fallendi resistendive, si non falleret, transgressus.
このように人々が恐れている中、執政官センプローニウスが到着した。 彼は、略奪のためにあちこちに散らばっていた敵の騎兵たちの間を、計画や、あるいは見つからずに通り抜ける(または、もし見つからなかった場合に抵抗する)という希望によるよりも、むしろ大胆さによって、多大な危険を冒して通り抜けてきたのであった。
§21.57.4inde, quod unum maxime in praesentia desiderabatur, comitiis consularibus habitis in hiberna rediit.
その後、差し当たり最も強く求められていた唯一のことである執政官選挙を実施し、彼は冬営地に戻った。
creati consules Cn. Servilius et C. Flaminius iterum.
執政官にはグナエウス・セルウィリウスと、二度目となるガイウス・フラミニウスが選出された。
§21.57.5ceterum ne hiberna quidem Romanis quieta erant vagantibus passim Numidis equitibus et, ut quaeque iis impeditiora erant, Celtiberis Lusitanisque.
しかし、ヌミディア兵の騎兵が、そして通行が困難な場所ほど、ケルティベリア人やルシタニア人があちこちを徘徊していたため、ローマ軍にとっては冬営地でさえ平穏ではなかった。
omnes igitur undique clausi commeatus erant, nisi quos Pado naves subveherent.
したがって、ポー川を船で運ばれてくるものを除いて、すべての食糧補給路があらゆる方向から遮断されていた。
§21.57.6emporium prope Placentiam fuit et opere magno munitum et valido firmatum praesidio.
プラケンティアの近くに、大規模な工事で防御され、強力な守備隊で固められた交易所があった。
eius castelli oppugnandi spe cum equitibus ac levi armatura profectus Hannibal, cum plurimum in celando incepto ad effectum spei habuisset, nocte adortus non fefellit vigiles.
この砦を攻撃する希望を抱いて、ハニバルは騎兵と軽装歩兵を率いて出発したが、企てを秘匿することに期待の実現のための最大の望みをかけていたものの、夜間に襲撃した際、見張りの目を免れることはできなかった。
§21.57.7tantus repente clamor est sublatus, ut Placentiae quoque audiretur.
突如として非常に大きな叫び声が上がったため、それはプラケンティアでも聞こえるほどであった。
itaque sub lucem cum equitatu consul aderat iussis quadrato agmine legionibus sequi.
そのため、夜明け近くに執政官が騎兵を率いて駆けつけ、レギオンには方陣を組んで後に続くよう命じた。
§21.57.8equestre interim proelium commissum;
その間に騎兵戦が交えられた。
in quo quia saucius Hannibal pugna excessit, pavore hostibus iniecto defensum egregie praesidium est.
その戦闘で、ハニバルが負傷して戦いから退いたため、敵に恐怖が吹き込まれ、守備隊は見事に防衛された。
§21.57.9paucorum inde dierum quiete sumpta et vixdum satis percurato vulnere ad Uictumulas oppugnandas ire pergit.
その後、数日間の休息を取り、傷もまだ十分に治りきらないうちに、彼はウィクトゥムラエを攻撃するために進軍を続けた。
§21.57.10id emporium Romanis Gallico bello fuerat;
この交易所は、ガリア戦争においてローマ軍のために存在していた。
munitum inde locum frequentaverant adcolae mixti undique ex finitimis populis, et tum terror populationum eo plerosque ex agris conpulerat.
それ以来、防備を固められたこの場所には、周辺の諸民族から入り混じった近隣住民が頻繁に出入りするようになっており、その当時は、略奪の恐怖から、農地から多くの人々がそこへ逃げ込んでいた。
§21.57.11huius generis multitudo fama inpigre defensi ad Placentiam praesidii accensa armis arreptis obviam Hannibali procedit.
このような性質の群衆は、プラケンティアの守備隊が活発に防衛されたという噂に発奮し、武器を手にとってハニバルを迎え撃つために進み出た。
§21.57.12magis agmina quam acies in via concurrerunt, et cum ex altera parte nihil praeter inconditam turbam esset, in altera et dux militi et miles duci fidens, ad triginta quinque milia hominum a paucis fusa.
路上で衝突したのは、戦闘隊形というよりはむしろ行軍の列であり、一方の側には無秩序な群衆以外の何者もなく、他方の側には将軍が兵士を、兵士が将軍を信頼している状態であったため、約三万五千の人間が、少数の者たちによって敗走させられた。
§21.57.13postero die deditione facta praesidium intra moenia accepere;
翌日、降伏が行われ、彼らは城壁の内に守備隊を受け入れた。
iussique arma tradere cum dicto paruissent, signum repente victoribus datur, ut tamquam vi captam urbem diriperent.
そして武器を引き渡すよう命じられ、その命令に従ったとき、突如として勝者たちに、あたかも力ずくで占領された都市であるかのように略奪せよとの合図が与えられた。
§21.57.14neque ulla, quae in tali re memorabilis scribentibus videri solet, praetermissa clades est: adeo omne libidinis crudelitatisque et inhumanae superbiae editum in miseros exemplum est.
そして、そのような事態において歴史家たちに特筆すべきと思われるようないかなる惨劇も、見過ごされることはなかった。 それほどまでに、情欲と残虐、すると非人道的な高慢さのあらゆる実例が、哀れな人々に対して示されたのであった。
hae fuere hibernae expeditiones Hannibalis.
これがハニバルの冬の遠征であった。

語釈・文法注

  1. 21.57.1nec quicquam spei aut auxilii esse, quo portis moenibusque vim arcerent — quo は手段を示す関係代名詞の奪格であり、先行詞 quicquam spei aut auxilii を修飾する。接続法 arcerent は特徴(または目的)の節を導き、当時のローマ市民の絶望的な心理状態(「防ぐための希望や支援など皆無である」)を表現している。
  2. 21.57.3audacia magis quam consilio aut spe fallendi resistendive, si non falleret — fallendi と resistendive は名詞 spe に係る動名詞の属格。接続法未完了過去 falleret は、過去の時点における仮定(「もし欺くことができない(見つかってしまう)ならば」)を表している。
  3. 21.57.5ut quaeque iis impeditiora erant — 接続詞 ut に quaeque と比較級(impeditiora)が伴うことで、「〜であればあるほど」という比例・相関関係を表す。ここでは、地形が険しく通行困難であればあるほど、ケリティベリア兵やルシタニア兵が跋扈していたことを示す。
  4. 21.57.6eius castelli oppugnandi spe — 名詞 spe に、動形容詞(動名詞的形容詞)oppugnandi とその意味上の目的語である eius castelli(属格)が一致してかかっている。
  5. 21.57.12ad triginta quinque milia hominum a paucis fusa — fusa の後ろに完了受動態を形成する助動詞 sunt が省略されている。主語が中性複数名詞 milia であるため、過去分詞も中性複数主格の fusa となっている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §21.57.1-21.57.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:21.57.1-21.57.14

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。