§2.56.1Voleronem amplexa favore plebs proximis comitiis tribunum plebi creat in eum annum, qui L. Pinarium P. Furium consules habuit.
平民はウォレロを熱狂的に支持し、次の選挙において、ルキウス・ピナリウスとプブリウス・フリウスが執政官を務めた年の護民官に彼を選出した。
§2.56.2contraque omnium opinionem, qui eum vexandis prioris anni consulibus permissurum tribunatum credebant, post publicam causam privato dolore habito, ne verbo quidem violatis consulibus, rogationem tulit ad populum, ut plebei magistratus tributis comitiis fierent.
アンド、彼が前年の執政官たちを苦しめることに護民官の職権を費やすだろうと考えていたすべての人々の予想に反して、彼は私怨を公的な大義の後に置き、執政官たちを言葉一つでさえ傷つけることなく、平民の政務官は区民会において選出されるべきであるという法案を人民に提出した。
§2.56.3haud parva res sub titulo prima specie minime atroci ferebatur, sed quae patriciis omnem potestatem per clientium suffragia creandi, quos vellent, tribunos auferret.
一見したところ全く無害な名目のもとに提案されたこの事柄は、決して小さなものではなかった。 なぜなら、それは被保護者たちの投票を通じて自分たちの望む者を護民官に選出するという、貴族たちのあらゆる権能を奪い去るものだったからである。
§2.56.4huic actioni gratissimae plebi cum summa vi resisterent patres, nec, quae una vis ad resistendum erat, ut intercederet aliquis ex collegio auctoritate aut consulum aut principum adduci posset, res tamen suo ipsa molimine gravis certaminibus in annum extrahitur.
平民にとって極めて歓迎すべきこの動きに対して、貴族たちは全力を挙げて抵抗した。 しかし、抵抗するための唯一の手立てであった、同僚の誰かに拒否権を行使させるということも、執政官や有力者たちの権威をもってしても説得することはできなかった。 それにもかかわらず、この問題はそれ自体の困難さゆえに難航し、争いを重ねながら翌年へと持ち越された。
§2.56.5plebs Voleronem tribunum reficit;
平民はウォレロを護民官に再選した。
patres, ad ultimum dimicationis rati rem venturam, Ap. Claudium, Appi filium, iam inde a paternis certaminibus invisum infestumque plebi, consulem faciunt.
貴族たちは事態が決定的衝突に至るであろうと考え、父親の代の争い以来、平民から憎まれ敵視されていたアッピウスの息子アッピウス・クラウディウスを執政官に選出した。
collega ei T. Quinctius datur.
彼にはティトゥス・クィンクティウスが同僚として付けられた。
§2.56.6principio statim anni nihil prius quam de lege agebatur.
年の初めからただちに、法案以外の何ものも優先して討議されることはなかった。
sed ut inventor legis Volero, sic Laetorius, collega eius, auctor cum recentior, tum acrior erat.
しかし、法案の創始者がウォレロであったのに対し、その同僚ラエトリウスは、擁護者としてより新しいだけでなく、より過激でもあった。
ferocem faciebat belli gloria ingens,
輝かしい軍功が彼を大胆にさせていた。
§2.56.7quod aetatis eius haud quisquam manu promptior erat.
彼の世代で彼ほど戦闘において勇敢な者は誰もいなかったからである。
is, cum Volero nihil praeterquam de lege loqueretur, insectatione abstinens consulum, ipse accusationem Appi familiaeque superbissimae ac crudelissimae in plebem Romanam exorsus,
ウォレロが法案のこと以外は口にせず、執政官への個人攻撃を控えていたのに対し、ラエトリウス自身は、アッピウスとその一族の、ローマ平民に対する極めて傲慢で冷酷な振る舞いを告発し始めた。
§2.56.8cum a patribus non consulem, sed carnificem ad vexandam et lacerandam plebem creatum esse contenderet, rudis in militari homine lingua non suppetebat libertati animoque.
貴族たちによって選ばれたのは執政官ではなく、平民を苦しめ引き裂くための処刑人であると主張したものの、軍人特有の無骨な弁舌は、彼の不敵な精神と気概に追いつかなかった。
§2.56.9itaque deficiente oratione “quando quidem non tam facile loquor” inquit, “Quirites, quam, quod locutus sum, praesto, crastino die adeste.
