Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §2.7.1-2.7.12

ブルトゥスの葬儀とウァレリウスの王位疑惑の弁明

68 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

戦闘後、不可思議な声の予言によりエトルリア軍は退却し、ヴァレリウスは凱旋してブルトゥスの国葬を行うが、ウァレリウスが後任の執政官を置かずウェリアの丘に大邸宅を建てていることから、王位獲得の野心の疑いがかかる。ウァレリウスは民衆に弁明して自らの家を平地に移し、民衆の主権を重んじる姿勢を示す。

§2.7.1ita cum pugnatum esset, tantus terror Tarquinium atque Etruscos incessit, ut omissa inrita re nocte ambo exercitus, Veiens Tarquiniensisque, suas quisque abirent domos.
このように戦いが行われたため、タルクィニウスとエトルリア人たちに非常に大きな恐怖が襲いかかった。 そのため、目的を果たせぬまま事態を放棄して、夜の間にウェイイとタルクィニイの両軍は、それぞれ自分たちの家へと帰っていった。
§2.7.2adiciunt miracula huic pugnae: silentio proximae noctis ex silva Arsia ingentem editam vocem; Silvani vocem eam creditam; haec dicta: uno plus Tuscorum cecidisse in acie;
人々はこの戦いに奇跡を付け加えている。 すなわち、翌日の夜の静寂の中に、アルシアの森から巨大な声が発せられたこと、それがシルウァヌスの声だと信じられたこと、そして「エトルリア人の方が戦闘において一人多く倒れた。
vincere bello Romanum.
戦争においてローマ人が勝利する」という言葉が語られたことである。
ita certe inde abiere Romani ut victores, §2.7.3Etrusci pro victis.
このようにして確かに、ローマ人はそこから勝者として立ち去り、エトルリア人は敗者として立ち去った。
nam postquam inluxit, nec quisquam hostium in conspectu erat, P. Valerius consul spolia legit triumphansque inde Romam rediit.
というのも、夜が明けて敵の姿が一人も見えなくなると、執政官プブリウス・ウァレリウスは戦利品を集め、そこからローマへと凱旋帰還したからである。
§2.7.4collegae funus quanto tum potuit apparatu fecit;
彼は、当時として可能であった限りの盛大な準備をもって同僚の葬儀を執り行った。
sed multo maius morti decus publica fuit maestitia, eo ante omnia insignis, quia matronae annum ut parentem eum luxerunt, quod tam acer ultor violatae pudicitiae fuisset.
しかし、その死にとってはるかに大きな栄誉となったのは国家的な哀悼であり、それは何よりも、既婚女性たちが彼を親のように一年間喪に服したという点で際立っていた。 なぜなら、彼が汚された貞操のこれほどまでに激しい復讐者であったからである。
§2.7.5consuli deinde, qui superfuerat, ut sunt mutabiles volgi animi, ex favore non invidia modo sed suspicio etiam cum atroci crimine orta.
その後、生き残った執政官に対して、民衆の心が移り気であるように、好意から、単なる妬みだけでなく、恐るべき告発を伴う疑念までもが生じた。
§2.7.6regnum eum adfectare fama ferebat, quia nec collegam subrogaverat in locum Bruti et aedificabat in summa Velia: alto atque munito loco arcem inexpugnabilem fore.
彼が王位を狙っているという噂が広まった。 なぜなら、彼はブルトゥスの代わりに同僚を補充選挙せず、ウェリアの丘の頂上に家を建てていたからである。 人々は、高く要塞化された場所に、難攻不落の城砦ができるだろうと考えた。
§2.7.7haec dicta vulgo creditaque cum indignitate angerent consulis animum, vocato ad concilium populo summissis fascibus in contionem escendit.
これらの噂が世間に信じられ、不名誉を伴って執政官の心を苦しめていたため、彼は民衆を集会に招集し、ファスケスを下げて民衆集会の演壇に登った。
gratum id multitudini spectaculum fuit, submissa sibi esse imperii insignia confessionemque factam populi quam consulis maiestatem vimque maiorem esse.
