Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §21.10.1-21.10.13

カルタゴ元老院での使節拒絶とハンノの和平演説

541 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カルタゴに到着したローマの使節団は受け入れられず、元老院ではハンノが一人でローマとの平和と条約の維持を訴え、ハンニバルの引き渡しとサグントゥムへの賠償を強く主張する。

§21.10.1itaque, praeterquam quod admissi auditique sunt, ea quoque vana atque irrita legatio fuit.
それゆえ、彼ら(使節たち)が受け入れられ、その主張が聴かれたという点を除けば、あの使節団もまた虚しく無益なものとなった。
§21.10.2Hanno unus adversus senatum causam foederis magno silentio propter auctoritatem suam,
ハンノただ一人が、元老院に対して条約の擁護を主張したが、彼の権威ゆえに大いなる沈黙をもって迎えられたものの、聴衆の賛同を得て演説したわけではなかった。
§21.10.3non cum adsensu audientium egit, per deos foederum arbitros ac testis senatum obtestans, ne Romanum cum Saguntino suscitarent bellum;
彼は条約の仲裁者かつ証人である神々にかけて元老院に懇願し、サグントゥムとの戦争に加えてローマとの戦争を引き起こさぬよう求めた。
monuisse, praedixisse se, ne Hamilcaris progeniem ad exercitum mitterent; non manes, non stirpem eius conquiescere viri, nec umquam, donec sanguinis nominisque Barcini quisquam supersit, quietura Romana foedera.
また、ハミルカルの子孫を軍隊に送るべきではないと自分は警告し、予言していたこと、あの男の亡霊も子孫も安息することはないし、バルカ家の血を引く名を持つ者が一人でも生き残っている限り、ローマとの条約が平穏を保つことは決してないであろうことを(主張した)。
§21.10.4“iuvenem flagrantem cupidine regni viamque unam ad id cernentem, si ex bellis bella serendo succinctus armis legionibusque vivat, velut materiam igni praebentes ad exercitus misistis.
「支配への欲望に燃え、もし戦争に次ぐ戦争を重ねることで武器と軍団に囲まれて生きるならば、その欲望への唯一の道が開かれると考えている若者を、あたかも火に薪をくべるかのように、あなた方は軍隊へと送り出したのだ。
aluistis ergo hoc incendium, quo nunc ardetis.
したがって、あなた方は自らが今身を焦がしているこの火を自ら煽り立てたのである。
§21.10.5Sagunturm vestri circumsedent exercitus, unde arcentur foedere;
あなた方の軍隊はサグントゥムを包囲しているが、そこは条約によって立ち入りを禁じられている場所である。
mox Carthaginem circumsedebunt Romanae legiones ducibus isdem diis, per quos priore bello rupta foedera sunt ulti.
間もなくローマの軍団が、先の戦争で破られた条約の仇を討ったのと同じ神々の導きのもとに、カルタゴを包囲することになるだろう。
§21.10.6utrum hostem an vos an fortunam utriusque populi ignoratis? legatos ab sociis et pro sociis venientes bonus imperator vester in castra non admisit, ius gentium sustulit;
あなた方は敵を、あるいは自分自身を、あるいは両民族の運命を知らないのか。 同盟国から、また同盟国のために赴いた使節たちを、あなた方の『偉大な将軍』は陣営に受け入れず、万民法を破棄した。
hi tamen, unde ne hostium quidem legati arcentur, pulsi ad vos venerunt;
しかし、敵の使節でさえ追い出されることのない場所から拒絶された彼らは、あなた方のもとへとやって来た。
res ex foedere repetunt;
彼らは条約に基づき賠償を求めている。
publica fraus absit, auctorem culpae et reum criminis deposcunt.
国家としての詐欺行為を避けるために、彼らは罪の張本人、告発された犯人を引き渡すよう求めているのだ。
§21.10.7quo lenius agunt, segnius incipiunt, eo, cum coeperint, vereor ne perseverantius saeviant.
彼らの行動が寛大であり、動き出しが遅ければ遅いほど、いざ行動を起こしたときには、より執拗に猛威を振るうのではないかと私は恐れている。
Aegates insulas Erycemque ante oculos proponite, quae terra marique per quattuor et viginti annos passi sitis.
エガテス諸島とエリュクスを目の前に思い浮かべるがよい。 あなた方が陸と海で二十四年間耐え忍ばねばならなかったことを。
§21.10.8nec puer hic dux erat, sed pater ipse Hamilcar, Mars alter, ut isti volunt.
しかも、このときの将軍は子供ではなく、彼ら(バルカ派)が望むところの、もう一人の軍神たる父ハミルカルその人であった。
sed Tarento, id est Italia, non abstinueramus ex foedere, sicut nunc Sagunto non abstinemus.
しかし、我々は条約に反してタレントゥム、すなわちイタリアを侵さずにいたわけではない。 今サグントゥムを侵さずにいないのと同様に。
§21.10.9vicerunt ergo dii homines, et id de quo verbis ambigebatur, uter populus foedus rupisset, eventus belli velut aequus iudex, unde ius stabat, ei victoriam dedit.
それゆえに神々は人間に打ち勝ち、どちらの民族が条約を破ったのかと言葉で争われていた事柄について、戦争の結末が公平な裁判官のように、正義のあった側に勝利をもたらしたのである。
§21.10.10Carthagini nunc Hannibal vineas turresque admovet, Carthaginis moenia quatit ariete: Sagunti ruinae — falsus utinam vates sim — nostris capitibus incident, susceptumque cum Saguntinis bellum habendum cum Romanis est.
ハンニバルは今や、カルタゴ(の同盟市サグントゥム)に攻城盾と攻城塔を近づけ、破城槌でカルタゴの壁を揺るがしている。 サグントゥムの破滅は――私が偽りの預言者であることを願うが――我々の頭上に降りかかるであろうし、サグントゥム人と始められた戦争は、ローマ人との間で戦われねばならなくなる。
§21.10.11dedemus ergo Hannibalem? dicet aliquis.
『では、我々はハンニバルを引き渡すべきなのか』と誰かが言うだろう。
scio meam levem esse in eo auctoritatem propter paternas inimicitias;
父親同士の敵対関係のせいで、この件に関する私の発言権が弱いことは承知している。
sed et Hamilcarem eo perisse laetatus sum, quod, si ille viveret, bellum iam haberemus cum Romanis, et hunc iuvenem tamquam furiam facemque huius belli odi ac detestor;
しかし私は、ハミルカルが世を去ったことを喜んだ。 なぜなら彼が生きていれば、我々はすでにローマ人との戦争に突入していただろうからである。 そして、この戦争の復讐の女神であり松明であるこの若者を、私は憎み、呪う。
§21.10.12nec dedendum solum ad piaculum rupti foederis, sed, si nemo deposceret, devehendum in ultimas maris terrarumque oras, ablegandum eo, unde nec ad nos nomen famaque eius accidere neque ille sollicitare quietae civitatis statum posset.
破られた条約の贖罪として彼を引き渡すだけでなく、たとえ誰も要求しなくとも、海と陸の最果ての地へと彼を運び去り、彼の名前も名声も我々のもとに届かず、また彼が平穏な国家の秩序を乱すことのできない場所へと追い払うべきである。
§21.10.13ego ita censeo, legatos extemplo Romam mittendos, qui senatui satisfaciant, alios, qui Hannibali nuntient, ut exercitum ab Sagunto abducat, ipsumque Hannibalem ex foedere Romanis dedant;
私はこのように提案する。 元老院に対して釈明を行う使節を直ちにローマに派遣し、別の使節をハンニバルのもとに送ってサグントゥムから軍を引くよう命じ、ハンニバル自身を条約に従ってローマ人に引き渡すべきである。
tertiam legationem ad res Saguntinis reddendas decerno.
そしてサグントゥム人への賠償を行うための第三の使節派遣を私は議決する。

