Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §2.54.1-2.54.10

護民官ゲヌキウスの告発と不可解な急死

115 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ウェイイとの和平後に国内の土地法を巡る争いが再燃し、護民官ゲヌキウスが前執政官らを告発したが、裁判直前にゲヌキウスが不審死を遂げ、貴族側が安堵する。

§2.54.1L. Furius inde et C. Manlius consules.
そののち、ルキウス・フリウスとガイウス・マンリウスが執政官となった。
Manlio Veientes provincia evenit.
マンリウスにはウェイイ人が担当区として割り当てられた。
non tamen bellatum;
しかし、戦争は行われなかった。
indutiae in annos quadraginta petentibus datae frumento stipendioque imperato.
彼らの懇請により、穀物と賠償金の徴収を命じた上で、40年の休戦が与えられた。
§2.54.2paci externae confestim continuatur discordia domi.
対外的な平和に、国内の不和が直ちに続いた。
agrariae legis tribuniciis stimulis plebs furebat.
平民は、護民官たちの煽動により、土地法を求めて荒れ狂った。
consules, nihil Meneni damnatione, nihil periculo deterriti Servilii, summa vi resistunt.
執政官たちは、メネニウスの有罪判決にも、セルウィリウスの危機にも少しも怯むことなく、最大の力で抵抗した。
abeuntes magistratu Cn. Genucius tribunus plebis arripuit.
彼らが退任するや、護民官グナエウス・ゲヌキウスが彼らを告発した。
L. Aemilius et Opiter Verginius consulatum ineunt;
ルキウス・アエミリウスとオピテル・ウェルギニウスが執政官職に就く。
§2.54.3Vopiscum Iulium pro Verginio in quibusdam annalibus consulem invenio.
いくつかの年代記において、私はウェルギニウスの代わりにウォピスクス・ユリウスが執政官であると見出している。
hoc anno — quoscumque consules habuit — rei ad populum Furius et Manlius circumeunt sordidati non plebem magis quam iuniores patrum.
この年――どのような執政官がいたにせよ――人民の前での被告となったフリウスとマンリウスは、みすぼらしい衣服を身にまとって、平民だけでなく、元老院の若手議員たちをも巡り歩いた。
suadent, §2.54.4monent, honoribus et administratione rei publicae abstineant;
彼らは説得し、警告した。 名誉や国家の運営から退くように。
consulares vero fasces, praetextam curulemque sellam nihil aliud quam pompam funeris putent;
執政官のファスケス、トガ・プラエテクスタ、そしてクルーリスの椅子を、葬儀の行列以外の何物でもないと思うように。
§2.54.5claris insignibus velut infulis velatos ad mortem destinari.
輝かしい記章を神聖な帯のように身にまとった者が、死へと定められているのだ、と。
quod si consulatus tanta dulcedo sit, iam nunc ita in animum inducant, consulatum captum et oppressum ab tribunicia potestate esse;
もし執政官職にそれほどの甘美さがあるのなら、今や次のことを心に銘記すべきだ、すなわち、執政官職は護民官の権力によって捕らえられ、抑圧されているということを。
§2.54.6consuli, velut apparitori tribunicio, omnia ad nutum imperiumque tribuni agenda esse;
執政官は、あたかも護民官の従卒のように、すべてを護民官の会釈と命令に従って行わねばならない。
si se commoverit, si respexerit patres, si aliud quam plebem esse in re publica crediderit, exilium Cn. Marci, Meneni damnationem et mortem sibi proponat ante oculos.
もし身を動かし、もし元老院を顧み、もし国家において平民以外の何者かが存在すると信じるならば、グナエウス・マルキウスの追放、メネニウスの有罪判決と死を自らの目の前に描き出すがよい、と。
§2.54.7his accensi vocibus patres consilia inde non publica, sed in privato seductaque a plurium conscientia habuere.
これらの言葉に刺激された貴族たちは、公的な場ではなく、私的な場所で、かつ多くの者の知るところから隔離された場所で会議を開いた。
ubi cum id modo constaret, iure an iniuria eripiendos esse reos, atrocissima quaeque maxime placebat sententia, nec auctor quamvis audaci facinori de erat.
そこでは、正当であれ不当であれ被告たちを救い出さねばならないということだけが合意されていたが、最も過激な意見が最も好まれ、いかに大胆な悪行であっても、その実行者に事欠くことはなかった。
§2.54.8igitur iudicii die, cum plebs in foro erecta expectatione staret, mirari primo, quod non descenderet tribunus;
それゆえ、裁判の日に、平民が広場で期待に胸を膨らませて立っていたとき、最初は護民官が下りてこないことを不審に思った。
dein, cum iam mora suspectior fieret, deterritum a primoribus credere et desertam ac proditam causam publicam queri;
次いで、遅れがますます疑わしくなると、彼は有力者たちによって威嚇されたのだと信じ、公の主張が見捨てられ、裏切られたと不平を言った。
§2.54.9tandem, qui obversati vestibulo tribuni fuerant, nuntiant domi mortuum esse inventum.
ついに、護民官の玄関の前に控えていた者たちが、彼が家で死んでいるのが見付かったと知らせた。
quod ubi in totam contionem pertulit rumor, sicut acies funditur duce occiso, ita dilapsi passim ali alio.
この噂が民会全体に伝わると、あたかも将軍が殺されて戦列が崩壊するように、彼らはあちこちへと散り散りになった。
praecipuus pavor tribunos invaserat, quam nihil auxilii sacratae leges haberent, morte collegae monitos.
特に大きな恐怖が護民官たちを襲った。 同僚の死によって、神聖な法律がいかに何の助けにもならないかを悟らされたからである。
nec patres satis moderate ferre laetitiam;
そして貴族たちも、その喜びを十分に控えめに抑えることができなかった。
§2.54.10adeoque neminem noxiae paenitebat, ut etiam insontes fecisse videri vellent, palamque ferretur malo domandam tribuniciam potestatem.
そして誰もその罪悪を悔いておらず、無実の者でさえ自分たちがやったと思われたがり、護民官の権力は災厄によって飼い慣らされるべきだと公然と噂されるほどであった。

語釈・文法注

  1. §2.54.1frumento stipendioque imperato — 奪格絶対(ablative absolute)。frumento と stipendio を論理的主語とし、過去分詞 imperato が性・数・格で一致している(中性複数に対して単数形が用いられているが、最も近い名詞に一致するか、個別にとらえられている)。条件や前提を表し、「穀物と賠償金の支払いを課した上で」の意。
  2. §2.54.2nihil — 副詞的対格(adverbial accusative)。「全く〜ない」「少しも〜ない」という強い否定の意味で、後続の過去分詞 deterriti(怯まされた)を修飾する。
  3. §2.54.3quoscumque consules habuit — 譲歩の意味を含む挿入節。一般関係代名詞 quicumque(いかなる〜でも)の対格複数形 quoscumque が consules に係り、「この年がどのような執政官を持っていたにせよ」となる。
  4. §2.54.6omnia ... agenda esse — 動形容詞(未来受動分詞)agenda と助動詞 esse からなる受動的必要(義務)の構文(passive periphrastic)。この構文における行為の主体(動作主)は与格で表されるため、文頭の consuli(執政官に)がその動作主となる。
  5. §2.54.8mirari ... credere ... queri — 歴史的不定詞(historical infinitive)。現在不定詞が直説法未完了過去(または完了)の代わりに用いられ、劇的な生々しさを醸し出す。主語は集合名詞 plebs である。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §2.54.1-2.54.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.54.1-2.54.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。