Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §2.42.1-2.42.11

農地法をめぐる不和の再燃と凶兆

103 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

カッシウスの処刑後、農地法の魅力と貴族への反感から国内の不和が再燃したが、対外戦争によって一時休戦となった。その後ファビウス家が執政官として台頭し護民官と対立する中、相次ぐ天変地異の警告を経て、ウェスタの処女オッピアの不貞が処罰された。

§2.42.1haud diuturna ira populi in Cassium fuit.
カッシウスに対する人民の怒りは長続きしなかった。
dulcedo agrariae legis ipsa per se dempto auctore subibat animos, accensaque ea cupiditas est malignitate patrum, qui devictis eo anno Volscis Aequisque militem praeda fraudavere.
農地法の魅力そのものが、提案者がいなくなったことで、人々の心に入り込んできた。 そして、その欲望は貴族たちの底意地悪さによって燃え上がった。 貴族たちは、その年にウォルスキ族とアエクィ族を完全に打ち破ったにもかかわらず、兵士たちから戦利品を奪ったのである。
§2.42.2quidquid captum ex hostibus est, vendidit Fabius consul ac redegit in publicum.
敵から奪ったものは何であれ、執政官ファビウスが売却し、国庫に納めた。
invisum erat Fabium nomen plebi propter novissimum consulem;
ファビウスという名は、直近の執政官のために、平民にとって憎むべきものであった。
tenuere tamen patres, ut cum L. Aemilio Caeso Fabius consul crearetur.
それにもかかわらず、貴族たちは、ルキウス・アエミリウスとともにカエソ・ファビウスが執政官に選出されるよう、自らの意志を貫徹した。
§2.42.3eo infestior facta plebes seditione domestica bellum externum excivit.
平民はいっそう敵意を募らせ、国内の不和によって対外戦争を誘発した。
bello deinde civiles discordiae intermissae.
その後、戦争によって国内の不和は一時中断された。
uno animo patres ac plebs rebellantes Volscos et Aequos duce Aemilio prospera pugna vicere.
貴族と平民は心を一つにして、反乱を起こしたウォルスキ族とアエクィ族を、アエミリウスの指揮のもと、有利な戦いで打ち破った。
§2.42.4plus tamen hostium fuga quam proelium absumpsit: adeo pertinaciter fusos insecuti sunt equites.
しかし、戦闘そのものよりも敵の逃走のほうが、より多くの敵の命を奪った。 騎兵たちが、敗走する敵をそれほどまでに執拗に追撃したからである。
§2.42.5Castoris aedes eodem anno idibus Quintilibus dedicata est.
カストル神殿が、同じ年の7月15日に奉献された。
vota erat Latino bello a Postumio dictatore;
それはラティウム戦争の際、独裁官ポストゥミウスによって誓願されたものであった。
filius eius duumvir ad id ipsum creatus dedicavit.
彼の息子が、まさにそのために選出された二人官として、これを奉献した。
sollicitati §2.42.6et eo anno sunt dulcedine agrariae legis animi plebis.
この年にもまた、平民の心は農地法の魅力によってかき乱された。
tribuni plebi popularem potestatem lege populari celebrabant;
護民官たちは、民衆的な法によって自らの民衆的権力を誇示していた。
patres satis superque gratuiti furoris in multitudine credentes esse, largitiones temeritatisque invitamenta horrebant.
貴族たちは、群衆の中には理由なき狂気が十二分に存在していると信じていたので、施しや無謀さへの誘惑を忌み嫌っていた。
acerrimi patribus duces ad resistendum consules fuere.
貴族たちにとって、抵抗のための最も強力な指導者は執政官たちであった。
§2.42.7ea igitur pars rei publicae vicit nec in praesens modo, sed in venientem etiam annum M. Fabium, Caesonis fratrem, et magis invisum alterum plebi accusatione Sp. Cassi, L. Valerium, consules dedit.
したがって、国家におけるその陣営が勝利を収め、現在だけでなく翌年に対しても、カエソの兄弟であるマルクス・ファビウスと、スプリウス・カッシウスの告発によって平民からいっそう憎まれていたもう一人の人物、ルキウス・ワレリウスを執政官として送り出した。
certatum eo quoque anno cum tribunis est.
その年にもまた、護民官たちとの間で争いが繰り広げられた。
§2.42.8vana lex vanique legis auctores iactando inritum munus facti.
実行不可能な施しを鼻にかけることによって、法は空虚なものとなり、その提案者たちも空しい存在となった。
Fabium inde nomen ingens post tres continuos consulatus unoque velut tenore omnes expertos tribuniciis certaminibus habitum;
そこから、3回連続の執政官職、そしてまるで一貫した姿勢ですべてが護民官との闘争を経験したことにより、ファビウスの名は絶大なものとみなされるようになった。
itaque, ut bene locatus, mansit in ea familia aliquamdiu honos.
したがって、首尾よく配置された投資のように、名誉職はしばらくの間その家族にとどまった。
bellum inde Veiens initum, et Volsci rebellarunt.
そこからウェイイとの戦争が始まり、ウォルスキ族も再び反乱を起こした。
§2.42.9sed ad bella externa prope supererant vires, abutebanturque iis inter semet ipsos certando.
しかし、対外戦争に対して国力は十分に余りあるほどであったが、彼らは互いに争い合うことによってそれを浪費していた。
§2.42.10accessere ad aegras iam omnium mentes prodigia caelestia, prope cotidianas in urbe agrisque ostentantia minas;
すでに病んでいた全員の心に、天の不吉な前兆が加わり、都市や田野においてほぼ毎日のように脅威を示していた。
motique ita numinis causam nullam aliam vates canebant publice privatimque nunc extis nunc per aves consulti, quam haud rite sacra fieri.
そして、公的あるいは私的に、時には内臓によって、時には鳥によって諮問された預言者たちは、このようにして神の怒りを買った原因は、儀式が正しく執り行われていないこと以外にはないと告げていた。
§2.42.11qui terrores tamen eo evasere, ut Oppia virgo Vestalis damnata incesti poenas dederit.
しかし、これらの恐怖は結局のところ、ウェスタの処女オッピアが不貞の罪で有罪判決を下され、処罰されるという結果に至った。

