Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §10.38.1-10.38.13

삼니움인들의 신성한 맹세와 아포 군단의 결성

1770개 구절 중 522번째 · 라틴어

요약

집정관 루키우스 파피리우스 쿠르소르가 취임하며 사므니움인들과의 대규모 전쟁이 시작된다. 사므니움인들은 아퀼로니아에 집결하여 엄격한 새 법과 공포스러운 종교적 선서 의식을 통해 병사들을 결속시키고 '아하브 군단'을 결성한다.

§10.38.1sequitur hunc annum et consul insignis, L. Papirius Cursor, qua paterna gloria, qua sua, et bellum ingens victoriaque, quantam de Samnitibus nemo ad eam diem praeter L. Papirium, patrem consulis, pepererat.
이 해에 이어지는 것은 부친의 영광으로나 자신의 영광으로나 탁월한 집정관 루키우스 파피리우스 쿠르소르이며, 또한 거대한 전쟁과, 그날까지 집정관의 부친 루키우스 파피리우스를 제외하고는 아무도 사므니움인들을 상대로 거두지 못했던 만큼의 거대한 승리이다.
§10.38.2et forte eodem conatu apparatuque omni opulentia insignium armorum bellum adornaverant et deorum etiam adhibuerant opes, ritu quodam sacramenti vetusto velut initiatis militibus.
그리고 마침 그들도 동일한 열의와 준비로써 화려한 무기들의 온갖 풍요로 전쟁을 장식하였고, 또한 신들의 힘을 빌려왔는데, 이는 어떤 오래된 선서 의식에 의해 병사들을 비의에 참입시키는 듯한 방식이었다.
dilectu per omne Samnium habito nova lege, §10.38.3ut, qui iuniorum non convenisset ad imperatorum edictum quique iniussu abisset, eius caput Iovi sacraretur, exercitus omnis Aquiloniam est indictus.
새로운 법에 따라 사므니움 전역에서 징집이 행해졌는데, 그 법이란 청년들 중에서 장군들의 포고에 따라 소집되지 않은 자나 명령 없이 떠난 자는 그의 목이 유피테르에게 바쳐진다는 것이었으며, 전군이 아퀼로니아로 소집되었다.
§10.38.4ad quadraginta milia militur, quod roboris in Samnio erat, convenerunt.
사므니움의 정수라 할 만한 약 4만 명의 병사들이 집결했다.
§10.38.5ibi mediis fere castris locus est consaeptus cratibus pluteisque et linteis contectus, patens ducentos maxime pedes in omnis pariter partis.
그곳의 진영 대략 중앙에는 격자와 흉벽으로 둘러싸이고 아하브천으로 덮인 장소가 있었는데, 사방으로 똑같이 최대 200피트 넓이였다.
§10.38.6ibi ex libro vetere linteo tecto sacrificatum, sacerdote Ovio Paccio quodam, homine magno natu, qui se id sacrum repetere adfirmabat ex vetusta Samnitium religione, qua quondam usi maiores eorum fuissent, cum adimendae Etruscis Capuae clandestinum cepissent consilium.
그곳에서 아하브천으로 덮인 오래된 책에 따라 희생제가 거행되었는데, 사제는 오비우스 파키우스라는 이름의 고령의 사내로, 그는 옛날 조상들이 에트루리아인들로부터 카푸아를 빼앗기 위해 비밀 음모를 꾸몄을 때 사용했던 사므니움인들의 오래된 종교로부터 그 신성한 의식을 재현한 것이라 주장했다.
§10.38.7sacrificio perfecto per viatorem imperator acciri iubebat nobilissimum quemque genere factisque; singuli introducebantur.
희생제가 끝나자 장군은 전령을 통해 가문과 공적으로 가장 고귀한 자들을 소집하도록 명했고, 그들은 한 사람씩 안으로 인도되었다.
§10.38.8erat cum alius apparatus sacri, qui perfundere religione animum posset, tum in loco circa omni contecto arae in medio victimaeque circa caesae et circumstantes centuriones strictis gladiis.
그곳에는 마음에 종교적 경외를 불어넣을 수 있는 다른 신성한 의식의 준비도 되어 있었지만, 특히 사방이 가려진 그 장소 안의 중앙에는 제단이 있었고 주변에는 도살된 희생수들이 있었으며 백인대장들이 칼을 빼 들고 주위를 둘러싸고 있었다.
§10.38.9admovebatur altaribus magis ut victima quam ut sacri particeps adigebaturque iure iurando, quae visa auditaque in eo loco essett, §10.38.10non enuntiaturum.
그는 제단으로 나아갈 때 의식의 참여자라기보다는 희생수처럼 끌려갔으며, 그곳에서 보고 들은 것을 발설하지 않겠다는 맹세를 강요받았다.
dein iurare cogebant diro quodam carmine in execrationem capitis familiaeque et stirpis conposito, nisi isset in proelium, quo imperatores duxissent, et si aut ipse ex acie fugisset aut, si quem fugientem vidisset, non extemplo occidisset.
그런 다음 그들은 그가 만약 장군들이 이끄는 전투에 나가지 않거나, 스스로 전선에서 도망치거나, 혹은 도망치는 자를 보고도 즉시 죽이지 않는다면, 그의 목숨과 가문과 가계에 저주를 내리도록 짜인 어떤 끔찍한 주문으로 선서하도록 강요했다.
§10.38.11id primo quidam abnuentes iuraturos se obtruncati circa altaria sunt, iacentes deinde inter stragem victimarum documento ceteris fuere, ne abnuerent.
처음에 이를 거부하고 선서하지 않으려던 몇몇 이들이 제단 주변에서 참수당했고, 희생수들의 시체 사이에 쓰러져 있는 그들의 모습은 다른 이들에게 거부하지 말라는 경고가 되었다.
§10.38.12primoribus Samnitium ea detestatione obstrictis decem nominati ab imperatore;
사므니움의 유력자들이 그 저주의 맹세로 묶이게 되자, 장군에 의해 10명이 지명되었다.
eis dictum, ut vir virum legerent, donec sedecim milium numerum confecissent.
그들에게는 1만 6천 명의 수에 도달할 때까지 한 사람이 다른 한 사람을 선택하는 방식으로 선발하라는 명령이 내려졌다.
ea legio linteata ab integumento consaepti, in quo sacrata nobilitas erat, appellata est;
이 군단은 성별된 귀족들이 있던 가림막의 덮개에서 이름을 따서 아하브 군단이라 불렸다.
his arma insignia data et cristatae galeae, ut inter ceteros eminerent.
이들에게는 다른 이들 사이에서 돋보이도록 화려한 무기와 깃장식이 달린 투구가 주어졌다.
paulo plus viginti milium alius exercitus fuit §10.38.13nec corporum specie nec gloria belli nec apparatu linteatae legioni dispar.
2만 명이 조금 넘는 또 다른 군대가 있었는데, 신체의 용모로나 전쟁의 영광으로나 장비로 보아 아하브 군단에 뒤처지지 않았다.
hic hominum numerus, quod roboris erat, ad Aquiloniam consedit.
이 병력, 즉 정예가 아퀼로니아에 진을 쳤다.

