Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §2.18.1-2.18.11

対外危機とローマ史上初の独裁官の任命

79 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

サビニ人の若者による不祥事やラティウム人の脅威からローマの緊張が高まり、史上初の独裁官が任命され、その絶対的権力への恐怖から国内が引き締められるとともにサビニ人との交渉が持たれる。

§2.18.1insequens annus Postumum Cominium et T. Larcium consules habuit.
翌年はポストゥムス・コミニウスとティトゥス・ラルキウスが執政官を務めた。
§2.18.2eo anno Romae, cum per ludos ab Sabinorum iuventute per lasciviam scorta raperentur, concursu hominum rixa ac prope proelium fuit, parvaque ex re ad rebellionem spectare res videbatur.
その年ローマでは、祝祭の間にサビニ人の若者たちが放縦から遊女たちを強奪したため、人々が集まって争いが起こり、危うく戦闘のようになり、些細な事柄から事態は反乱へと向かっているように見えた。
super belli Latini metum id quoque accesserat,
ラティウム戦争への恐怖に加えて、さらに次のことも加わっていた。
§2.18.3quod triginta iam coniurasse populos concitante Octavio Mamilio satis constabat.
オクタウィウス・マミリウスの扇動によって、すでに30の部族が同盟を結んだということが十分に明らかになっていたことである。
§2.18.4in hac tantarum expectatione rerum sollicita civitate dictatoris primum creandi mentio orta.
このように重大な事態が予期され、市民社会が不安に揺れる中、初めて独裁官を任命するという言及が持ち上がった。
sed nec quo anno, nec quibus consulibus, quia ex factione Tarquiniana essent — id quoque enim traditur —, parum creditum sit, nec quis primum dictator creatus sit, satis constat.
しかし、どの年に、どの執政官のもとでそれが行われたのか(彼らがタルクィニウス派であったために信用されなかったからだ、とも伝えられているが)、また誰が最初に独裁官に任命されたのかは、十分に明らかではない。
§2.18.5apud veterrimos tamen auctores T. Larcium dictatorem primum, Sp. Cassium magistrum equitum creatos invenio.
しかし、最も古い史家たちによれば、ティトゥス・ラルキウスが最初の独裁官に、スプリウス・カッシウスが騎兵長官に任命されたと私は見出している。
consulares legere: ita lex iubebat de dictatore creando lata.
彼らは執政官経験者を選んだ。 独裁官の任命に関して制定された法律がそのように命じていたからである。
§2.18.6eo magis adducor, ut credam Larcium, qui consularis erat, potius quam M.’ Valerium M. filium Volesi nepotem, qui nondum consul fuerat, moderatorem et magistrum consulibus appositum;
それゆえ私は、まだ執政官になっていなかったマニウス・ウァレリウス(マルクスの息子、ウォレススの孫)よりも、執政官経験者であったラルキウスが、執政官たちの上に付された調停者および長であったと信じる方に傾いている。
§2.18.7quin, si maxime ex ea familia legi dictatorem vellent, patrem multo potius M. Valerium spectatae virtutis et consularem virum legissent.
実際、もし彼らがどうしてもその一族から独裁官を選びたかったのだとしても、際立った力量を持ち、執政官経験者でもあった父親のマルクス・ウァレリウスをはるかに優先して選んだはずだからである。
§2.18.8creato dictatore primum Romae, postquam praeferri secures viderunt, magnus plebem metus incessit, ut intentiores essent ad dicto parendum.
ローマで初めて独裁官が任命され、先導して運ばれるファスケスに斧が差し込まれているのを見るや、平民たちに大きな恐怖が襲い、彼らは命令に従うことに対してより慎重になった。
neque enim, ut in consulibus, qui pari potestate essent, alterius auxilium, neque provocatio erat neque ullum usquam nisi in cura parendi auxilium.
なぜなら、同等の権限を持つ執政官たちの場合とは異なり、もう一方の執政官による救済もなければ、上訴の権利もなく、ただ従順に従うこと以外にはいかなる救済手段もどこにも存在しなかったからである。
§2.18.9Sabinis etiam creatus Romae dictator eo magis, quod propter se creatum crediderant, metum incussit.
サビニ人に対しても、ローマで独裁官が任命されたことは、まさに自分たちに対抗するために任命されたのだと彼らが信じたため、いっそうの恐怖を与えた。
itaque legatos de pace mittunt.
それゆえ、彼らは和平のための使節を送った。
§2.18.10quibus orantibus dictatorem senatumque, ut veniam erroris hominibus adulescentibus darent, responsum, ignosci adulescentibus posse, senibus non posse, qui bella ex bellis sererent.
彼らが独裁官と元老院に対し、若者たちの過ちに許しを与えるよう嘆願したところ、若者たちは許されてもよいが、戦争に戦争を重ねる老人たちは許されない、という回答がなされた。
actum tamen est de pace, §2.18.11inpetrataque foret, si, quod inpensae factum in bellum erat, praestare Sabini — id enim postulatum erat — in animum induxissent.
それでも和平についての交渉は行われ、もしサビニ人が、戦争に費やされた費用を支払うこと(それというのもそれが要求されていたからである)を決意していたならば、和平は得られていただろう。
bellum indictum;
しかし、戦争が布告された。
tacitae indutiae quietum annum tenuere.
ただ、暗黙の休戦が、平穏な一年を維持した。

語釈・文法注

  1. §2.18.4parum creditum sit — 「(執政官たちが)ほとんど信用されなかった」という意味。`creditum sit` は非人称受動であり、意味上の与格として関係代名詞の働きを兼ねる `quibus consulibus` を受けて、`satis constat` に依存する間接疑問節を形成している。
  2. §2.18.8ut intentiores essent — 直前の `magnus plebem metus incessit`(平民に大きな恐怖が襲った)から導かれる結果の副詞節(「その結果、彼らは〜するようになった」)として解釈される。恐怖を意味する名詞に伴う `ut` 節(「〜しないかという恐れ」)ではない。
  3. §2.18.11inpetrataque foret — 過去の反事実条件文の帰結節。`foret` は `esset` の代替形であり、`inpetrata foret` は接続法過去完了受動態 `inpetrata esset` に同じである。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §2.18.1-2.18.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.18.1-2.18.11

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。