Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §2.55.1-2.55.11

ウォレロの徴兵拒否と平民による暴動

116 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

護民官の沈黙に憤る平民の間で緊張が高まる中、元百人隊長のウォレロ・プブリリウスが徴兵を拒否して人民に上訴し、リクトルを撃退して執政官を退却させる暴動を引き起こす。元老院では激論の末、年長者たちの穏健な意見が採用される。

§2.55.1sub hanc pessimi exempli victoriam dilectus edicitur, paventibusque tribunis sine intercessione ulla consules rem peragunt.
この最悪の前例となる勝利の直後に徴兵が布告され、護民官たちが恐怖に震えるなか、執政官たちは何の介入も受けることなく事を完了した。
§2.55.2tum vero irasci plebs tribunorum magis silentio quam consulum imperio et dicere actum esse de libertate sua, rursus ad antiqua reditum; cum Genucio una mortuam ac sepultam tribuniciam potestatem.
そのとき、平民は執政官の命令に対してよりも、むしろ護民官の沈黙に対して怒り、自分たちの自由は終わりを告げ、再び昔の状態に戻ってしまった、護民官の権力はゲヌキウスとともに死んで葬り去られたのだ、と口々に言った。
aliud agendum ac cogitandum, quo modo resistatur patribus; §2.55.3id autem unum consilium esse, ut se ipsa plebs, quando aliud nihil auxilii habeat, defendat.
別の方策を考え、行動を起こし、いかにして貴族たちに抵抗すべきかを模索せねばならない、そして、平民が他に何の助けも持たない以上、自分自身で身を守ること、これこそが唯一の方策であるとした。
quattuor et viginti lictores apparere consulibus et eos ipsos plebis homines; nihil contemptius neque infirmius, si sint, qui contemnant;
24人のリクトルが執政官に仕えているが、彼ら自身も平民の出身であり、もし彼らを軽蔑する者がいるならば、これほど軽蔑すべきものも弱いものもない。
sibi quemque ea magna atque horrenda facere.
各人が、自分自身のせいでそれらを偉大で恐るべきものにしているのだ、と。
§2.55.4his vocibus alii alios cum incitassent, ad Voleronem Publilium, de plebe hominem, quia, quod ordines duxisset, negaret se militem fieri debere, lictor missus est a consulibus.
これらの言葉によって互いに刺激し合っていたとき、かつて百人隊長を務めていたことを理由に、自分は一般兵卒になるべきではないと主張した平民の男、ウォレロ・プブリリウスのもとへ、執政官たちによってリクトルが送られた。
§2.55.5Volero appellat tribunos.
ウォレロは護民官に訴えた。
cum auxilio nemo esset, consules spoliari hominem et virgas expediri iubent.
誰も助けに来なかったので、執政官たちはその男の服を剥ぎ、鞭を準備するように命じた。
“provoco” inquit “ad populum” Volero, “quoniam tribuni civem Romanum in conspectu suo virgis caedi malunt quam ipsi in lecto suo a vobis trucidari.
ウォレロは叫んだ。 「私は人民に上訴する。 護民官たちが、ローマ市民が自分の目の前で鞭打たれるのを見ることを、自分たちがベッドの中であなた方に虐殺されることよりも好むのだから。
” quo ferocius clamitabat, eo infestius circumscindere et spoliare lictor.
」彼が激しく叫べば叫ぶほど、リクトルはますます容赦なく彼の服を切り裂き、剥ぎ取ろうとした。
§2.55.6tum Volero, et praevalens ipse et adiuvantibus advocatis repulso lictore, ubi indignantium pro se acerrimus erat clamor, eo se in turbam confertissimam recipit clamitans “provoco et fidem plebis inploro.
そのときウォレロは、自身も頑健であり、また彼の支持者たちが手助けしてリクトルを退けると、自らのために憤る人々の叫び声が最も激しい場所へと、最も密集した群衆の中へ逃げ込み、大声で叫んだ。 「私は上訴する、そして平民の加護を懇願する!
§2.55.7adeste cives, adeste commilitones;
来たれ、市民たちよ! 来たれ、戦友たちよ!
nihil est, quod expectetis tribunos, quibus ipsis vestro auxilio opus est.
護民官たちを待つ必要はまったくない。 彼ら自身があなた方の助けを必要としているのだ。
§2.55.8concitati homines veluti ad proelium se expediunt;
」興奮した人々は、あたかも戦闘に赴くかのように身構えた。
apparebatque omne discrimen adesse, nihil cuiquam sanctum non publici fore, non privati iuris.
あらゆる破局が目前に迫り、公法であれ私法であれ、誰にとっても神聖なものとしては残らないであろうことが明らかであった。
huic tantae tempestati cum se consules obtulissent, §2.55.9facile experti sunt parum tutam maiestatem sine viribus esse.
執政官たちがこの大嵐に立ち向かったとき、力なき威厳がいかに不確かなものであるかを、彼らは身をもって容易に知ることとなった。
violatis lictoribus, fascibus fractis e foro in curiam conpelluntur, incerti, quatenus Volero exerceret victoriam.
リクトルたちは暴行を受け、ファスケスはへし折られ、執政官たちは広場から元老院議事堂へと追い払われた。 彼らは、ウォレロがどこまでその勝利を推し進めるか分からぬままであった。
§2.55.10conticiscente deinde tumultu cum in senatum vocari iussissent, queruntur iniurias suas, vim plebis, Voleronis audaciam.
その後、騒乱が静まるなか、彼らが元老院の招集を命じたとき、自らが受けた不義、平民の暴力、ウォレロの大胆さを訴えた。
§2.55.11multis ferociter dictis sententiis vicere seniores, quibus ira patrum adversus temeritatem plebis certari non placuit.
多くの激しい意見が述べられたが、結局は年長者たちが勝利を収めた。 彼らは、平民の無謀さに対して、貴族たちの怒りをもって闘うことをよしとしなかったのである。