これは群衆にとって喜ばしい光景であった。 支配の標章が自分たちに対して下げられたこと、そして、執政官の尊厳や権力よりも、民衆の尊厳や権力の方が大きいという告白がなされたことが。
§2.7.8ibi audire iussis consul laudare fortunam collegae, quod liberata patria, in summo honore, pro re publica dimicans, matura gloria necdum se vertente in invidiam mortem occubuisset;
そこで、静聴を命じられた人々を前に、執政官は同僚の幸運を称賛した。 すなわち、祖国が解放され、最高の栄誉のうちに、国家のために戦いながら、栄光が熟し、それがまだ妬みへと変わらぬうちに死を迎えたことを。
se superstitem gloriae suae ad crimen atque invidiam superesse, ex liberatore patriae ad Aquilios se Vitelliosque recidisse.
自分は自らの栄光を生き延び、告発と妬みのために生き残っており、祖国の解放者からアキリウス家やウィテリウス家の徒輩にまで転落してしまった、と。
“numquamne ergo” inquit
そして彼は言った。
§2.7.9“ulla adeo vobis spectata virtus erit, ut suspicione violari nequeat? ego me, illum acerrimum regum hostem, ipsum cupiditatis regni crimen subiturum timerem?
「それでは、あなた方にとって、いかなる実証された徳も、疑念によって汚され得ないほどに信頼されることはないのだろうか。 私自身が、あの王たちの最も激しい敵である私が、王位への欲望という罪の嫌疑を自らかぶることになると恐れなければならなかったのだろうか。
§2.7.10ego si in ipsa arce Capitolioque habitarem, metui me crederem posse a civibus meis? tam levi momento mea apud vos fama pendet? adeone est fundata leviter fides, ut, ubi sim, quam qui sim, magis referat?
もし私が城砦そのものやカピトリウムに住んでいたとしたら、同胞たる市民たちから恐れられ得ると信じたであろうか。 あなた方の間での私の評判は、それほど軽い要素で揺れ動くものなのか。 信頼というものは、私がどこにいるかが、私が誰であるかよりも重要であるほどに、脆く築かれたものなのか。
§2.7.11non obstabunt P. Valeri aedes libertati vestrae, Quirites;
プブリウス・ウァレリウスの家があなた方の自由に立ち塞がることはない、クィリテスよ。
tuta erit vobis Velia.
あなた方にとってウェリアは安全であるだろう。
deferam non in planum modo aedes, sed colli etiam subiciam, ut vos supra suspectum me civem habitetis;
私は家を平地に引き下ろすだけでなく、丘の麓にさえ置こう。 あなた方が、疑わしい市民である私よりも高い場所に住むように。
in Velia aedificent, quibus melius quam P. Valerio creditur libertas.
ウェリアには、プブリウス・ウァレリウスよりも良く自由が信託されている者たちが家を建てるがよい。
” delata confestim materia omnis infra Veliam, §2.7.12et, ubi nunc Vicae Potae aedes est, domus in infimo clivo aedificata.
」ただちにすべての建材がウェリアの麓に運び下ろされ、そして、現在はウィカ・ポタの神殿がある場所に、坂の最下部に家が建てられた。

語釈・文法注

  1. 2.7.4fuisset — 接続法過去完了。quod 節において、客観的事実ではなく、女性たちがそのように判断して喪に服したという、主観的な理由(女性たちの内心の動機)を表すために接続法が用いられている。
  2. 2.7.8audire iussis — 完了受動分詞 iussis は与格で、省略された民衆(populo)を修飾する。「静聴を命じられた[人々に対して]」の意。歴史的不定詞 laudare の行為の受け手(間接目的語)として機能している。
  3. 2.7.9timerem — 接続法未完了過去。修辞的・回顧的疑問(deliberative subjunctive in the past)であり、「私が恐れる必要があっただろうか(いや、なかった)」という強い反語的ニュアンスを表現している。
  4. 2.7.11quibus ... creditur — 関係代名詞の与格 quibus を伴う、動詞 credere の非人称受動構文、あるいは libertas を主語とする受動構文。「プブリウス・ウァレリウスよりもよく自由が信託されている人々」という意味になる。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §2.7.1-2.7.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.7.1-2.7.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。