§21.5.1ceterum ex quo die dux est declaratus, velut Italia ei provincia decreta bellumque Romanum mandatum esset, §21.5.2nihil prolatandum ratus, ne se quoque, ut patrem Hamilcarem, deinde Hasdrubalem, cunctantem casus aliquis opprimeret, Saguntinis inferre bellum statuit.
しかしながら、彼が総司令官に宣言されたその日から、まるでイタリアが任務として彼に割り当てられ、ローマとの戦争が委ねられたかのように、彼は少しも引き延ばすべきではないと考え、父ハミルカルや、その後のハスドゥルバルのように、躊躇している間に何らかの不慮の出来事が自分をも襲うことのないように、サグントゥムの人々に対して戦争を仕掛けることを決意した。
§21.5.3quibus oppugnandis quia haud dubie Romana arma movebantur, in Olcadum prius fines — ultra Hiberum ea gens in parte magis quam in dicione Carthaginiensium erat — induxit exercitum, ut non petisse Saguntinos, sed rerum serie finitimis domitis gentibus iungendoque tractus ad id bellum videri posset.
それを攻撃することは、疑いなくローマの軍隊を動かすことになるため、彼はまずオルカデス人の領土へと軍を進めた。 ――この部族はエブロ川の向こう側にあり、カルタゴ人の支配下にあるというよりは、彼らの勢力範囲の一部に位置していた。 ――それは、彼が自らサグントゥムを狙ったのではなく、一連の出来事によって、隣接する部族を征服しそれらを統合していくことで、その戦争へと引きずり込まれたかのように見せるためであった。
§21.5.4Cartalam urbem opulentam, caput gentis eius, expugnat diripitque;
彼は、その部族の首府である富裕な都市カルタラを攻め落として略奪した。
quo metu perculsae minores civitates stipendio inposito imperium accepere.
この恐怖に打たれて、より小さな都市国家は貢納金を課されることで支配を受け入れた。
victor exercitus opulentusque praeda Carthaginem Novam in hiberna est deductus.
勝利を収め、戦利品で富んだ軍はカルタゴ・ノヴァへと引き揚げ、冬営に入った。
§21.5.5ibi large partiendo praedam stipendioque praeterito cum fide exsolvendo cunctis civium sociorumque animis in se firmatis vere primo in Vaccaeos promotum bellum.
そこで、戦利品を気前よく分配し、未払いの給料を忠実に支払うことによって、市民や同盟者たち全員の心を自分にしっかりと引きつけた上で、春の初めにワッカエイ人に対する戦争が開始された。
Hermandica et Arbocala, eorum urbes, vi captae.
彼らの都市ヘルマンディカとアルボカラが力ずくで占領された。
§21.5.6Arbocala et virtute et multitudine oppidanorum diu defensa.
アルボカラは、町の人々の勇敢さと数の多さによって長い間防衛された。
§21.5.7ab Hermandica profugi exulibus Olcadum, priore aestate domitae gentis, §21.5.8cum se iunxissent, concitant Carpetanos, adortique Hannibalem regressum ex Vaccaeis haud procul Tago flumine agmen grave praeda turbavere.
ヘルマンディカからの逃亡者たちが、前年の夏に征服された部族であるオルカデス人の亡命者たちと合流すると、彼らはカルペタニ人を煽動し、ワッカエイ人のもとから帰還する途中にあったハンニバルをタグス川から遠くない場所で襲撃し、戦利品で重くなったその行軍の隊列を混乱に陥れた。
§21.5.9Hannibal proelio abstinuit, castrisque super ripam positis, cum prima quies silentiumque ab hostibus fuit, amnem vado traiecit valloque ita producto, ut locum ad transgrediendum hostes haberent, invadere eos transeuntes statuit.
ハンニバルは戦闘を避け、岸の上に陣営を構えた。 敵が静まり返り、最初の休息と静寂が訪れると、彼は浅瀬を通って川を渡り、敵が川を渡るための場所を確保できるように防壁を延伸して、渡ってくる彼らを攻撃することに決めた。
§21.5.10equitibus praecepit, ut, cum ingressos aquam viderent, adorirentur inpeditum agmen;
彼は騎兵たちに、敵が水に入ったのを見たならば、身動きが取れなくなっている隊列を襲撃するように命じた。
in ripa elephantos — quadraginta autem erant — disponit.
また、岸には象を配置した。 ――なお、象は40頭いた。
§21.5.11Carpetanorum cum adpendicibus Olcadum Vaccaeorumque centum milia fuere, invicta acies, si aequo dimicaretur campo.
カルペタニ人と、オルカデス人およびワッカエイ人の付属勢力を合わせると10万人に上った。 これは、平坦な平原で戦われるならば、無敵の軍勢であった。
§21.5.12itaque et ingenio feroces et multitudine freti et, quod metu cessisse credebant hostem, id morari victoriam rati, quod interesset amnis, clamore sublato passim sine ullius imperio, qua cuique proximum est, in amnem ruunt.
それゆえ、彼らはその気性からも獰猛であり、また数に頼み、敵が恐れから退却したのだと信じていたため、川が間に横たわっていることだけが勝利を遅らせているのだと考え、鬨の声を上げ、誰の命令を受けることもなく、あちこちで各自にとって最も近い場所から川へと突進した。
§21.5.13at ex parte altera ripae vis ingens equitum in flumen inmissa,
しかし、反対側の岸からは、非常に多くの騎兵の軍勢が川へと送り込まれた。
§21.5.14medioque alveo haudquaquam pari certamine concursum, quippe ubi pedes instabilis ac vix vado fidens vel ab inermi equite equo temere acto perverti posset, eques corpore armisque liber, equo vel per medios gurgites stabili, comminus eminusque rem gereret.
川の真ん中では、まったく対等ではない戦いが繰り広げられた。 というのも、足場が不安定で、浅瀬の底をかろうじて信じるだけの歩兵は、武器を持たない騎兵が馬を無謀に進めるだけでも打ち倒されかねなかったのに対し、騎兵は体も武器も自由であり、渦巻く流れの真ん中であっても安定した馬に乗り、接近戦でも遠距離戦でも戦いを行うことができたからである。
§21.5.15pars magna flumine absumpta;
大部分が川に流されて命を落とした。
quidam verticoso amni delati in hostis ab elephantis obtriti sunt.
ある者たちは渦巻く川によって敵の方へと押し流され、象たちに踏みつぶされた。
§21.5.16postremi, quibus regressus in suam ripam tutior fuit, ex varia trepidatione cum in unum colligerentur, priusquam a tanto pavore reciperent animos, Hannibal agmine quadrato amnem ingressus fugam ex ripa fecit vastatisque agris intra paucos dies Carpetanos quoque in deditionem accepit.
最後尾にいた、自分たちの岸への退却の方が安全であった者たちが、様々な混乱から一箇所に集まりつつある時、彼らがこれほどの恐怖から我に返る前に、ハンニバルは方陣を組んで川に入り、彼らを岸から敗走させた。 そして、その土地を荒廃させた後、数日以内にカルペタニ人も降伏させた。
§21.5.17et iam omnia trans Hiberum praeter Saguntinos Carthaginiensium erant.
そして今や、サグントゥムの人々を除いて、エブロ川の向こう側のすべてがカルタゴ人のものとなっていた。