Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §2.43.1-2.43.11

リキニウスの徴兵妨害と兵士による戦闘放棄

104 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アエクィ族とウェイイ族の脅威に対し、護民官スプリウス・リキニウスが農地法獲得のために徴兵を拒むが、他の護民官の協力で兵が募られる。しかし執政官ファビウス率いる歩兵は執政官への憎悪から追撃を拒否し、戦を放棄して帰還する。

§2.43.1Q. Fabius inde et C. Iulius consules facti.
その後、クィントゥス・ファビウスとガイウス・ユリウスが執政官となった。
eo anno non segnior discordia domi et bellum foris atrocius fuit.
この年、国内の不和は衰えず、国外の戦争はいっそう激しいものとなった。
ab Aequis arma sumpta; Veientes agrum quoque Romanorum populantes inierunt.
アエクィ族によって武器が執られ、ウェイイ族もまたローマの領土を略奪しながら侵入した。
quorum bellorum crescente cura K. Fabius et Sp. Furius consules fiunt.
これらの戦争に対する懸念が高まる中、カエソ・ファビウスとスプリウス・フリウスが執政官となった。
Ortonam, Latinam urbem, Aequi oppugnabant;
アエクィ族はラティウムの都市オルトナを包囲していた。
§2.43.2Veientes pleni iam populationum Romam ipsam se oppugnaturos minabantur.
すでに略奪を満喫していたウェイイ族は、ローマ自体を包囲すると脅していた。
qui terrores cum compescere deberent, §2.43.3auxere insuper animos plebis;
これらの恐怖は、本来なら抑えるべきであったが、むしろ平民の闘志を増大させた。
redibatque non sua sponte plebi mos detractandi militiam, sed Sp.
そして、兵役を拒絶する平民の慣行が、自発的にではなく、護民官スプリウス・リキニウスによって復活しつつあった。
Licinius tribunus plebis, venisse tempus ratus per ultimam necessitatem legis agrariae patribus iniungendae, susceperat rem militarem impediendam.
彼は極限の必要性を利用して農地法を貴族に押しつける時が来たと判断し、軍事行動を妨害する任務を引き受けていたのである。
§2.43.4ceterum tota invidia tribuniciae potestatis versa in auctorem est, nec in eum consules acrius quam ipsius collegae coorti sunt, auxilioque eorum dilectum consules habent.
しかし、護民官の権力に向けられたすべての憎悪は、その提案者自身へと向けられた。 執政官たちも、彼自身の同僚の護民官たちほど激しくは彼に立ち向かわなかった。 そして、同僚たちの助けを得て、執政官たちは徴兵を実施した。
§2.43.5ad duo simul bella exercitus scribitur;
二つの戦争に対して同時に軍隊が編成された。
ducendus Fabio in Veientes, in Aequos Furio datur.
ファビウスがウェイイ族に対する軍を率いることになり、アエクィ族に対する軍はフリウスに与えられた。
et in Aequis quidem nihil dignum memoria gestum est;
そして、アエクィ族との戦いにおいては、記憶に値することは何もなされなかった。
§2.43.6Fabio aliquanto plus negotii cum civibus quam cum hostibus fuit.
ファビウスは、敵とよりも市民との間でかなり多くの困難に直面した。
unus ille vir, ipse consul, rem publicam sustinuit, quam exercitus odio consulis, quantum in se fuit, prodebat.
彼一人が、執政官自身として国家を支えたが、軍隊は執政官への憎しみから、自らにできる限りにおいて国家を裏切ろうとしていた。
nam cum consul praeter ceteras imperatorias artes, §2.43.7quas parando gerendoque bello edidit plurimas, ita instruxisset aciem, ut solo equitatu emisso exercitum hostium funderet, insequi fusos pedes noluit;
というのも、執政官は、戦争の準備と実行において非常に多く発揮されたそれらの才能に加え、騎兵のみを繰り出して敵の軍勢を潰走させるほどに陣形を整えたが、敗走する敵を追撃することを歩兵は拒んだからである。
§2.43.8nec illos, etsi non adhortatio invisi ducis, suum saltem flagitium et publicum in praesentia dedecus, postmodo periculum, si animus hosti redisset, cogere potuit gradum accelerare aut, si aliud nihil, stare instructos.
憎むべき指導者の励ましはなかったにせよ、彼ら自身の恥辱や当面の公の不名誉、そして後にもし敵が気力を取り戻した場合の危険をもってしても、彼らに歩みを速めさせることも、あるいは、それすらしないまでも整列したまま留まらせることもできなかった。
§2.43.9iniussu signa referunt maestique — crederes victos —, exsecrantes nunc imperatorem nunc navatam ab equite operam, redeunt in castra.
彼らは命令なしに軍旗を退かせ、悲しげに(敗北したかと思うほどであった)、ある時は司令官を、ある時は騎兵が尽くした功績を呪いながら、陣営へと戻った。
§2.43.10nec huic tam pestilenti exemplo remedia ulla ab imperatore quaesita sunt;
この極めて有害な悪例に対して、司令官によるいかなる解決策も模索されなかった。
adeo excellentibus ingeniis citius defuerit ars, qua civem regant, quam qua hostem superent.
これほど優れた才能を持つ者たちにとっては、敵に打ち勝つ術よりも、市民を統制する術のほうが早くに尽きてしまうのである。
§2.43.11consul Romam rediit non tam belli gloria aucta quam inritato exacerbatoque in se militum odio.
執政官は、戦争の栄光を高めたというよりは、自分に対する兵士たちの憎悪を刺激し激化させてローマへと帰還した。
obtinuere tamen patres, ut in Fabia gente consulatus maneret;
それにもかかわらず貴族たちは、ファビウス氏族の中に執政官職を留めることに成功した。
M. Fabium consulem creant, Fabio collega Cn. Manlius datur.
彼らはマルクス・ファビウスを執政官に選出し、ファビウスの同僚としてグナエウス・マンリウスが与えられた。

語釈・文法注

  1. §2.43.3rem militarem impediendam — 動詞 `susceperat`(引き受けていた)の目的語として、名詞 `rem militarem` とそれに一致する動形容詞(接尾辞 `-ndus`)`impediendam` が使われており、「~することを引き受ける」という目的や義務を表す。
  2. §2.43.8nec illos, etsi non adhortatio invisi ducis, suum saltem flagitium et publicum in praesentia dedecus, postmodo periculum — 修辞的な対比を伴う複雑な構造。主文の動詞 `potuit` に対する主語は `suum saltem flagitium et publicum in praesentia dedecus, postmodo periculum` であり、目的語は `illos` である。その間に、譲歩を表す省略的な挿入節 `etsi non adhortatio invisi ducis [cogere potuit]` (憎き指導者の励ましが動かせなかったとしても)が挟まれている。
  3. §2.43.10defuerit — `adeo` に導かれる結果節内の接続法完了。主節の時制(歴史的完了 `quaesita sunt`)に対して、結果節において、現在の読者にとっても当てはまる一般的な真理や、永続的な結果の事実を示すために完了時制が用いられている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §2.43.1-2.43.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.43.1-2.43.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。