Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §2.36.1-2.36.8

ラティニウスの神託の夢と大競技会の再興

97 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマで大競技会の再開催が準備される中、平民ラティニウスが夢で神意を告げられるが躊躇し、息子の死と自身の麻痺という罰を受ける。その後、彼が担架で議事堂へ運ばれて神託を伝えると、彼の麻痺が奇跡的に治癒する。

§2.36.1ludi forte ex instauratione magni Romae parabantur.
\nたまたま、ローマでは大競技会がやり直しのために準備されていた。
instaurandi haec causa fuerat: ludis mane servum quidam pater familiae nondum commisso spectaculo sub furca caesum medio egerat circo;
再開催の理由はこうであった。 競技会の朝、まだ見世物が始まっていない時に、ある家長が、二股の軛の下で鞭打たれた奴隷をキルクスの真ん中を通って追い立てた。
coepti inde ludi, velut ea res nihil ad religionem pertinuisset.
その後、まるでその出来事が宗教的敬虔さに何ら関わりのないことであるかのように、競技会が始められたのである。
§2.36.2haud ita multo post T. Latinio, de plebe homini, somnium fuit: visus Iuppiter dicere sibi ludis praesultatorem displicuisse;
\n\nそれからそれほど経たないうちに、平民のティトゥス・ラティニウスが夢を見た。 ユピテルが現れて、競技会の先導的な踊り手が気に入らなかった、と彼に告げた。
§2.36.3nisi magnifice instaurarentur ii ludi, periculum urbi fore; iret, ea consulibus nuntiaret.
\n\nもしその競技会が盛大にやり直されなければ、都市に危険が及ぶであろう、彼自身が行って、それらのことを執政官たちに告げるように、とのことであった。
quamquam haud sane liber erat religione animus, verecundia tamen maiestatis magistratuum cum timore vicit, ne in ora hominum pro ludibrio abiret.
彼の心は決して宗教的な畏れから自由ではなかったが、しかし人々の笑いものになるのではないかという恐れを伴う、政務官たちの威厳への気後れが勝った。
§2.36.4magno illi ea cunctatio stetit;
\n\nその躊躇は彼に高くついた。
filium namque intra paucos dies amisit.
というのも、彼は数日中に息子を失ったからである。
cuius repentinae cladis ne causa dubia esset, aegro animi eadem illa in somnis obversata species visa est rogitare, satin magnam spreti numinis haberet mercedem;
この突然の災厄の理由が疑わしくないように、悲嘆に暮れる彼に、夢の中で現れたのと同じ姿が再び現れて、軽んじられた神威の報いとして十分に大きなものを受け取ったか、と問いただすかのように見えた。
maiorem instare, ni eat propere ac nuntiet consulibus.
もし急いで行って執政官たちに告げなければ、より大きな災いが迫っている、というのであった。
§2.36.5iam praesentior res erat.
\n\nいまや事態はより差し迫っていた。
cunctantem tamen ac prolatantem ingens vis morbi adorta est debilitate subita.
それでも躊躇し引き延ばしている彼を、突然の麻痺を伴って、凄まじい病魔が襲った。
§2.36.6tunc enimvero deorum ira admonuit.
\n\nその時になって初めて、神々の怒りが彼を悟らせた。
fessus igitur malis praeteritis instantibusque consilio propinquorum adhibito cum visa atque audita et obversatum totiens somno Iovem, minas irasque caelestes repraesentatas casibus suis exposuisset, consensu inde haud dubio omnium, qui aderant, in forum ad consules lectica defertur.
それゆえ、過去の、そして現在迫りつつある災いに疲れ果て、親族たちの助言を求めて、自分が見聞きしたこと、夢の中で何度も現れたユピテルの姿、そして自分の身に起きた災難によって現実化された天の脅威と怒りを彼らに説明したところ、そこにいたすべての人々の疑いない合意によって、彼は担架に乗せられて広場(フォールム)の執政官たちのもとへと運ばれた。
§2.36.7inde in curiam iussu consulum delatus eadem illa cum patribus ingenti omnium admiratione enarrasset, ecce aliud miraculum:
\n\nそこから執政官たちの命令によって議事堂へと運ばれ、同じ事柄を元老院議員たちに詳しく語り聞かせると、すべての人々が非常に驚嘆した。 すると見よ、もう一つの奇跡が起こった。
§2.36.8qui captus omnibus membris delatus in curiam esset, eum functum officio pedibus suis domum redisse traditum memoriae est.
\n\nすべての四肢が麻痺した状態で議事堂に運ばれたその男が、務めを果たすと、自らの足で家に歩いて帰った、と語り伝えられている。

語釈・文法注

  1. §2.36.1ludis — 競技会の朝、競技会の日にという意味。時の奪格として解釈されるが、直後の nondum commisso spectaculo (独立奪格)と密接に関連している。
  2. §2.36.2praesultatorem — 先導して踊る者。ここでは、競技会が始まる前に鞭打たれながらキルクスを引き回された奴隷を、ユピテルが皮肉を込めて競技会の先頭の踊り手と呼んだもの。
  3. §2.36.3vicit — 主語は verecundia (政務官の威厳に対する畏敬・気後れ)で、 cum timore (~という恐れを伴う)が修飾する。 ne ... abiret (人々から嘲笑の的とされること)は timore の内容を示す。全体として、宗教的な恐れがあるにもかかわらず、人々の嘲笑を恐れる気後れが勝ったことを示す。
  4. §2.36.4magno ... stetit — 動詞 stare に与格( illi )と価値・価格の奪格( magno )が組み合わされ、~に高くつく(大きな代償を支払わせる)という慣用表現を構成している。
  5. §2.36.4aegro animi — animi は場所格として機能し、心において病んでいる(=悲嘆に暮れる)を意味する。また、形容詞 aeger を修飾する性質の属格とする解釈も可能。
  6. §2.36.8captus omnibus membris — captus は(能力などを)奪われた、麻痺したを意味し、 omnibus membris (手段・尊敬の奪格)を伴って四肢すべてを奪われた(全身が麻痺した)状態を指す。先行詞 eum が関係節 qui の後に置かれる倒置構造になっている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §2.36.1-2.36.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.36.1-2.36.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。