語釈・文法注

  1. §21.10.3monuisse, praedixisse se... non manes... conquiescere — 動詞 `egit` または `obtestans` から導かれる間接話法(対格不定詞構文)であり、ハンノが過去に警告した事実と、バルカ家の存在が和平を脅かし続けるという確信を並列して述べている。
  2. §21.10.4si ex bellis bella serendo... vivat — 条件節 `si... vivat` は接続法現在であり、若きハンニバルの主観的な将来の展望(「〜して生きるならば、それが唯一の道である」)を表す。奪格の動名詞 `serendo`(重ねることによって)が条件の手段を示している。
  3. §21.10.7quo lenius agunt... eo... vereor ne... — 相関構文 `quo [比較級] ... eo [比較級]`(〜であればあるほど、それだけ〜)の変形であり、ここでは比較級の代わりに、行動の執拗さを表す副詞の比較級 `perseverantius` が `eo... vereor ne...` の後ろに置かれている。
  4. §21.10.11sed et Hamilcarem eo perisse laetatus sum, quod... — `eo quod` は「〜という理由で、〜だからこそ」を意味する因果の構文。ここでは `eo`(それゆえに)と `quod`(〜という理由で)が相関的に働き、ハミルカルの死を彼が喜んだ理由を強調している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §21.10.1-21.10.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:21.10.1-21.10.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。