§2.43.1Q. Fabius inde et C. Iulius consules facti.
그 후 퀸투스 파비우스와 가이우스 율리우스가 집정관이 되었다.
eo anno non segnior discordia domi et bellum foris atrocius fuit.
이 해에 내부의 불화는 수그러들지 않았고 대외 전쟁은 더욱 치열했다.
ab Aequis arma sumpta; Veientes agrum quoque Romanorum populantes inierunt.
아이쿠이인들이 무기를 들었고, 베이이인들 역시 로마의 영토를 약탈하며 침입했다.
quorum bellorum crescente cura K. Fabius et Sp. Furius consules fiunt.
이 전쟁들에 대한 우려가 커져가는 가운데 카에소 파비우스와 스푸리우스 푸리우스가 집정관이 되었다.
Ortonam, Latinam urbem, Aequi oppugnabant;
아이쿠이인들은 라티움의 도시 오르토나를 포위 공격하고 있었다.
§2.43.2Veientes pleni iam populationum Romam ipsam se oppugnaturos minabantur.
이미 약탈을 마음껏 행한 베이이인들은 로마 자체를 포위 공격하겠다고 위협했다.
qui terrores cum compescere deberent, §2.43.3auxere insuper animos plebis;
이러한 공포들은 마땅히 가라앉혔어야 함에도 불구하고, 오히려 평민들의 기세를 북돋웠다.
redibatque non sua sponte plebi mos detractandi militiam, sed Sp. Licinius tribunus plebis, venisse tempus ratus per ultimam necessitatem legis agrariae patribus iniungendae, susceperat rem militarem impediendam.
그리고 군무를 기피하는 평민의 관행이 자발적으로가 아니라, 평민 호민관 스푸리우스 리키니우스로 인해 되살아나고 있었는데, 그는 극한의 필요성을 통해 귀족들에게 농지법을 강제할 때가 왔다고 판단하여 군사적 징집을 방해하는 임무를 떠맡았던 것이다.
§2.43.4ceterum tota invidia tribuniciae potestatis versa in auctorem est, nec in eum consules acrius quam ipsius collegae coorti sunt, auxilioque eorum dilectum consules habent.
그러나 호민관의 권력에 쏠린 모든 원성은 그 주창자에게 돌아갔고, 집정관들조차 그의 동료 호민관들만큼 맹렬하게 그에게 맞서지 않았으며, 동료들의 지원으로 집정관들은 징집을 실시했다.
§2.43.5ad duo simul bella exercitus scribitur;
동시에 두 개의 전쟁을 치르기 위해 군대가 편성되었다.
ducendus Fabio in Veientes, in Aequos Furio datur.
파비우스가 베이이인들을 상대할 군대를 이끌기로 하였고, 아이쿠이인들을 상대할 군대는 푸리우스에게 주어졌다.
et in Aequis quidem nihil dignum memoria gestum est;
그리고 아이쿠이인들과의 전선에서는 기억할 만한 어떤 일도 행해지지 않았다.
§2.43.6Fabio aliquanto plus negotii cum civibus quam cum hostibus fuit.
파비우스는 적들보다 시민들과 더 큰 곤경을 치러야 했다.
unus ille vir, ipse consul, rem publicam sustinuit, quam exercitus odio consulis, quantum in se fuit, prodebat.
그 유일한 인물인 집정관 자신이 국가를 지탱하고 있었으나, 군대는 집정관에 대한 증오 때문에 자신들이 할 수 있는 한 국가를 저버리고 있었다.
nam cum consul praeter ceteras imperatorias artes, §2.43.7quas parando gerendoque bello edidit plurimas, ita instruxisset aciem, ut solo equitatu emisso exercitum hostium funderet, insequi fusos pedes noluit;
왜냐하면 집정관이, 전쟁을 준비하고 수행하는 과정에서 수없이 보여주었던 다른 수많은 장수로서의 능력 외에도, 기병만을 출격시켜 적의 군대를 패퇴시킬 정도로 진형을 배치해 놓았음에도 불구하고, 보병들은 패주하는 적들을 추격하려 하지 않았기 때문이다.
§2.43.8nec illos, etsi non adhortatio invisi ducis, suum saltem flagitium et publicum in praesentia dedecus, postmodo periculum, si animus hosti redisset, cogere potuit gradum accelerare aut, si aliud nihil, stare instructos.
비록 미움받는 지도자의 격려는 없었다 할지라도, 그들 자신의 수치와 당장의 공적인 불명예, 그리고 나중에 적들이 정신을 차릴 경우 닥쳐올 위험조차 그들의 발걸음을 재촉하게 만들거나, 혹은 다른 아무것도 하지 않더라도 진형을 유지한 채 서 있게 만들지 못했다.
§2.43.9iniussu signa referunt maestique — crederes victos —, exsecrantes nunc imperatorem nunc navatam ab equite operam, redeunt in castra.
그들은 명령도 없이 군기를 되돌렸고, 슬픈 기색으로—패배한 것처럼 보일 정도였다—어떤 때는 사령관을, 어떤 때는 기병이 세운 공을 저주하며 진영으로 돌아갔다.
§2.43.10nec huic tam pestilenti exemplo remedia ulla ab imperatore quaesita sunt;
이토록 유해한 악례에 대해 사령관은 아무런 처방도 찾지 않았다.
adeo excellentibus ingeniis citius defuerit ars, qua civem regant, quam qua hostem superent.
뛰어난 지혜를 가진 자들에게 있어, 적을 이기는 기술보다 시민을 다스리는 기술이 더 빨리 바닥나는 법이다.
§2.43.11consul Romam rediit non tam belli gloria aucta quam inritato exacerbatoque in se militum odio.
집정관은 전쟁의 영광을 드높이기보다 자신에 대한 병사들의 증오를 자극하고 악화시킨 채 로마로 돌아왔다.
obtinuere tamen patres, ut in Fabia gente consulatus maneret;
그럼에도 귀족들은 파비우스 가문에 집정관직을 유지하는 데 성공했다.
M. Fabium consulem creant, Fabio collega Cn. Manlius datur.
그들은 마르쿠스 파비우스를 집정관으로 선출했고, 파비우스의 동료로 그나에우스 만리우스가 주어졌다.