§2.37.1ludi quam amplissimi ut fierent, senatus decrevit.
元老院は、競技会が可能な限り盛大に執り行われるように議決した。
ad eos ludos auctore Attio Tullio vis magna Volscorum venit.
アッティウス・トゥッリウスの勧めにより、その競技会に多数のウォルスキ人がやって来た。
§2.37.2priusquam committerentur ludi, Tullius, ut domi compositum cum Marcio fuerat, ad consules venit; dicit esse, quae secreto agere de re publica velit.
競技会が始まる前に、トゥッリウスは、マルキウスとあらかじめ自宅で申し合わせておいた通りに執政官たちのもとを訪れ、国家に関して密かに協議したい事柄があると述べた。
arbitris remotis “invitus” inquit,
立ち会い人が遠ざけられると、彼は言った。 「不本意ながら、我が市民たちについて、不名誉なことを語らねばなりません。
§2.37.3“quod sequius sit, de meis civibus loquor, non tamen admissum quicquam ab iis criminatum venio, sed cautum, ne admittant.
もっとも、彼らによって何らかの罪が犯されたと告発しに来たのではなく、罪を犯さぬよう警告しに来たのです。
§2.37.4nimio plus quam vellem nostrorum ingenia sunt mobilia.
我が同胞の気性は、私が望むよりもはるかに移り気です。
§2.37.5multis id cladibus sensimus, quippe qui non nostro merito, sed vestra patientia incolumes simus.
我々はそのことを多くの災厄によって痛感してきました。 そもそも我々が無事でいられるのは、我々自身の功績によるのではなく、あなた方の寛大さによるのですから。
magna hic nunc Volscorum multitudo est;
いま、ここには多くのウォルスキ人の群衆がいます。
ludi sunt; spectaculo intenta civitas erit.
競技会が開催されており、市民は皆見世物に夢中になるでしょう。
§2.37.6memini, quid per eandem occasionem ab Sabinorum iuventute in hac urbe commissum sit;
私は、かつて同じような機会にサビニ人の若者たちによってこの都市で何が引き起こされたかを覚えています。
horret animus, ne quid inconsulte ac temere fiat.
不謹慎で軽率なことが起こりはしないかと、身の毛がよだつ思いです。
haec nostra vestraque causa prius dicenda vobis, consules, ratus sum.
執政官たちよ、私は我々のためにもあなた方のためにも、このことを前もって告げておくべきだと考えたのです。
§2.37.7quod ad me attinet, extemplo hinc domum abire in animo est, ne cuius facti dictive contagione praesens violer.
私個人に関しましては、その場にいることで、何らかの行為や言葉の穢れによって汚されることのないよう、ただちにここを去って帰宅するつもりです。
” haec locutus abiit.
」こう語ると彼は立ち去った。
§2.37.8consules cum ad patres rem dubiam sub auctore certo detulissent, auctor magis, ut fit, quam res ad praecavendum vel ex supervacuo movit;
執政官たちが、確実な情報提供者から得たこの不確かな事態を元老院議員たちに報告すると、世の常として、事態そのものよりも情報提供者の確かさが、念のための予防措置を講じるよう彼らを動かした。
factoque senatus consulto, ut urbe excederent Volsci, praecones dimittuntur, qui omnes eos proficisci ante noctem iuberent.
そして、ウォルスキ人は都市から立ち去るべしという元老院決議がなされ、夜になる前に彼ら全員が出発するよう命じる布告官たちが派遣された。
§2.37.9ingens pavor primo discurrentis ad suas res tollendas in hospitia perculit;
最初は、宿舎へと自分の荷物を取りに散っていく彼らを、大きな恐怖が襲った。
proficiscentibus deinde indignatio oborta, se ut consceleratos contaminatosque ab ludis, festis diebus, coetu quodam modo hominum deorumque abactos esse.
しかしその後、出発するにつれて憤りが湧き上がってきた。 自分たちがまるで犯罪者か穢れた者であるかのように、競技会から、祝祭の日から、そして人間と神々のいわば集いから追い払われたことに対してである。