Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §21.45.1-21.45.9

ハンニバルによる恩賞の約束と誓いの儀式

576 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ティキヌス川に橋を架けたローマ軍に対し、ハンニバルは略奪のためにマハルバルを派遣しつつ、決戦を前に兵士たちへ免税の土地や自由の付与といった具体的な恩賞を約束し、誓いの儀式を行って兵士の士気を極限まで高める。

§21.45.1his adhortationibus cum utrimque ad certamen accensi militum animi essent, Romani ponte Ticinum iungunt tutandique pontis causa castellum insuper inponunt;
これらの励ましによって両陣営で兵士たちの心が戦闘に向けて燃え立たされると、ローマ人たちはティキヌス川に橋を架け、その橋を守るために、さらにその上に砦を築いた。
§21.45.2Poenus hostibus opere occupatis Maharbalem cum ala Numidarum, equitibus quingentis, ad depopulandos sociorum populi Romani agros mittit;
カルタゴの将は、敵が工事に従事している間に、ローマ人民の同盟者の領地を略奪するため、マハルバルをヌミディア騎兵隊および五百の騎兵とともに派遣した。
§21.45.3Gallis parci quam maxime iubet principumque animos ad defectionem sollicitari.
彼は、ガリア人たちにはできる限り手出しをせず、首長たちの心を離反へと誘い出すよう命じた。
ponte perfecto traductus Romanus exercitus in agrum Insubrium quinque milia passum a Uictumulis consedit.
橋が完成すると、渡河したローマ軍はインスブレス族の領地に入り、ウィクトゥムラエから五マイルのところに陣を張った。
§21.45.4ibi Hannibal castra habebat;
そこにハンニバルは陣営を構えていた。
revocatoque propere Maharbale atque equitibus, cum instare certamen cerneret, nihil umquam satis dictum praemonitumque ad cohortandos milites ratus, vocatis ad contionem certa praemia pronuntiat, in quorum spem pugnarent:
彼はマハルバルと騎兵たちを急ぎ呼び戻すと、戦闘が差し迫っているのを見て、兵士たちを鼓舞するためにはこれまで語られ、警告されたことだけでは決して十分ではないと考え、彼らを集会に召集して、その希望を抱いて戦うことになる具体的な恩賞を公表した。
§21.45.5agrum sese daturum esse in Italia Africa Hispania, ubi quisque velit, immunem ipsi, qui accepisset, liberisque; qui pecuniam quam agrum maluisset, ei se argento satisfacturum;
すなわち、自分がイタリア、アフリカ、ヒスパニアのうち、各自が望む場所に、受け取った本人にもその子供たちにも税を免除された土地を与えるつもりであること、土地よりも金銭を望む者には、銀貨で報いるつもりであることを約束した。
§21.45.6qui sociorum cives Carthaginienses fieri vellent, potestatem facturum; qui domos redire mallent, daturum se operam, ne cuius suorum popularium mutatam secum fortunam esse vellent.
また、同盟兵のうちカルタゴ市民になることを望む者には、その機会を与えるつもりであること、故郷へ戻ることを望む者には、自らの同胞の誰一人として、自分と運命が入れ替わることを望むようなことがないように尽力するつもりであることを約束した。
§21.45.7servis quoque dominos prosecutis libertatem proponit, binaque pro iis mancipia dominis se redditurum.
さらに、主人に付き従ってきた奴隷たちにも自由を約束し、彼ら一人につき二人の奴隷を主人たちに返還するつもりであると告げた。
§21.45.8eaque ut rata scirent fore, agnum laeva manu, dextra silicem retinens, si falleret, Iovem ceterosque precatus deos, ita se mactarent, quem ad modum ipse agnum mactasset, secundum precationem caput pecudis saxo elisit.
そして、これらの約束が確実なものになると彼らに確信させるため、左手に子羊を、右手に石片を握り持ち、もし自分が誓いを破るならば、自分がこの子羊を屠ったように、ユピテルをはじめとする他の神々が自分を屠るようにと祈り、その祈りの後すぐに、獣の頭を石で打ち砕いた。
§21.45.9tum vero omnes, velut diis auctoribus in spem suam quisque acceptis, id morae, quod nondum pugnarent, ad potienda sperata rati, proelium uno animo et voce una poscunt.
その時、実にすべての者は、まるで神々を各自の希望の保証人として受け入れたかのように、まだ戦っていないということだけが、望むものを手に入れるための唯一の遅れであると考え、一つの心と一つの声で戦闘を求めた。

語釈・文法注

  1. §21.45.3Gallis parci ... sollicitari — 動詞 iubet に支配される二つの受動不定詞句であるが、構文が異なる。parci は自動詞 parcere の非人称受動不定詞であり、与格 Gallis を支配している。一方の sollicitari は他動詞 sollicitare の受動不定詞であり、対格の animos を意味上の主語(対格不定詞構文)としている。
  2. §21.45.6ne cuius suorum popularium mutatam secum fortunam esse vellent — operam dare ne...(〜しないように尽力する)の従属節。secum の se は帰郷を望む者(qui... mallent)を指し、suorum popularium はハンニバルと共に残る同胞(カルタゴ人たち)を指す。mutatam は「(自分の運命と)取り替えられた」の意で、帰郷する者が、残る同胞の幸運な境遇を羨むことのないように、という文脈を形成している。
  3. §21.45.8si falleret ... mactarent — 間接話法における条件文。条件節 si falleret(接続法未完了)は、直説法未来完了 si fefellero(もし私が誓いを破るならば)が主節の過去時制(歴史現在 elisit)に合わせて時制の一致を受けたもの。帰結節 mactarent(接続法未完了)は命令・祈願の接続法で、「神々が(自分を)屠られますように」という誓詛を表す。
  4. §21.45.9diis auctoribus in spem suam quisque acceptis — diis ... acceptis という奪格絶対(主格の名詞としての機能を持つ velut を伴う形容詞的用法)の中に、述語名詞として機能する auctoribus(保証人、後ろ盾として)と、分配的主語として機能する主格の quisque が挿入された特徴的な構造。in spem suam は「各自の希望のために」の意。
  5. §21.45.9id morae, quod nondum pugnarent, ad potienda sperata — id morae は指示代名詞 id と部分属格 morae の結合で、「それだけの遅れ」「唯一の遅滞」を表す。quod nondum pugnarent は id の内容をなす同格の接続詞節。ad potienda sperata は目的を表す ad +動形容詞(gerundive)構文で、本来属格支配の自動詞 potiri(手に入れる)が受動的に用いられ、中性複数名詞化した sperata(望まれたもの)を修飾している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §21.45.1-21.45.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:21.45.1-21.45.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。