§21.16.1sub idem fere tempus et legati, qui redierant ab Carthagine, Romam rettulerunt omnia hostilia esse, et Sagunti excidium nuntiatum est;
ほぼ同じ時期に、カルタゴから帰還した使節たちも、すべてが敵対的であることをローマに報告し、またサグントゥムの滅亡が報じられた。
§21.16.2tantusque simul maeror patres misericordiaque sociorum peremptorum indigne et pudor non lati auxilii et ira in Carthaginienses metusque de summa rerum cepit, velut si iam ad portas hostis esset, ut tot uno tempore motibus animi turbati trepidarent magis quam consulerent:
そして同時に、不当に滅ぼされた同盟者への同情、援助を与えなかったことへの恥、カルタゴ人に対する怒り、そして国家の存亡に対する恐れという、これほど大きな悲しみが元老院議員たちを襲い、まるで敵がすでに門前にいるかのようであったため、彼らは一度にこれほど多くの心の動揺に混乱し、対策を講じるよりもむしろ狼狽するほどであった。
§21.16.3nam neque hostem acriorem bellicosioremque secum congressum nec rem Romanam tam desidem umquam fuisse atque inbellem.
というのも、これほど鋭く好戦的な敵と自分たちが対峙したことはなく、ローマの国家がこれほど怠惰で非好戦的であったことも一度としてなかったからである。
Sardos Corsosque
彼らは以下のように考えたのである。
§21.16.4et Histros atque Illyrios lacessisse magis quam exercuisse Romana arma, et cum Gallis tumultuatum verius quam belligeratum;
すなわち、サルディニア人やコルシカ人、そしてヒストリア人やイリュリア人は、ローマの武力を鍛え上げたというよりは、むしろいら立たせただけであり、ガリア人との間では、戦争をしたというよりは、むしろ騒乱があったと言う方が正しい。
§21.16.5Poenum hostem veteranum trium et viginti annorum militia durissima inter Hispanas gentes, semper victorem, duci acerrimo adsuetum, recentem ab excidio opulentissimae urbis Hiberum transire,
これに対してカルタゴの敵は、ヒスパニアの諸民族の間での23年間に及ぶ極めて過酷な軍務によって鍛え上げられた老練な兵であり、常に勝者であり、最も鋭い将軍に慣れており、最も裕福な都市の破壊から立ち直ったばかりで、エブロ川を渡ろうとしており、多くのヒスパニアの諸民族を自らに引き連れ、常に戦争を渇望するガリアの諸民族を駆り立てようとしている。
§21.16.6trahere secum tot excitos Hispanorum populous, conciturum avidas semper armorum Gallicas gentes: cum orbe terrarum bellum gerendum in Italia ac pro moenibus Romanis esse.
世界全体との戦争が、イタリアにおいて、そしてローマの城壁の前で行われねばならない、と。