Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §2.64.1-2.64.11

ウォルスキ族の夜襲とクィンクティウスの奇策

125 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

国内の身分闘争が続く中、新たな執政官のもとでローマ軍はサビニ族やウォルスキ族と戦い、ウォルスキ族による夜襲の試みを執政官クィンクティウスの奇策によって警戒させ撃退する。

§2.64.1extremo anno pacis aliquid fuit, sed, ut semper alias, sollicitae pacis certamine patrum et plebis.
\n年の終わりにはいくらかの平和があったが、いつもの他の時のように、貴族と平民の争いによって動揺した平和であった。
irata plebs interesse consularibus comitiis noluit;
怒った平民は執政官選挙に参加することを望まなかった。
§2.64.2per patres clientesque patrum consules creati T. Quinctius Q. Servilius.
\n\n貴族たちとその庇護民たちによって、ティトゥス·クィンクティウスとクィントゥス·セルウィリウスが執政官に選出された。
similem annum priori consules habent, seditiosa initia, bello deinde externo tranquilla.
執政官たちは前年と似た年を経験した。 始まりは不穏であったが、その後は対外戦争によって平穏になった。
§2.64.3Sabini Crustuminos campos citato agmine transgressi cum caedes et incendia circum Anienem flumen fecissent, a porta prope Collina moenibusque pulsi ingentes tamen praedas hominum pecorumque egere.
\n\nサビニ人は急行軍でクルストゥメリアの平原を越え、アニオ川の周辺で殺戮と放火を行った後、コッリナ門の近くおよび城壁から撃退されたものの、それでも人間や家畜の莫大な戦利品を奪い去った。
§2.64.4quos Servilius consul infesto exercitu insecutus ipsum quidem agmen adipisci aequis locis non potuit, populationem adeo effuse fecit, ut nihil bello intactum relinqueret multiplicique capta praeda rediret.
\n\n執政官セルウィリウスは敵対する軍を率いて彼らを追跡したが、敵の本隊そのものに有利な場所で追いつくことはできなかった。 しかし、あまりにも徹底的に略奪を行ったため、戦争による被害を免れたものは何もなく、倍以上の戦利品を獲得して帰還した。
§2.64.5et in Volscis res publica egregie gesta cum ducis tum militum opera.
\n\nまた、ウォルスキ族の戦線でも、指揮官と兵士たちの双方の働きによって、国事は見事に遂行された。
primum aequo campo signis conlatis pugnatum ingenti caede utrimque, plurimo sanguine.
最初、平坦な平原で、旗を交えて戦いが行われ、双方に多大な犠牲と、非常に多くの流血があった。
§2.64.6et Romani, quia paucitas damno sentiendo propior erat, gradum rettulissent, ni salubri mendacio consul fugere hostes ab cornu altero clamitans concitasset aciem.
\n\nそしてローマ人たちも、数が少なかったため損害の影響を受けやすかったことから、もし執政官が「もう一方の翼で敵が逃げている」と叫んで戦列を奮い立たせ、有益な嘘によって鼓舞しなかったならば、後退していただろう。
impetu facto, dum se putant vincere, vicere.
突撃が敢行されると、彼らは自分たちが勝っていると思っているうちに、実際に勝利した。
§2.64.7consul metuens, ne nimis instando renovaret certamen, signum receptui dedit.
\n\n執政官は、あまりに激しく追撃することで戦闘が再開されることを恐れ、退却の合図を送った。
§2.64.8intercessere pauci dies, velut tacitis indutiis utrimque quiete sumpta, per quos ingens vis hominum ex omnibus Volscis Aequisque populis in castra venit, haud dubitans, si senserint, Romanos nocte abituros.
\n\n数日が経過したが、それはまるで黙約の休戦であるかのように双方で休息が取られる間であった。 その間に、すべてのウォルスキおよびアイクイの諸部族から膨大な数の人々が陣営にやってきたが、彼らは、もしローマ人たちが気づけば、夜のうちに立ち去るだろうと全く疑っていなかった。
§2.64.9itaque tertia fere vigilia ad castra oppugnanda veniunt.
\n\nそれゆえ、彼らはほぼ第三夜警時に、陣営を攻撃するためにやってきた。
§2.64.10Quinctius sedato tumultu, quem terror subitus exciverat, cum manere in tentoriis quietum militem iussisset, Hernicorum cohortem in stationem educit, cornicines tubicinesque in equos inpositos canere ante vallum iubet sollicitumque hostem ad lucem tenere.
\n\nクィンクティウスは、突然の恐怖が引き起こした騒ぎを鎮めた後、兵士たちにテントの中で静かに留まるよう命じた上で、ヘルニキ族の歩兵大隊を哨戒位置に引き出し、馬に乗せられた角笛手とラッパ手たちに、柵の前で楽器を吹くよう命じ、不安にかられた敵を夜明けまで引き止めておいた。
§2.64.11relicum noctis adeo tranquilla omnia in castris fuere, ut somni quoque Romanis copia esset.
\n\n夜の残りの部分、陣営内はすべてがあまりにも平穏であったため、ローマ人たちには睡眠の機会さえあった。
Volscos species armatorum peditum, quos et plures esse et Romanos putabant, fremitus hinnitusque equorum, qui et insueto sedente equite et insuper aures agitante sonitu saeviebant, intentos velut ad impetum hostium tenuit.
ウォルスキ人たちにとっては、武装した歩兵の姿(彼らはその歩兵たちが数も多く、またローマ人であると考えていた)と、馬たちの鼻息や嘶き(馬たちは不慣れな騎手が乗っていることと、さらに耳を刺激する響きによって荒ぶっていた)が、まるで敵の突撃に備えるかのように彼らを警戒させたまま留め置いた。

語釈・文法注

  1. 2.64.1sollicitae pacis — 先行する「pacis aliquid fuit」の属格形に引きずられた、あるいは「[fuit] sollicitae pacis」(性質の属格)のように省略された構文。不和によって動揺した平和であったことを記述している。
  2. 2.64.4quos — 連関の関係代名詞(relative connection)であり、前文の「Sabini」(または彼らが率いていた略奪品)を指し、文頭で「彼らを」と接続する役割を果たす。
  3. 2.64.6damno sentiendo — 動形容詞(ゲルンディウーム)の与格(または奪格)構造。形容詞「propior」(より近い、〜しやすい)に係る。「損失を被ること(感じる事)に対して」の意。
  4. 2.64.8si senserint — 間接話法「haud dubitans ... abituros [esse]」内の条件節における完了接続法(直説法将来完了の接続法化)。主節の未来不定詞に対して「もし(ローマ人が)気づいたならば」という未来の完了条件を表す。
  5. 2.64.10tenere — 不定詞であり、前方の「iubet」に係る。馬に乗った角笛手らに演奏を命じるとともに、「敵を不安な状態のまま(夜明けまで)留め置くこと」を命じたことを示す。
  6. 2.64.11intentos velut ad impetum hostium tenuit — 文の主語は「species」と「fremitus hinnitusque」(複数)であるが、動詞「tenuit」は単数形。これは直近の主語に一致している。目的語「Volscos」と補語の形容詞「intentos」が離隔している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §2.64.1-2.64.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.64.1-2.64.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。