Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §10.38.1-10.38.13

サムニウム人の神聖な誓約と亜麻布軍団の結成

522 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官ルキウス・パピリウス・クルソルが就任し、サムニウム人との大規模な戦争が始まる。サムニウム人はアキロニアに集結し、厳格な法のもとで、恐怖に満ちた宗教的誓約をもって「亜麻布軍団」を組織する。

§10.38.1sequitur hunc annum et consul insignis, L. Papirius Cursor, qua paterna gloria, qua sua, et bellum ingens victoriaque, quantam de Samnitibus nemo ad eam diem praeter L. Papirium, patrem consulis, pepererat.
この年に続くのは、父の栄光によっても、自身のそれによっても卓越した執政官、ルキウス・パピリウス・クルソルである。 そして、巨大な戦争と、その日までに執政官の父ルキウス・パピリウスを除く誰もサムニウム人に対して勝ち得なかったほどの勝利である。
§10.38.2et forte eodem conatu apparatuque omni opulentia insignium armorum bellum adornaverant et deorum etiam adhibuerant opes, ritu quodam sacramenti vetusto velut initiatis militibus.
そして偶然にも、彼らは同じ熱意と準備をもって、豪華な目立つ武具のあらゆる富で戦争を飾り立て、さらには神々の力をも利用した。 ある古い誓約の儀式によって兵士たちを秘儀に参入させるかのように。
dilectu per omne Samnium habito nova lege, §10.38.3ut, qui iuniorum non convenisset ad imperatorum edictum quique iniussu abisset, eius caput Iovi sacraretur, exercitus omnis Aquiloniam est indictus.
サムニウム全土で、新たな法による徴兵が実施され、年少者のうちで将軍たちの布告に応じて集まらなかった者、および命令なしに去った者は、その首がユピテルに捧げられるというものであり、全軍がアクイロニアに召集された。
§10.38.4ad quadraginta milia militur, quod roboris in Samnio erat, convenerunt.
約4万人の兵士、すなわちサムニウムにある限りの精鋭が集まった。
§10.38.5ibi mediis fere castris locus est consaeptus cratibus pluteisque et linteis contectus, patens ducentos maxime pedes in omnis pariter partis.
そこでは、陣営のほぼ中央に、粗朶の囲いや胸壁で囲まれ、亜麻布で覆われた場所が設けられた。 それは、どの方向にも同様に最大で200フィート広がっていた。
§10.38.6ibi ex libro vetere linteo tecto sacrificatum, sacerdote Ovio Paccio quodam, homine magno natu, qui se id sacrum repetere adfirmabat ex vetusta Samnitium religione, qua quondam usi maiores eorum fuissent, cum adimendae Etruscis Capuae clandestinum cepissent consilium.
そこで、亜麻布で覆われた古い本に基づいて犠牲が捧げられた。 司祭はあるオウィウス・パッキウスという、かなりの高齢の男であり、彼はその神聖な儀式を、かつて彼らの先祖がエトルリア人からカプアを奪うための秘密の計画を立てた際に用いた、サムニウム人の古い宗教から再現したのだと主張していた。
§10.38.7sacrificio perfecto per viatorem imperator acciri iubebat nobilissimum quemque genere factisque; singuli introducebantur.
犠牲の儀式が完了すると、将軍は先触れを通じて、家柄と実績において最も高貴な者たちを召喚させ、彼らは一人ずつ中へ入れられた。
§10.38.8erat cum alius apparatus sacri, qui perfundere religione animum posset, tum in loco circa omni contecto arae in medio victimaeque circa caesae et circumstantes centuriones strictis gladiis.
そこには、人の心に宗教的敬畏を浸透させうるような他の儀式の準備もあったが、とりわけ、周囲をすべて覆われたその場所の中央に祭壇があり、その周りで犠牲獣が屠られ、百人隊長たちが剣を抜いて周りを取り囲んでいた。
§10.38.9admovebatur altaribus magis ut victima quam ut sacri particeps adigebaturque iure iurando, quae visa auditaque in eo loco essett, §10.38.10non enuntiaturum.
(召喚された者は)祭壇へと、儀式の参加者としてというよりはむしろ犠牲獣のように近づけられ、その場所で見聞きしたことを漏らさないことを誓わされた。
dein iurare cogebant diro quodam carmine in execrationem capitis familiaeque et stirpis conposito, nisi isset in proelium, quo imperatores duxissent, et si aut ipse ex acie fugisset aut, si quem fugientem vidisset, non extemplo occidisset.
次いで、もし将軍たちが導く戦闘に赴かないならば、あるいは自身が戦列から逃亡する、もしくは誰かが逃亡するのを目にしながら直ちに殺害しないならば、自身の命と家族と一族に呪いをもたらすようにと作られた、恐ろしい呪文の誓約を立てるよう強制された。
§10.38.11id primo quidam abnuentes iuraturos se obtruncati circa altaria sunt, iacentes deinde inter stragem victimarum documento ceteris fuere, ne abnuerent.
最初に、誓うことを拒んだ何人かの者は祭壇の周りで切り殺され、次いで犠牲獣の死骸の間に倒れているその姿は、他の者たちにとって拒まないようにするための見せしめとなった。
§10.38.12primoribus Samnitium ea detestatione obstrictis decem nominati ab imperatore;
サムニウムの有力者たちがこの呪いの誓いによって縛られると、10名の者が将軍から指名された。
eis dictum, ut vir virum legerent, donec sedecim milium numerum confecissent.
彼らには、1万6千人の数に達するまで、一人ずつ選ぶようにと命じられた。
ea legio linteata ab integumento consaepti, in quo sacrata nobilitas erat, appellata est;
この軍団は、誓いを立てた貴族たちがいた囲いの覆いにちなんで「亜麻布軍団」と呼ばれた。
his arma insignia data et cristatae galeae, ut inter ceteros eminerent.
彼らには、他の者たちの中で際立つように、目立つ武具と羽飾りのついた兜が与えられた。
paulo plus viginti milium alius exercitus fuit §10.38.13nec corporum specie nec gloria belli nec apparatu linteatae legioni dispar.
2万人を少し超えるもう一つの軍勢があり、それは体躯の美しさにおいても、戦争の栄光においても、装備においても亜麻布軍団に劣るものではなかった。
hic hominum numerus, quod roboris erat, ad Aquiloniam consedit.
この人々の数、すなわち精鋭が、アクイロニアに布陣した。

