§21.32.1P. Cornelius consul triduo fere post, quam Hannibal a ripa Rhodani movit, quadrato agmine ad castra hostium venerat, nullam dimicandi moram facturus;
執政官プブリウス・コルネリウスは、ハンニバルがローヌ川の岸から移動してからほぼ三日後、ただちに交戦するつもりで、方陣を組んで敵の陣営に到着していた。
§21.32.2ceterum ubi deserta munimenta nec facile se tantum praegressos adsecuturum videt, ad mare ac naves rediit, tutius faciliusque ita descendenti ab Alpibus Hannibali occursurus.
しかし、陣地が放棄されているのを見て、これほど先を行く者たちに自分が容易には追いつけないと分かると、海と船のところへ引き返した。 そうして、アルプスから下ってくるハンニバルに、より安全かつ容易に立ち向かおうとしたのである。
§21.32.3ne tamen nuda auxiliis Romanis Hispania esset, quam provinciam sortitus erat, Cn. Scipionem fratrem cum maxima parte copiarum adversus Hasdrubalem misit,
しかし、自分が任地としてくじで引き当てていたプロウィンキアであるヒスパニアが、ローマの支援軍を欠いた無防備な状態にならないよう、彼は軍勢の大部分とともに、兄のグナエウス・スキピオをハスドルバルに対して派遣した。
§21.32.4non ad tuendos tantummodo veteres socios conciliandosque novos sed etiam ad pellendum Hispania Hasdrubalem.
それは、単に古くからの同盟者を守り、新しい同盟者を獲得するためだけでなく、ハスドルバルをヒスパニアから追い払うためでもあった。
§21.32.5ipse cum admodum exiguis copiis Genuam repetit, eo, qui circa Padum erat exercitus, Italiam defensurus.
彼自身は、ポー川周辺にあるあの軍勢によってイタリアを防衛するために、非常にわずかな軍勢とともにゲヌアへと引き返した。
§21.32.6Hannibal ab Druentia campestri maxime itinere ad Alpis cum bona pace incolentium ea loca Gallorum pervenit.
ハンニバルはドルエンティア川から、その地方に住むガリア人たちの平穏な態度に助けられ、主に平坦な道を通ってアルプスへと到着した。
§21.32.7tum, quamquam fama prius, qua incerta in maius vero ferri solent, praecepta res erat, tamen ex propinquo visa montium altitudo nivesque caelo prope inmixtae, tecta informia inposita rupibus, pecora iumentaque torrida frigore, homines intonsi et inculti, animalia inanimaque omnia rigentia gelu, cetera visu quam dictu foediora, terrorem renovarunt.
そのとき、噂(噂というものは、不確かなことが事実以上に大げさに伝えられるのが常であるが)によってあらかじめ心づもりはできていたものの、間近に目にした山々の高さ、天とほとんど交じり合う雪、岩壁の上に建てられた不格好な住居、寒さで干からびた家畜や荷獣、髪や髭を伸ばし放題にした野蛮な人々、生物も無生物もすべてが氷で凍りついている様子、その他、語るよりも見る方がはるかに恐ろしい光景が、彼らの恐怖を再び呼び覚ました。
§21.32.8erigentibus in primos agmen clivos apparuerunt inminentes tumulos insidentes montani, qui, si valles occultiores insedissent, coorti ad pugnam repente ingentem fugam stragemque dedissent.
彼らが最初の坂へと軍を進めていると、頭上にそびえる丘陵を占領している山岳民族の姿が現れた。 もし彼らがもっと隠れた谷間に陣取っていたなら、突然戦闘に立ち上がって、ハンニバル軍に巨大な敗走と大虐殺をもたらしたことであろう。
§21.32.9Hannibal consistere signa iussit;
ハンニバルは進軍を停止するように命じた。
Gallisque ad visenda loca praemissis postquam conperit transitum ea non esse, castra inter confragosa omnia praeruptaque quam extentissima potest valle locat.
そして、地形を偵察するために派遣したガリア人たちから、そこからは通過できないという報告を得ると、すべてが険しく切り立った岩場のただなかにある、できる限り広い谷間に宿営地を設営した。
§21.32.10tum per eosdem Gallos, haud sane multum lingua moribusque abhorrentes, cum se inmiscuissent conloquiis montanorum, edoctus interdiu tantum obsideri saltum, nocte in sua quemque dilabi tecta, luce prima subiit tumulos, ut ex aperto atque interdiu vim per angustias facturus.
そのとき、山岳民族と言語や風習においてそれほど違っておらず、彼らの対話に紛れ込んでくれた同じガリア人たちを通じて、峠が監視されるのは昼間だけで、夜には各自が自分の家へ散り散りに帰っていくことを知らされた。 そこでハンニバルは、あたかも公然と、かつ昼間のうちに狭隘な通路を力ずくで突破せんとするかのように、夜明けとともに丘陵へと近づいた。
§21.32.11die deinde simulando aliud, quam quod parabatur, consumpto cum eodem, quo constiterant,
その後、企てられていることとは異なることを装うことによって一日を費やし、立ち止まったのと同じ場所に宿営地を強固に設営した。
§21.32.12loco castra communissent, ubi primum degressos tumulis montanos laxatasque sensit custodias, pluribus ignibus quam pro numero manentium in speciem factis impedimentisque cum equite relictis et maxima parte peditum, §21.32.13ipse cum expeditis, acerrimo quoque viro, raptim angustias evadit iisque ipsis tumulis, quos hostes tenuerant, consedit.
そして、山岳民族が丘陵から下り、警備が緩んだのを察知するやいなや、残る者の数に比例するより多くの篝火を見せかけのために灯し、荷物と騎兵、そして歩兵の大部分を残したうえで、自身は軽装の、最も勇敢な精鋭たちを率いて、急ぎ狭隘部を通り抜け、敵が占拠していたまさにそれらの丘陵に陣取った。