§21.53.1ceterum nemini omnium maior ea iustiorque quam ipsi consuli videri;
しかし、この勝利は誰にとっても、執政官自身にとって以上に大きく、また正当なものとは思えなかった。
gaudio efferri, qua parte copiarum alter consul victus foret, ea se vicisse:
彼は喜びで有頂天になり、もう一人の執政官がその軍勢の一部で敗北したまさにその兵科において、自分が勝利したのだと言った。
§21.53.2restitutos ac refectos militibus animos, nec quemquam esse praeter conlegam, qui dilatam dimicationem vellet;
兵士たちの士気は回復し、活力を取り戻しており、同僚を除いては、戦闘の引き延ばしを望む者は誰もいない。
eum animo magis quam corpore aegrum memoria vulneris aciem ac tela horrere.
同僚は肉体よりもむしろ精神において病んでおり、傷の記憶から、戦列や武器を恐れているのだ。
sed non esse cum aegro senescendum.
しかし、病人と一緒に老いさらばえていくべきではない。
§21.53.3quid enim ultra differri aut teri tempus? quem tertium consulem, quem alium exercitum expectari?
なぜこれ以上、時間が引き延ばされ、無駄に費やされる必要があるのか。 どのような三人目の執政官を、どのような別の軍隊を待っているというのか。
§21.53.4castra Carthaginiensium in Italia ac prope in conspectu urbis esse.
カルタゴ人の陣営はイタリアにあり、ほとんど都市の目の前にある。
non Siciliam ac Sardiniam victis ademptas nec cis Hiberum Hispaniam peti, sed solo patrio terraque, in qua geniti forent, pelli Romanos “quantum ingemiscant” inquit §21.53.5“patres nostri circa moenia Carthaginis bellare soliti, si videant nos, progeniem suam, duos consules consularesque exercitus, in media Italia paventis intra castra, Poenum, quod inter Alpis Appenninumque agri sit, suae dicionis fecisse?”
敗者から奪われたシキリアやサルディニアが求められているのでもなく、エブロ川の手前のヒスパニアが求められているのでもなく、ローマ人が自らの祖国の土から、彼らが生まれたその土地から追い出されようとしているのだ。 「彼らはどれほど嘆くだろうか」と彼は言った、「カルタゴの城壁の周りで戦うことに慣れていた私たちの先祖たちは、もし彼らが、自らの子孫である私たち、二人の執政官と執政官級の二つの軍隊が、イタリアの真ん中で怯えながら陣営にこもっており、カルタゴ人が、アルプスとアペニン山脈の間にある土地を、自分の支配下に置いたのを見るならば。
§21.53.6haec adsidens aegro collegae, haec in praetorio prope contionabundus agere.
」彼は病身の同僚のそばに座りながらこれらのことを、また幕僚会議において、あたかも民会で演説するかのようにこれらのことを論じた。
stimulabat et tempus propinquum comitiorum, ne in novos consules bellum differretur, et occasio in se unum vertendae gloriae, dum aeger collega erat.
彼の背中を押していたのは、新たな執政官のもとへと戦争が引き延ばされないようにするための、近づきつつある民会の時期であり、また、同僚が病気である間に、栄光を自分一人に引き寄せる機会であった。
§21.53.7itaque nequiquam dissentiente Cornelio parari ad propinquum certamen milites iubet.
それゆえ、コルネリウスが虚しく反対するなか、彼は兵士たちに間近に迫った決戦に備えるよう命じる。
Hannibal cum, quid optimum foret hosti, cerneret, vix ullam spem habebat temere atque inprovide quicquam consules acturos;
ハニバルは、敵にとって何が最善であるかを見抜いていたので、執政官たちが無謀に、また不注意に何か行動を起こすという希望をほとんど持っていなかった。
§21.53.8cum alterius ingenium, fama prius, deinde re cognitum, percitum ac ferox sciret esse ferociusque factum prospero cum praedatoribus suis certamine crederet, adesse gerendae rei fortunam haud diffidebat.
もう一人の執政官の気性が、最初は噂で、次に実際の経験で知られたが、興奮しやすく激しいものであることを知っており、また、自らの略奪部隊との幸先の良い小競り合いによって、さらに激しくなっていると信じていたので、事を断行する好機が到来していることを確信していた。
§21.53.9cuius ne quod praetermitteret tempus, sollicitus intentusque erat, dum tiro hostium miles esset, dum meliorem ex ducibus inutilem vulnus faceret,
その機会のいかなるものも逃さないように、彼は気をもみ、注意を集中させていた。 敵の兵士たちが新兵であるうちに、二人の指揮官のうち優れた方を、負傷が使い物にならなくさせているうちに、ガリア人のやる気が盛んであるうちに。
§21.53.10dum Gallorum animi vigerent, quorum ingentem multitudinem sciebat segnius secuturam, quanto longius ab domo traherentur.
ガリア人の膨大な大群は、家から遠くへ引き回されればされるほど、より怠慢に追従するようになることを彼は知っていたからである。
§21.53.11cum ob haec taliaque speraret propinquum certamen et facere, si cessaretur, cuperet, speculatoresque Galli, ad ea exploranda, quae vellet, tutiores, quia in utrisque castris militabant, paratos pugnae esse Romanos rettulissent, locum insidiis circumspectare Poenus coepit.
これらのことや同様のことのために、彼が近いうちの戦闘を期待しており、もし遅延されるならば自分からそれを仕掛けたいと望んでおり、ガリア人の偵察兵(彼が望むことを探るにあたって、両方の陣営に兵士として仕えていたために、より安全であったのだが)たちが、ローマ人が戦闘の準備を整えていると報告したとき、カルタゴ人は伏兵のための場所を見回し始めた。