Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §2.8.1-2.8.9

プブリコラの立法とカピトリウム神殿の奉献

69 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ウァレリウスは「プブリコラ」の添え名を得る法律を単独で制定した後に補充執政官を選出する。カピトリウム神殿の奉献をめぐり、ホラティウスは親族による不吉な虚偽の知らせに動じることなく奉献を完了した。

§2.8.1latae deinde leges, non solum quae regni suspicione consulem absolverent, sed quae adeo in contrarium verterent, ut popularem etiam facerent.
その後、数々の法が可決された。 それらは、執政官を王位の疑いから無罪にするだけでなく、むしろ正反対に、彼を民衆の友にさえするほどのものであった。
inde cognomen factum Publicolae est.
そこから、プブリコラ(民衆の友)という添え名が生まれた。
§2.8.2ante omnes de provocatione adversus magistratus ad populum sacrandoque cum bonis capite eius, qui regni occupandi consilia inisset, gratae in vulgus leges fuere.
すべての法の中でもとりわけ、政務官に抗して民衆へと控訴することに関する法、および、王位を占有する計画を企てた者の首を、その財産とともに捧げられたもの(法の保護の外に置かれたもの)とすることに関する法が、庶民にとって喜ばしいものであった。
§2.8.3quas cum solus pertulisset, ut sua unius in his gratia esset, tum demum comitia collegae subrogando habuit.
彼は、これらに対する感謝が自分一人のものとなるように、単独でそれらを可決させた後になって、ようやく同僚を補充選出するための民会を開催した。
§2.8.4creatus Sp. Lucretius consul, qui magno natu non sufficientibus iam viribus ad consularia munera obeunda intra paucos dies moritur.
執政官としてスプリウス・ルクレティウスが選出されたが、彼は高齢であり、執政官の任務を遂行するにはもはや体力が不十分であったため、数日以内に死去した。
suffectus in Lucreti locum M. Horatius Pulvillus.
ルクレティウスの代わりにマルクス・ホラティウス・プルウィルスが補充選出された。
§2.8.5apud quosdam veteres auctores non invenio Lucretium consulem;
いくつかの古い歴史家の記述には、ルクレティウスが執政官であったという記述が見当たらない。
Bruto statim Horatium suggerunt;
彼らはブルトゥスの後ただちにホラティウスを置いている。
credo, quia nulla gesta res insignem fecerit consulatum, memoriam intercidisse.
私の考えるところでは、いかなる業績もその執政官職を顕著なものにしなかったため、その記憶が失われてしまったのだろう。
nondum dedicata erat in Capitolio Iovis aedes.
カピトリウムのユーピテル神殿はまだ奉献されていなかった。
§2.8.6Valerius Horatiusque consules sortiti, uter dedicaret.
執政官のウァレリウスとホラティウスは、どちらが奉献するかをくじで決めた。
Horatio sorte evenit;
くじはホラティウスに当たった。
Publicola ad Veientium bellum profectus.
プブリコラはウェイイ人との戦争へと出発した。
§2.8.7aegrius, quam dignum erat, tulere Valeri necessarii dedicationem tam incliti templi Horatio dari.
ウァレリウスの親族たちは、これほど名高き神殿の奉献がホラティウスに与えられるのを、ふさわしい以上に不快に思った。
id omnibus modis inpedire conati, postquam alia frustra temptata erant, postem iam tenenti consuli foedum inter precationem deum nuntium incutiunt mortuum eius filium esse, funestaque familia dedicare eum templum non posse.
彼らはこれをあらゆる方法で阻止しようと試み、他の方法が徒労に終わった後、まさに柱を掴んで神々への祈りを捧げている最中の執政官に、「彼の息子が死んだ、喪中の家族を抱えたままでは彼は神殿を奉献することはできない」という忌まわしい知らせを投げつけた。
§2.8.8non crediderit factum, an tantum animo roboris fuerit, nec traditur certum, nec interpretatio est facilis;
彼がその事実を信じなかったのか、あるいはそれほど精神の強さがあったのか、確かなことは伝えられておらず、解釈も容易ではない。
nihil aliud ad eum nuntium a proposito aversus, quam ut cadaver efferri iuberet, tenens postem precationem peragit et dedicat templum.
その知らせに対しても、彼は遺体を運び出すよう命じること以外には企てていたことから一切そらされることなく、柱を掴んだまま祈りを完了させ、神殿を奉献した。
§2.8.9haec post exactos reges domi militiaeque gesta primo anno.
これらは、王たちの追放の後に、国内外で第一年目に行われたことである。
inde P. Valerius iterum T. Lucretius consules facti.
その後、プブリウス・ウァレリウスが二度目、ティトゥス・ルクレティウスが執政官に選出された。

語釈・文法注

  1. §2.8.1quae regni suspicione consulem absolverent — 関係節内の接続法 absolverent(および verterent, facerent)は、先行詞 leges の性質を描写する「描写・特徴の接続法(subjunctive of characteristic)」であり、それらの法がどのような効果を持つものであったかを示している。
  2. §2.8.2sacrandoque cum bonis capite — 前置詞 de に支配される動形容詞(ゲルンディウーム)構文。sacrare は古来の法秩序において、犯罪者を『神に捧げられたもの(sacer)』、すなわち法の保護を奪われ、誰が殺害しても罪を問われない無法者と宣言することを意味する。
  3. §2.8.3collegae subrogando — 目的を表す与格、または comitia(選挙のための民会)を修飾する動形容詞(ゲルンディウーム)構文で、「同僚を補充選出するための(民会)」の意。
  4. §2.8.8non crediderit factum, an tantum animo roboris fuerit — 間接疑問の二者択一の形式をとる接続法完了(crediderit ... an ... fuerit)で、過去の事実に対する筆者の推測や判断の保留(〜だったのか、それとも〜だったのか)を表している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §2.8.1-2.8.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.8.1-2.8.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。