Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §2.28.1-2.28.9

平民の夜間集会と徴兵の拒絶

89 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

新しい執政官の就任に伴い、平民は夜間の秘密集会を始める。元老院は執政官たちを非難して厳格な徴兵を命令するが、平民は公的誓約の履行と自由の返還を求めて徴兵を拒否し、執政官は窮地に陥る。

§2.28.1A. Verginius inde et T. Vetusius consulatum ineunt.
その後、アウルス・ウェルギニウスとティトゥス・ウェトゥシウスが執政官に就任した。
tum vero plebs incerta, quales habitura consules esset, coetus nocturnes, pars Esquiliis, pars in Aventino facere, ne in foro subitis trepidaret consiliis et omnia temere ac fortuito ageret.
その時いよいよ、どのような執政官を迎えることになるのか不十分に思った平民は、フォーラム(広場)で不意の決定に慌てふためき、すべてを無計画かつ偶然に任せて行うことがないようにと、夜間の集会を、一部はエスクィリアエで、一部はアウェンティヌスで行い始めた。
§2.28.2eam rem consules rati, ut erat, perniciosam ad patres deferunt, sed de ea tum consulere ordine non licuit;
執政官たちは、この事態を(事実その通りであったが)有害なものと考え、元老院議員たちに報告した。 しかし、その時、これについて秩序だって協議することはできなかった。
adeo tumultuose excepta est clamoribus undique et indignatione patrum, si, quod imperio consulari exsequendum esset, invidiam eius consules ad senatum reicerent.
というのは、もし執政官の権限によって実行されるべきことを、その憎悪の責任を執政官たちが元老院に押し付けるのであれば、と、四方からの叫び声と元老院議員たちの憤慨によって、あまりにも騒然と(その報告が)受け止められたからである。
§2.28.3profecto, si essent in re publica magistratus, nullum futurum fuisse Romae nisi publicum consilium;
実のところ、もし国家に政務官が存在するのであれば、ローマには公的な評議会以外にはいかなる集会も存在しなかったであろうに、と(元老院議員たちは主張した)。
§2.28.4nunc in mille curias contionesque, cum alia Esquiliis, alia in Aventino fiant concilia, dispersam et dissipatam esse rem publicam.
今や、ある集会がエスクィリアエで、別の集会がアウェンティヌスで行われているために、国家は千もの議事堂や民会へと散り散りに分裂させられている、と。
unum hercule virum — id enim plus esse quam consulem —, qualis Ap. Claudius fuerit, momento temporis discussurum illos coetus fuisse.
ヘラクレスにかけて、アッピウス・クラウディウスのような、ただ一人の男――それこそが執政官以上の存在であるのだが――であれば、一瞬のうちにそれらの集会を解散させたであろうに、と。
§2.28.5correpti consules cum, quid ergo se facere vellent, nihil enim segnius molliusve, quam patribus placeat, acturos, percunctarentur, decernunt, ut dilectum quam acerrimum habeant: otio lascivire plebem.
非難された執政官たちが、それでは自分たちに何をしてほしいのか、元老院議員たちの気に入るやり方より、少しでも緩慢に、あるいは手ぬるく行動するつもりはないのだから、と尋ねたとき、彼らは、できる限り厳格な徴兵を行うべきであると議決した。 平民は怠惰によって増長しているのだ、と。
dimisso senatu consules in tribunal escendunt;
元老院が散会すると、執政官たちは演壇に登った。
§2.28.6citant nominatim iuniores.
彼らは若者たちを名指しで呼び出した。
cum ad nomen nemo responderet, circumfusa multitudo in contionis modum negare ultra decipi plebem posse;
名前に対して誰も応答しなかったとき、周囲を取り囲んだ群衆は、民会のような様子で、平民はこれ以上騙されるわけにはいかないと主張した。
§2.28.7numquam unum militem habituros, ni praestaretur fides publica;
公的な誓約が守られない限り、執政官たちが一人の兵士をも得ることは決してないだろう、と。
libertatem unicuique prius reddendam esse quam arma danda, ut pro patria civibusque, non pro dominis pugnent.
主人たちのためではなく、祖国と市民のために戦うことができるように、武器を与える前にまず各人に自由が返されなければならない、と。
§2.28.8consules, quid mandatum esset a senatu, videbant, sed eorum, qui intra parietes curiae ferociter loquerentur, neminem adesse invidiae suae participem.
執政官たちは、元老院から何が命じられたかを見ていたが、議事堂の壁の中で猛々しく語る者たちのうち、彼らの被る憎悪を分かち合うために立ち会っている者は誰もいなかった。
et apparebat atrox cum plebe certamen.
そして、平民との激しい衝突は明らかであった。
§2.28.9prius itaque quam ultima experirentur, senatum iterum consulere placuit.
それゆえ、極端な手段に出る前に、再び元老院に諮ることが決定された。
tum vero ad sellas consulum propere convolavere minimus quisque natu patrum, abdicare consulatum iubentes et deponere imperium, ad quod tuendum animus deesset.
その時こそ、元老院議員のうちで最も若い者たちが、執政官の椅子の周りに素早く駆け寄り、それを維持する気骨が欠けている執政官職を辞し、命令権を放棄するようにと命じた。

語釈・文法注

  1. §2.28.1facere — 歴史的不定詞であり、未完了過去の三人称複数形(faciebant)の代わりとして用いられ、平民たちの継続的な行動を描写している。主語は単数集合名詞の plebs であるが、後ろの pars... pars... に引きずられる形で複数扱いのニュアンスを持つ。
  2. §2.28.2si, quod imperio consulari exsequendum esset, invidiam eius consules ad senatum reicerent — 憤慨(indignatione)の原因を説明する si 節。「もし〜なのだとしたら(それは憤慨に値する)」という、元老院議員たちの主観的な非難の内容を表している。
  3. §2.28.3nullum futurum fuisse Romae nisi publicum consilium — 間接話法(Oratio Obliqua)における、過去の反事実的条件文の帰結節。直接話法であれば nullum fuisset となる箇所が、伝聞を表すため対格不定詞 futurum fuisse に変化している。
  4. §2.28.9minimus quisque natu patrum — 最上級形容詞に quisque が結合した構文で、「元老たちのうちで最も若い者たち全員」という集団全体を指す(単数形だが意味は複数)。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §2.28.1-2.28.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.28.1-2.28.9

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。