§21.20.1in iis nova terribilisque species visa est, quod armati — ita mos gentis erat — in concilium venerunt.
彼ら[ガリア人]の間では、新しい、また恐ろしい光景が見られた。 というのも、武装して——それが彼らの部族の習わしであったが——彼らは集会にやって来たからである。
§21.20.2cum verbis extollentes gloriam virtutemque populi Romani ac magnitudinem imperii petissent, ne Poeno bellum Italiae inferenti per agros urbesque suas transitum darent, §21.20.3tantus cum fremitu risus dicitur ortus, ut vix a magistratibus maioribusque natu iuventus sedaretur;
[ローマの使節たちが]ローマ人民の栄光と勇気、そして帝国の偉大さを言葉で称えながら、イタリアに戦争を仕掛けようとしているカルタゴ人に、自分たちの土地や都市を通る通行権を与えないようにと求めたところ、ざわめきを伴う非常に大きな笑いが起こったと言われており、政務官たちや長老たちによって若者たちが静められるのがやっとであったほどである。
§21.20.4adeo stolida inpudensque postulatio visa est censere, ne in Italiam transmittant Galli bellum, ipsos id avertere in se agrosque suos pro alienis populandos obicere.
ガリア人がイタリアへ戦争を通過させるのを阻み、他人のために自分たち自身にそれを引き受けさせ、自分たちの土地を略奪されるがままにさらすよう求めることは、それほどまでに愚かで厚かましい要求と思われたのである。
§21.20.5sedato tandem fremitu responsum legatis est, neque Romanorum in se meritum esse neque Carthaginiensium iniuriam, ob quae aut pro Romanis aut adversus Poenos sumant arma;
ようやくざわめきが静まると、使節たちに返答がなされた。 ローマ人が自分たちに施した功績もなく、カルタゴ人が自分たちに加えた害悪もない、それらのためにローマ人のために、あるいはカルタゴ人に抗して武器を取るような理由は、と。
§21.20.6contra ea audire sese, gentis suae homines agro finibusque Italiae pelli a populo Romano stipendiumque pendere et cetera indigna pati.
それどころか、自分たちの部族の人間がローマ人民によってイタリアの土地や領土から追い払われ、貢納金を支払わされ、その他の屈辱を被っていると聞いている、という返答であった。
§21.20.7eadem ferme in ceteris Galliae conciliis dicta auditaque;
ガリアの他の集会でもほぼ同じことが語られ、また聞かれた。
nec hospitale quicquam pacatumve satis prius auditum, quam Massiliam venere.
そして、マッシリアに到着するまでは、好意的な、あるいは十分に穏和なものは何一つ聞かれなかった。
§21.20.8ibi omnia ab sociis inquisita cum cura ac fide cognita: praeoccupatos iam ante ab Hannibale Gallorum animos esse;
そこで、同盟国から慎重に、かつ忠実に調査されたあらゆる事実が知らされた。
sed ne illi quidem ipsi satis mitem gentem fore — adeo ferocia atque indomita ingenia esse —, ni subinde auro, cuius avidissima gens est, principum animi concilientur.
すなわち、ガリア人の心はすでにハンニバルによって先んじて掴まれているということ、しかし、彼ら[ハンニバル]自身にとっても彼らは十分に穏和な部族とはならないだろう(それほどまでに気性が激しく、手なずけがたいのである)、もし時折、金(彼らはこれに対して極めて貪欲な部族なのだが)によって指導者たちの心を懐柔しなければ。 と。
§21.20.9ita peragratis Hispaniae Galliaeque populis legati Romam redeunt haud ita multo post, quam consules in provincias profecti erant.
このようにヒスパニアとガリアの諸部族を巡り、使節たちは、執政官たちが属州へと出発してからそれほど経たないうちにローマへと帰還した。
civitatem omnem expectatione belli erectam invenerunt, satis constante fama iam Hiberum Poenos transisse.
彼らは、カルタゴ人がすでにエブロ川を渡ったという十分確実な噂が流れる中、国中が戦争への予期で緊張しているのを目にした。