語釈・文法注

  1. 2.42.1dempto auctore — 動詞 `demere`(取り除く)の完了受動分詞を用いた独立奪格(ablativus absolutus)であり、ここでは「(農地法の)提案者であるカッシウスが(処刑によって)取り除かれた状態で」という条件または原因を表している。
  2. 2.42.1militem praeda fraudavere — `fraudavere` は `fraudaverunt` の短縮形。動詞 `fraudare` は「対格(人)から奪格(物)を騙し取る・奪う」という構文をとり、ここでは「兵士たち(`militem`、集合名詞単数)から戦利品(`praeda`、奪格)を奪った」という意味になる。
  3. 2.42.6satis superque gratuiti furoris — 副詞句 `satis superque`(十分かつ余りあるほどに)が名詞のように機能し、部分属格 `gratuiti furoris`(いわれなき狂気、理由なき狂熱)を伴っている。
  4. 2.42.8Fabium inde nomen ingens ... habitum — 助動詞 `est` が省略された完了受動態 `habitum [est]`(みなされた)。`nomen` が主語で、`ingens` が補語。`expertos` は `consulatus`(対格複数)または `Fabios`(男性対格複数、文脈上補われる)を修飾する分詞であり、「すべての(執政官職)が護民官との闘争を経験した」と解釈される。
  5. 2.42.10motique ita numinis causam ... quam haud rite sacra fieri — `causam` を先行詞とし、`nullam aliam ... quam` (〜以外の原因は何もない)に導かれる名詞句。`haud rite sacra fieri`(儀式が正しく行われていないこと)は、対格不定詞句(ACI)として `causam` の内容を具体的に説明している(本来は `esse` が補われる)。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §2.42.1-2.42.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.42.1-2.42.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。