§21.25.1in Italiam interim nihil ultra quam Hiberum transisse Hannibalem a Massiliensium legatis Romam perlatum erat, §21.25.2cum, perinde ac si Alpis iam transisset, Boi sollicitatis Insubribus defecerunt, nec tam ob veteres in populum Romanum iras, quam quod nuper circa Padum Placentiam Cremonamque colonias in agrum Gallicum deductas aegre patiebantur.
その間、ローマへは、マッシリアの使節たちによって、ハンニバルがエブロ川を越えたということ以外、それ以上の進展は報告されていなかったが、まるで彼がすでにアルプスを越えたかのように、ボイイ族はインスブレス族を扇動して反乱を起こした。 それはローマ民衆に対する古い怒りのためというよりはむしろ、最近ポー川周辺のガリアの土地にプラケンティアとクレモナの植民市が建設されたことに憤慨していたためであった。
§21.25.3itaque armis repente arreptis in eum ipsum agrum impetu facto tantum terroris ac tumultus fecerunt, ut non agrestis modo multitudo sed ipsi triumviri Romani, qui ad agrum venerant adsignandum, diffisi Placentiae moenibus Mutinam confugerint, C. Lutatius C. Servilius M. Annius.
それゆえ、彼らは突如武器を取ってその土地自体へと突撃を行い、非常に大きな恐怖と混乱を引き起こしたため、農民の群衆だけでなく、土地を分配するためにやって来ていたローマの三人委員自身、すなわちガイウス・ルタティウス、ガイウス・セルウィリウス、マルクス・アンニウスまでもが、プラケンティアの城壁を信用できずにムティナへと逃げ込んだ。
§21.25.4Lutati nomen haud dubium est;
ルタティウスの名には全く疑いがない。
pro Annio Servilioque M’. Acilium et C. Herennium habent quidam annales, alii P. Cornelium Asinam et C. Papirium Masonem.
しかし、アンニウスとセルウィリウスの代わりに、ある年代記はマニウス・アキリウスとガイウス・ヘレンニウスの名を挙げ、また別の年代記はプブリウス・コルネリウス・アシナとガイウス・パピリウス・マソを挙げている。
§21.25.5id quoque dubium est, legati ad expostulandum missi ad Boios violati sint, an in triumviros agrum metantis impetus sit factus.
抗議のためにボイイ族のもとに送られた使節たちが危害を加えられたのか、あるいは土地を測量していた三人委員たちに対して攻撃がなされたのか、ということもまた疑わしい。
§21.25.6Mutinae cum obsiderentur, et gens ad oppugnandarum urbium artes rudis, pigerrima eadem ad militaria opera, segnis intactis adsideret muris,
彼らがムティナで包囲されている間、都市攻囲の技術に不慣れで、同時に軍事的な作業には極めて怠惰なその部族は、傷ひとつない城壁を前にして、何もせずに包囲を続けていた。
§21.25.7simulari coeptum de pace agi, evocatique ab Gallorum principibus legati ad conloquium non contra ius modo gentium sed violata etiam, quae data in id tempus erat, fide conprehenduntur, negantibus Gallis, nisi obsides sibi redderentur, eos dimissuros.
和平交渉が行われているという見せかけが始められ、ガリア人の首長たちによって会談のために呼び出された使節たちは、万民法に反するだけでなく、その時のために与えられていた安全の約束をも破られて拘束された。 ガリア人たちは、自分たちに人質が返還されなければ、彼らを解放することはないと言い張った。
§21.25.8cum haec de legatis nuntiata essent, et Mutina praesidiumque in periculo esset, L. Manlius praetor ira accensus effusum agmen ad Mutinam ducit.
使節たちに関するこれらのことが報告され、ムティナとそこの守備隊が危険にさらされていることがわかると、法務官ルキウス・マンリウスは怒りに燃え、隊列の緩んだ軍勢を率いてムティナへと進軍した。
§21.25.9silvae tunc circa viam erant plerisque incultis.
当時、道路の周辺には、土地の大部分が未開墾であったため森が広がっていた。
ibi inexplorato profectus in insidias praecipitatur multaque cum caede suorum aegre in apertos campos emersit.
そこで偵察もせず進んだ彼は伏兵のなかに陥り、自軍の多くの死者を出しながら、かろうじて開けた平野へと抜け出した。
§21.25.10ibi castra communita et, quia Gallis ad temptanda ea defuit spes, refecti sunt militum animi, quamquam ad quingentos cecidisse satis constabat.
そこで陣営が強固に築かれ、ガリア人にはそこを攻撃する見込みがなかったため、約500人が戦死したことが十分に明らかであったにもかかわらず、兵士たちの士気は回復した。
§21.25.11iter deinde de integro coeptum, nec, dum per patentia loca ducebatur agmen, apparuit hostis;
その後、行軍が新たに開始され、軍列が開けた場所を導かれている間は、敵は姿を現さなかった。
§21.25.12ubi rursus silvae intratae, tum postremos adorti cum magna trepidatione ac pavore omnium septingentos milites occiderunt, sex signa ademere.
しかし再び森に入ると、その時彼らは最後尾を襲撃し、全員の大きな混乱と恐怖のうちに、 700人の兵士を殺害し、6つの軍旗を奪い去った。
§21.25.13finis et Gallis territandi et pavendi fuit Romanis ut e saltu invio atque impedito evasere.
ガリア人にとって脅かすこと、そしてローマ人にとって恐れることの終わりとなったのは、彼らが道なき通行困難な森から脱出したときであった。
inde apertis locis facile tutantes agmen Romani Tannetum, vicum propinquum Pado, contendere.
そこから開けた場所で、軍列を容易に守りながら、ローマ人たちはポー川に近い村タンネトゥムへと急いだ。
§21.25.14ibi se munimento ad tempus commeatibusque fluminis et Brixianorum etiam Gallorum auxilio adversus crescentem in dies multitudinem hostium tutabantur.
そこで彼らは、一時的な防御壁、川による補給、そしてブリクシアのガリア人の援助によって、日に日に増加する敵の群衆に対して身を守った。