§10.45.1litterae consulum ingenti laetitia et in curia et in contione auditae, et quadridui supplicatione publicum gaudium privatis studiis celebratum est.
執政官たちからの書簡は、議場においても民会においても多大な歓喜をもって聞かれ、4日間の祈願祭によって、公の喜びが私的な熱意とともに祝われた。
§10.45.2nec populo Romano magna solum sed peropportuna etiam ea victoria fuit, quia per idem forte tempus rebellasse Etruscos adlatum est.
またこの勝利は、ローマの人民にとって大きいばかりでなく、極めて時宜を得たものでもあった。 ちょうど同じ頃、エトルリア人が反乱を起こしたという知らせが届いたからである。
§10.45.3subibat cogitatio animum, quonam modo tolerabilis futura Etruria fuisset, si quid in Samnio adversi evenisset, quae coniuratione Samnitium erecta, quoniam ambo consules omnisque Romana vis aversa in Samnium esset, occupationem populi Romani pro occasione rebellandi habuisset.
もしサムニウムで何か不慮の事態が起きていたならば、エトルリアがどれほど耐え難いものになっていただろうかという考えが心に浮かんだ。 エトルリアは、サムニウム人との共謀によって奮い立ち、双方の執政官とすべてのローマの軍事力がサムニウムに向けられていたため、ローマ人民のその手一杯な状況を反乱の好機と見なしていたからである。
§10.45.4legationes sociorum, a M. Atilio praetore in senatum introductae, querebantur uri ac vastari agros a finitimis Etruscis, quod desciscere a populo Romano nollent, §10.45.5obtestabanturque patres conscriptos, ut se a vi atque iniuria communium hostium tutarentur.
法務官マルクス・アティリウスによって元老院に導入された同盟国の使節たちは、自分たちがローマ人民から離反することを望まなかったために、隣接するエトルリア人によって畑が焼かれ荒らされていると訴え、共通の敵の暴力と不法から自分たちを守ってくれるよう、元老院議員たちに懇願した。
responsum legatis curae senatui futurum, ne socios fidei suae paeniteret; Etruscorum prope diem eandem fortunam quam Samnitium fore.
使節たちへの返答は、同盟国がその忠誠を後悔することのないよう元老院が配慮するつもりであり、エトルリア人の運命も近いうちにサムニウム人と同じになるだろう、というものであった。
§10.45.6segnius tamen, quod ad Etruriam adtinebat, acta res esset, ni Faliscos quoque, qui per multos annos in amicitia fuerant, adlatum foret arma Etruscis iunxisse.
しかし、長年にわたり友好関係にあったファリスク人もまたエトルリア人に加担したという知らせが届かなかったならば、エトルリアに関する事柄はより緩慢に進められたであろう。
huius propinquitas populi acuit curam patribus, §10.45.7ut fetiales mittendos ad res repetendas censerent.
この民族が近隣に位置していることが議員たちの警戒を強め、彼らは返還を要求するためにフェティアレスを派遣すべきであると決議した。
quibus non redditis ex auctoritate patrum iussu populi bellum Faliscis indictum est iussique consules sortiri, uter ex Samnio in Etruriam cum exercitu transiret.
返還が行われなかったため、議員たちの権威に基づき、人民の命令によって、ファリスク人に対して戦争が宣告され、執政官たちはどちらが軍を率いてサムニウムからエトルリアへ渡るかをくじ引きで決めるよう命じられた。
§10.45.8iam Carvilius Veliam et Palumbinum et Herculaneum ex Samnitibus ceperat,
すでにカルウィリウスはサムニウム人からウェリア、パルンビヌム、ヘルクラネウムを奪取していた。
§10.45.9Veliam intra paucos dies, Palumbinum eodem, quo ad muros accessit.
ウェリアは数日以内に、パルンビヌムは城壁に接近したまさにその日に。
§10.45.10ad Herculaneum etiam signis conlatis ancipiti proelio et cum maiore sua quam hostium iactura dimicavit;
ヘルクラネウムにおいても、整列して戦い、勝敗の定まらない戦闘であり、敵よりも自軍の損失の方が大きい状態で戦った。
castris deinde positis moenibus hostem inclusit; §10.45.11oppugnatum oppidum captumque.
その後、陣営を設けて敵を城壁の内側に閉じ込め、包囲された町は攻略された。
in his tribus urbibus capta aut caesa ad decem milia hominum, ita ut parvo admodum plures caperentur.
これら3つの都市において、捕らえられたかあるいは殺された者は約1万人にのぼり、捕虜の方がごくわずかに多かった。
sortientibus provincias consulibus Etruria Carvilio evenit secundum vota militum, qui vim frigoris iam in Samnio non patiebantur.
執政官たちが任務地をくじ引きで決めると、エトルリアがカルウィリウスに当たったが、これは、サムニウムにおける寒さの厳しさにすでに耐えかねていた兵士たちの望み通りであった。
Papirio ad Saepinum maior vis hostium restitit.
パピリウスに対しては、サエピヌムにおいてより強力な敵の軍勢が抵抗した。
§10.45.12saepe in acie, saepe in agmine, saepe circa ipsam urbem adversus eruptiones hostium pugnatum.
戦列において、行軍において、また都市自体の周辺において、敵の出撃に対して頻繁に戦闘が行われた。
nec obsidio, sed bellum ex aequo erat;
それは包囲戦ではなく、互角の戦争であった。
non enim muris magis se Samnites quam armis ac viris moenia tutabantur.
なぜなら、サムニウム人が城壁によって自分たちを守っていたというよりはむしろ、武器と人間によって城壁が守られていたからである。
§10.45.13tandem pugnando in obsidionem iustam coegit hostes obsidendoque vi atque operibus urbem expugnavit.
ついに彼は、戦闘を重ねることで敵を正式な包囲戦に追い込み、包囲して武力と攻城兵器によって都市を攻略した。
itaque ab ira plus caedis editum capta urbe:
そのため、都市が陥落した際には、怒りからより多くの虐殺が行われた。
§10.45.14septem milia quadringenti caesi, capta minus tria milia hominum.
7,400人が殺され、捕虜は3,000人に満たなかった。
praeda, quae plurima fuit congestis Samnitium rebus in urbes paucas, militi concessa est.
サムニウム人の財産が少数の都市に集められていたため極めて豊富であった戦利品は、兵士に与えられた。