§21.42.1haec apud Romanos consul.
執政官はローマ人たちの前でこのように語った。
Hannibal rebus prius quam verbis adhortandos milites ratus circumdato ad spectaculum exercitu captivos montanos vinctos in medio statuit armisque Gallicis ante pedes eorum proiectis interrogare interpretem iussit, ecquis, si vinculis levaretur armaque et equum victor acciperet, decertare ferro vellet.
一方ハンニバルは、言葉よりもむしろ実演によって兵士たちを鼓舞すべきだと考え、観覧のために軍勢を周囲に配置した上で、縛られた山岳民の捕虜たちを中央に立たせ、彼らの足元にガリアの武器を投げ置いてから、通訳にこう尋ねるよう命じた。 もし縛めを解かれ、勝者として武器と馬を受け取るならば、剣を交えて決闘することを望む者はいるか、と。
§21.42.2cum ad unum omnes ferrum pugnamque poscerent et deiecta in id sors esset, se quisque eum optabat, quem fortuna in id certamen legeret;
彼ら全員が一人残らず剣と戦闘を要求し、そのために籤が投げ入れられると、誰もが、運命がその決闘に選ぶ者として自分自身を望んだ。
§21.42.3cuiusque sors exciderat, alacer inter gratulantes gaudio exsultans cum sui moris tripudiis arma raptim capiebat.
そして、誰であれその者の籤が飛び出ると、祝福する者たちの間で喜び躍り、自らの習俗の踊りを舞いながら、素早く武器を手に取るのであった。
§21.42.4ubi vero dimicarent, is habitus animorum non inter eiusdem modo condicionis homines erat sed etiam inter spectantes vulgo, ut non vincentium magis quam bene morientium fortuna laudaretur.
そして実際に彼らが戦うと、その心の状態は、同じ境遇にある者たちの間だけでなく、見物している一般の兵士たちの間にも広がり、勝者の運命が、見事に死にゆく者の運命に劣らず称賛されるほどであった。