Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §2.6.1-2.6.11

アルンスとブルトゥスの相討ちとエトルリア戦

67 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

タルクィニウスの訴えによりウェイイ人とタルクィニイ人が援軍を出し、ローマ軍と激突する。先頭で相まみえた執政官ブルトゥスと王の息子アルンスは決闘の末に相討ちとなり、両軍の戦いは一進一退の混戦となる。

§2.6.1his, sicut acta erant, nuntiatis incensus Tarquinius non dolore solum tantae ad inritum cadentis spei sed etiam odio iraque, postquam dolo viam obsaeptam vidit, bellum aperte moliendum ratus circumire supplex Etruriae urbes;
このことが、起こった通りに伝えられると、タルクィニウスは、これほど大きな希望が無に帰したことへの悲しみだけでなく、憎しみと怒りにも燃え上がった。 陰謀によって道が閉ざされたのを見ると、公然と戦争を準備すべきだと考え、嘆願者としてエトルリアの諸都市を巡り歩いた。
§2.6.2orare maxume Veientes Tarquiniensesque, ne se ortum e Tuscis, eiusdem sanguinis, extorrem egentem ex tanto modo regno cum liberis adulescentibus ante oculos suos perire sinerent.
特にウェイイ人とタルクィニイ人に対し、エトルリア出身で同じ血を引き、つい最近まであれほど巨大だった王国から追放され、困窮した自分を、うら若い子供たちとともに眼の前で死なせないでほしいと懇願した。
alios peregre in regnum Romam accitos, se regem, augentem bello Romanum imperium a proximis scelerata coniuratione pulsum.
他の者たちは外国からローマの王位に招かれたのに、自分は王であり、戦争によってローマの帝国を拡大していたにもかかわらず、最も親しい者たちの邪悪な陰謀によって追放されたのだ、と。
§2.6.3eos inter se, quia nemo unus satis dignus regno visus sit, partes regni rapuisse; bona sua diripienda populo dedisse, ne quis expers sceleris esset.
彼らは、ただ一人の者も王位に十分ふさわしいとは思われなかったため、王国の分け前を互いに奪い合い、自分の財産を人々に略奪させたのは、誰もこの犯罪と無関係でいられないようにするためであった、と。
patriam se regnumque suum repetere et persequi ingratos cives velle.
自分は祖国と己の王国を取り戻し、恩知らずな市民たちに報復することを望んでいる。
ferrent opem, adiuvarent;
彼らに助力を与え、援助してほしい。
suas quoque veteres iniurias ultum irent, totiens caesas legiones, agrum ademptum.
彼ら自身(エトルリア人たち)の昔の侮辱、何度も撃破された軍団や奪われた土地に対しても復讐しに行くのだ、と。
§2.6.4haec moverunt Veientes, ac pro se quisque Romano saltem duce ignominias demendas belloque amissa repetenda minaciter fremunt.
これらの言葉はウェイイ人を動かし、誰もが皆、せめてローマ人の指導者のもとで恥辱をそそぎ、戦争で失われたものを取り戻すべきだと脅すように騒ぎ立てた。
Tarquinienses nomen ac cognatio movet;
タルクィニイ人にとっては、名前と血縁が心を動かした。
pulchrum videbatur suos Romae regnare.
自分たちの身内がローマで王として君臨することは、素晴らしいことだと思われた。
§2.6.5ita duo duarum civitatium exercitus ad repetendum regnum belloque persequendos Romanos secuti Tarquinium.
こうして、二つの国家の二つの軍勢が、王位の奪還と戦争によるローマ人の追及のためにタルクィニウスに従った。
postquam in agrum Romanum ventum est, obviam hosti consules eunt:
ローマの領土に入ると、執政官たちは敵を迎え撃ちに進む。
§2.6.6Valerius quadrato agmine peditem ducit; Brutus ad explorandum cum equitatu antecessit.
ヴァレリウスは戦闘隊形で歩兵を率い、ブルトゥスは偵察のために騎兵とともに先行した。
eodem modo primus eques hostium agminis fuit;
同様に、敵の行軍の先頭も騎兵であった。
praeerat Arruns Tarquinius, filius regis; rex ipse cum legionibus sequebatur.
それを率いていたのは王の息子アルンス・タルクィニウスであり、王自身は歩兵軍団とともに追従していた。
§2.6.7Arruns ubi ex lictoribus procul consulem esse, deinde iam propius ac certius facie quoque Brutum cognovit, inflammatus ira “ille est vir” inquit, “qui nos extorres expulit patria.
アルンスは、遠くからはリクトルたちによって執政官がいることを知り、次いで、より近く、より確かに、その顔によってもブルトゥスであることを確認すると、怒りに燃え上がって言った。 「あれこそが、我々を祖国から放逐し、追放した男だ。
ipse en ille nostris decoratus insignibus magnifice incedit.
見よ、あいつ自身が、我らの標章で飾られて誇らしげに行進している。
di regum ultores adeste. ”
王たちの復讐者たる神々よ、来たれ」。
§2.6.8concitat calcaribus equum atque in ipsum infestum consulem derigit.
彼は拍車で馬を駆り立て、敵意に満ちた執政官その人に向けた。
sensit in se iri Brutus.
ブルトゥスは自分に向かって突進してくるのを察知した。
decorum erat tum ipsis capessere pugnam ducibus;
当時は、指揮官自身が戦いに身を投じることが名誉とされていた。
avide itaque se certamini offert, adeoque infestis animis concurrerunt, §2.6.9neuter, dum hostem vulneraret, sui protegendi corporis memor, ut contrario ictu per parmam uterque transfixus, duabus haerentes hastis moribundi ex equis lapsi sint.
それゆえ彼は熱望して戦いに応じ、非常に激しい敵意をもって衝突したため、どちらも敵を負傷させることに躍起になり、自分の体を守ることを気に留めず、相打つ一撃によって双方が盾を貫かれ、二本の槍に刺し貫かれたまま、瀕死の状態で馬から転落した。
§2.6.10simul et cetera equestris pugna coepit, neque ita multo post et pedites superveniunt.
同時に、残りの騎兵戦も始まり、それからほどなく歩兵も到着した。
ibi varia victoria et velut aequo Marte pugnatum est: dextera utrimque cornua vicere, laeva superata.
そこでは一進一退の勝敗があり、互角の戦いが繰り広げられた。 双方とも右翼が勝利し、左翼が敗れた。
§2.6.11Veientes, vinci ab Romano milite adsueti, fusi fugatique;
ローマの兵士に敗れることに慣れていたウェイイ人は、撃破され敗走させられた。
Tarquiniensis, novus hostis, non stetit solum, sed etiam ab sua parte Romanum pepulit.
新たな敵であったタルクィニイ人は、踏みとどまっただけでなく、自分たちの戦区においてはローマ人を敗退させた。

