Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §2.33.1-2.33.11

護民官の設置とコリオリーの占領

94 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

平民とパトリキの間で和解が成立し、平民独自の官職として平民護民官が設置され、平民はローマに帰還する。一方で対外戦争では、グナエウス・マルキウス(後のコリオラヌス)の活躍によりウォルスキ族のコリオリーが占領される。また、和合に尽力したメネニウス・アグリッパが病没し、平民たちによる醵金によって手厚く葬られる。

§2.33.1agi deinde de concordia coeptum concessumque in condiciones, ut plebi sui magistratus essent sacrosancti, quibus auxilii latio adversus consules esset, neve cui patrum capere eum magistratum liceret.
その後、和合についての交渉が始まり、次の条件を受け入れることで合意に達した。 すなわち、平民には独自の神聖不可侵な政務官が置かれ、彼らには執政官に対抗して援助する権利が与えられること、またパトリキの誰にもその政務官職に就くことは許されない、という条件である。
§2.33.2ita tribuni plebei creati duo, C. Licinius et L. Albinus.
こうして二人の平民護民官、ガイウス・リキニウスとルキウス・アルビヌスが選出された。
hi tres collegas sibi creaverunt;
彼らは自分たちの同僚として三人を選んだ。
in his Sicinium fuisse constat, seditionis auctorem; de duobus, qui fuerint, minus convenit:
その中に、反乱の首謀者であるシキニウスがいたことは確実であるが、残りの二人については、誰であったか意見の一致が少ない。
§2.33.3sunt, qui duos tantum in Sacro monte creatos tribunos esse dicant ibique sacratam legem latam.
聖山では二人の護民官だけが選出され、そこで神聖法が制定されたと言う者たちもいる。
per secessionem plebis Sp. Cassius et Postumus Cominius consulatum inierant.
平民の退去の間に、スプリウス・カッシウスとポストゥムス・コミニウスが執政官に就任していた。
§2.33.4his consulibus cum Latinis populis ictum foedus.
これらの執政官の任期中に、ラティウムの諸部族との間で同盟条約が結ばれた。
ad id feriendum consul alter Romae mansit; alter ad Volscum bellum missus Antiates Volscos fundit fugatque, conpulsos in oppidum Longulam persecutus moenibus potitur.
これを締結するために一方の執政官はローマに留まり、もう一方はウォルスキ族との戦争に派遣され、アンティウムのウォルスキ兵を打ち破って敗走させ、ロングルラの町に追い詰められた彼らを追撃して、その城壁を占領した。
§2.33.5inde protinus Poluscam, item Volscorum, cepit; tum magna vi adortus est Coriolos.
そこから直ちに、同じくウォルスキ族の町であるポルスカを占領し、次いで大軍を以てコリオリーを攻撃した。
erat tum in castris inter primores iuvenum Cn. Marcius, adulescens et consilio et manu promptus, cui cognomen postea Coriolano fuit.
当時、陣営には若者たちの先頭に立ってグナエウス・マルキウスという、知略にも行動にも優れた若者がおり、彼には後にコリオラヌスという家族名が与えられた。
§2.33.6cum subito exercitum Romanum Coriolos obsidentem atque in oppidanos, quos intus clausos habebat, intentum sine ullo metu extrinsecus inminentis belli Volscae legiones profectae ab Antio invasissent, eodemque tempore ex oppido erupissent hostes, forte in statione Marcius fuit.
ローマ軍がコリオリーを包囲し、内部に閉じ込めた町の人々に集中して、外部から迫る戦争の恐れを全く抱いていなかった時、突如としてアンティウムから出発したウォルスキ族の軍団が襲撃し、同時に町からも敵が打って出てきた。 その時、マルキウスは偶然にも警備の任務に就いていた。
§2.33.7is cum delecta militum manu non modo impetum erumpentium retudit, sed per patentem portam ferox inrupit in proxima urbis caedeque facta ignem temere arreptum inminentibus muro aedificiis iniecit.
彼は精鋭の兵士たちを率いて、打って出てきた者たちの突撃を押し戻しただけでなく、開いた門から都市の最も近い区域へと猛然と突入し、虐殺を行った後、手当たり次第に掴んだ火を、城壁に隣接する建物に投げ放った。
§2.33.8clamor inde oppidanorum mixtus muliebri puerilique ploratu ad terrorem, ut solet, primum orto et Romanis auxit animum et turbavit Volscos, utpote capta urbe, cui ad ferendam opem venerant.
そこから生じた町の人々の叫び声は、女性や子供たちの泣き声と混ざり合い、こうした事態でよくあるように、まず恐怖を引き起こし、ローマ人たちの士気を高めると同時に、救援に駆けつけた都市がすでに占領されてしまったために、ウォルスキ族を混乱に陥れた。
§2.33.9ita fusi Volsci Antiates, Corioli oppidum captum;
こうしてアンティウムのウォルスキ兵は敗走し、p.105 コリオリーの町は占領された。
tantumque sua laude obstitit famae consulis Marcius, ut, nisi foedus cum Latinis in columna aenea insculptum monumento esset, ab Sp. Cassio uno, quia collega afuerat, ictum, Postumum Cominium bellum gessisse cum Volscis memoria cessisset.
そして、マルキウスはその輝かしい功績によって、執政官の評判を大きく遮った。 そのため、もしラティウム人との同盟条約が青銅の柱に刻まれて記念碑として残っていなければ(そこには、同僚が不在であったためにスプリウス・カッシウス一人の手で条約が結ばれたと記されている)、ポストゥムス・コミニウスがウォルスキ族と戦争を戦ったという記憶は完全に失われていたであろうほどであった。
§2.33.10eodem anno Agrippa Menenius moritur, vir omni vita pariter patribus ac plebi carus, post secessionem carior plebi factus.
同じ年にメネニウス・アグリッパが没した。 彼は生涯を通じてパトリキと平民の双方に同じように愛された人物であり、退去の後には平民にいっそう愛されるようになっていた。
§2.33.11huic interpreti arbitroque concordiae civium, legato patrum ad plebem, reductori plebis Romanae in urbem sumptus funeri defuit;
市民の和合の仲介者にして裁定者であり、パトリキから平民への使者であり、ローマの平民を市へと連れ戻したこの人物に対して、葬儀の費用が不足していた。
extulit eum plebs sextantibus conlatis in capita.
平民たちは一人当たり1セクスタンスを出し合って彼を葬った。