語釈・文法注

  1. §2.55.1sub hanc pessimi exempli victoriam — 前置詞 `sub` に対格が伴い、「〜の直後に、〜に続いて直ちに」という時間の緊接性を表している。ここでは前章の護民官ゲヌキウスの暗殺(平民に対する貴族側の実質的な勝利)を指す。
  2. §2.55.2irasci plebs tribunorum magis silentio quam consulum imperio et dicere — `irasci` と `dicere` は歴史的不定詞(現在不定詞が直説法未完了過去の代わりに用いられる)であり、主語は単数集合名詞の `plebs`。
  3. §2.55.3sibi quemque ea magna atque horrenda facere — 間接話法における対格不定詞構文。主語は `quemque`(対格)、動詞は `facere`。反照代名詞の与格 `sibi` は「自分自身のために」あるいは「自らの心の中で(自らの恐怖心から)」を意味する。
  4. §2.55.4quia, quod ordines duxisset, negaret — `quia` 節内の `negaret`(接続法未完了過去)は、主観的な理由(「〜と主張して拒否したから」)を示す。その内部の従属節である `quod` 節の `duxisset`(接続法過去完了)は、かつて百人隊長(ordines ducere)を務めたというウォレロ自身の主張の内容を表す従属節中の接続法。
  5. §2.55.5cum auxilio nemo esset — `auxilio` は「目的・効果の与格」であり、ここでは省略された「人々のために」という「利害の与格」を伴う二重与格の構造を成している。「誰も助け(となる存在)としてそこにいなかったので」の意。
  6. §2.55.11quibus ira patrum adversus temeritatem plebis certari non placuit — `placuit` の主語となる不定詞句において、自動詞 `certo`(闘う)の受動非人称不定詞 `certari` が用いられている。「貴族たちの怒りが平民の無謀さに対して争われること(争うこと)が、彼ら(年長者たち)の気に入らなかった」という意味。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §2.55.1-2.55.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.55.1-2.55.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。