そのため、言葉に窮した彼は言った。 「市民諸君、私は自分が口にしたことを実行することに比べれば、語ることはそれほど得意ではない。 それゆえ、明日ここに集まってほしい。
ego hic aut in conspectu vestro moriar aut perferam legem.
私はここで、諸君の目の前で死ぬか、さもなくばこの法案を成立させるか、どちらかにしてみせる。
” occupant tribuni templum postero die;
」翌日、護民官たちは演壇を占拠した。
§2.56.10consules nobilitasque ad inpediendam legem in contione consistunt.
執政官たちと貴族層は、法案成立を阻止するために集会の中に立ちはだかった。
submoveri Laetorius iubet, praeterquam qui suffragium ineant.
ラエトリウスは、投票に加わる者たちを除いて、人々を立ち退かせるよう命じた。
§2.56.11adulescentes nobiles stabant nihil cedentes viatori.
若き貴族たちはその場に踏みとどまり、護民官の召使に少しも譲らなかった。
tum ex his prendi quosdam Laetorius iubet.
そこでラエトリウスは彼らのうち数名を逮捕するよう命じた。
consul Appius negare ius esse tribuno in quemquam nisi in plebeium;
すると執政官アッピウスは、護民官は平民以外のいかなる者に対しても権限を持たないと主張した。
§2.56.12non enim populi, sed plebis eum magistratum esse;
なぜなら、護民官とは全人民の政務官ではなく、平民の政務官だからである。
nec illum ipsum submovere pro imperio posse more maiorum, quia ita dicatur “si vobis videtur, discedite, Quirites.
また、先祖代々の慣習に照らせば、彼自身が命令権を行使して人々を立ち退かせることもできない。 というのも、立ち退きを求める公式の文言は「市民諸君、もしよろしければ解散されたい」となっているからである。
” facile contemptim de iure disserendo perturbare Laetorium poterat.
アッピウスは、このように法を小ばかにした調子で論じることで、ラエトリウスを容易に狼狽させることができた。
§2.56.13ardens igitur ira tribunus viatorem mittit ad consulem, consul lictorem ad tribunum, privatum esse clamitans, sine imperio, sine magistratu;
それゆえ、怒りに燃えた護民官は執政官のもとへ召使を遣わし、執政官は護民官のもとへリクトルを遣わした。 彼は、護民官は私人であり、命令権もなく、政務官でもないと叫び続けた。
§2.56.14violatusque esset tribunus, ni et contio omnis atrox coorta pro tribuno in consulem esset, et concursus hominum in forum, ex tota urbe concitatae multitudinis, fieret.
そして、もし護民官を擁護し執政官に敵対する激しい集会全体が沸き立たず、また全市から興奮した群衆が押し寄せて広場への人々の殺到が起こらなかったならば、護民官は暴行を受けていたことであろう。
sustinebat tamen Appius pertinacia tantam tempestatem;
それにもかかわらず、アッピウスは不屈の頑固さでこの猛烈な嵐に持ちこたえていた。
§2.56.15certatumque haud incruento proelio foret, ni Quinctius, consul alter, consularibus negotio dato, ut collegam vi, si aliter non possent, de foro abducerent, ipse nunc plebem saevientem precibus lenisset, nunc orasset tribunos, ut concilium dimitterent;
アンド、もしもう一人の執政官クィンクティウスが、元執政官たちに、もし他に方法がなければ力ずくでも同僚を広場から連れ出すよう任務を与え、自身はある時は激高する平民を哀願によってなだめ、またある時は護民官たちに集会を解散するよう懇願しなかったならば、流血を伴う戦闘が戦われていたことであろう。
§2.56.16darent irae spatium: non vim suam illis tempus adempturum, sed consilium viribus additurum, et patres in populi et consulem in patrum fore potestate.
怒りを静める時間を置くべきである。 時間が彼らの力を奪うことはなく、むしろ力に分別を加えるであろうし、貴族たちは人民の権能のもとに、執政官は貴族の権能のもとに置かれることになるだろう、と彼は説いた。