語釈・文法注

  1. §2.33.1agi deinde de concordia coeptum — 非人称の受動態。動詞 `coeptum (est)` および不定詞 `agi` は共に受動表現であり、「和合についての交渉が開始された」ことを示す。ラテン語では、受動不定詞を伴う場合、`coepi` も受動形 `coeptus sum` になるという文法規則が適用されている。
  2. §2.33.1quibus auxilii latio adversus consules esset — `quibus` は所有の与格。直訳すると「それら(政務官たち)に、執政官に対する援助の提供があるように」となり、平民護民官が執政官の権力から平民を保護・救済する特権(援助権、ius auxilii)を有することを法的に規定する文脈である。
  3. §2.33.2de duobus, qui fuerint, minus convenit — `qui fuerint` は間接疑問節で、動詞 `fuerint` は完了の接続法。「残りの二人が誰であったかについては意見の一致が少ない(議論が分かれている)」という意味を表す。
  4. §2.33.9ut, nisi foedus cum Latinis in columna aenea insculptum monumento esset... memoria cessisset — 結果節 `ut...` の内部に、過去の事実と反する条件文(接続法過去 `esset` と接続法過去完了 `cessisset`)が挿入されている構文。`esset` は「記念碑として現存していなければ」という現在の継続的状態の仮定を、`cessisset` は「記憶が失われていただろう」という過去の帰結を表す(混合条件)。
  5. §2.33.11sextantibus conlatis in capita — 奪格独立句。`sextans`(アス銅貨の6分の1)という極めて小額の貨幣を、一人頭(`in capita`)で集めたことを示し、彼の極貧と、それに対する平民たちの自発的で広範な哀悼の意を表している。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §2.33.1-2.33.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.33.1-2.33.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。