語釈・文法注

  1. §2.6.1circumire — 歴史的不定詞。主語は `Tarquinius`。過去の歴史的事実を生き生きと叙述するために直説法完了または未完了過去の代わりに用いられている。
  2. §2.6.2alios peregre in regnum Romam accitos — タルクィニウスの訴えの内容を伝える間接話法(oratio obliqua)であり、`accitos` の後に助動詞 `esse` が省略されている。
  3. §2.6.3ultum irent — 動詞 `ire`(接続法未完了過去、間接話法における命令の代用)に、目的を表すスピーヌム `ultum`(動詞 `ulciscor`「復讐する」の対格形)が組み合わさった表現で、「復讐しに行く(復讐を試みる)」ことを意味する。
  4. §2.6.8sensit in se iri — `iri` は自動詞 `eo` の受動不定詞(非人称受動態)。対格不定詞句として `sensit` の目的語となり、「自分に向かって進んで来られていること(=敵が自分に突進してくること)を察知した」の意。
  5. §2.6.9dum hostem vulneraret — 接続法 `vulneraret` を伴う `dum` 節。「敵を傷つける間」という単純な時間関係ではなく、「敵を傷つけることに没頭・熱望するあまり」という主観的な意図・状態を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §2.6.1-2.6.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.6.1-2.6.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。