語釈・文法注

  1. §10.38.1sequitur — 動詞 sequitur は単数形であるが、主語は consul insignis, bellum ingens, victoriaque の3つである。最も近くにある最初の主語 consul に動さの数が一致(引力)している。
  2. §10.38.1qua paterna gloria, qua sua — 相関副詞 qua ... qua ... は「一方では〜によって、他方では〜によって」(both ... and ...)を意味し、ここでは原因・手段の脱格を伴っている。
  3. §10.38.3ut, qui iuniorum non convenisset ad imperatorum edictum quique iniussu abisset, eius caput Iovi sacraretur — ut から始まる節は、直前の nova lege(新たな法)の内容を説明する同格の法規的名詞節である。eius caput Iovi sacraretur は「彼の首がユピテルに捧げられる(=法の保護を失い、殺害されても罪にならない犯罪者となる)」という神聖法的な処罰を表す。
  4. §10.38.6adimendae Etruscis Capuae — 動形容詞(動名詞的形容詞)の構成であり、Capuae adimendae は consilium を修飾する属格として機能している。Etruscis は奪う・引き離す意味の動詞 adimere に伴う「分離の与格(dative of separation)」である。
  5. §10.38.8cum alius apparatus ... tum ... arae in medio — 相関構文 cum ... tum ...(〜もさることながら、とりわけ〜)であり、ここでは神聖な儀式の様々な準備(A)と、その中で最も宗教的畏怖を引き起こす祭壇や犠牲獣、武装した百人隊長たちの緊迫した光景(B)を対比して強調している。
  6. §10.38.10nisi isset in proelium, quo imperatores duxissent, et si aut ipse ex acie fugisset aut, si quem fugientem vidisset, non extemplo occidisset — 条件節内の動詞がすべて接続法過去完了(isset, duxissent, fugisset, vidisset, occidisset)なのは、主動詞 cogebant(過去)に支配された間接話法(伝聞・制約の接続法)において、直接話法における未来完了時制が時制の一致によって移行したためである。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §10.38.1-10.38.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:10.38.1-10.38.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。