어휘·문법 주석

  1. §10.38.1sequitur — 동사 sequitur는 단수형이지만 주어는 consul insignis, bellum ingens, victoriaque 세 개이다. 가장 가까이에 있는 첫 번째 주어 consul에 동사의 수가 일치(인력)되어 있다.
  2. §10.38.1qua paterna gloria, qua sua — 상관부사 qua ... qua ...는 '한편으로는 ~로 인해, 다른 한편으로는 ~로 인해'(both ... and ...)를 의미하며, 여기서는 원인·수단의 탈격을 이끈다.
  3. §10.38.3ut, qui iuniorum non convenisset ad imperatorum edictum quique iniussu abisset, eius caput Iovi sacraretur — ut으로 시작하는 절은 직전의 nova lege(새로운 법)의 내용을 구체적으로 설명하는 동격의 명사절이다. eius caput Iovi sacraretur는 '그의 목이 유피테르에게 바쳐진다(즉, 법적 권리를 박탈당하고 죽임을 당해도 죄가 되지 않는 상태가 된다)'라는 신성법적 처벌을 나타낸다.
  4. §10.38.6adimendae Etruscis Capuae — 동형용사(gerundive) 구성으로, Capuae adimendae는 consilium을 수식하는 속격 역할을 한다. Etruscis는 빼앗다라는 뜻의 동사 adimere와 함께 쓰인 '분리의 여격(dative of separation)'이다.
  5. §10.38.8cum alius apparatus ... tum ... arae in medio — 상관구문 cum ... tum ...(~도 그러하지만, 특히 ~)으로, 여기서는 신성한 의식의 일반적인 준비(A)와, 그중에서도 가장 종교적 경외와 공포를 불러일으키는 중앙의 제단, 희생수, 무장한 백인대장들의 긴박한 광경(B)을 대조하여 강조하고 있다.
  6. §10.38.10nisi isset in proelium, quo imperatores duxissent, et si aut ipse ex acie fugisset aut, si quem fugientem vidisset, non extemplo occidisset — 조건절 내의 동사들이 모두 접속법 과거완료(isset, duxissent, fugisset, vidisset, occidisset)인 것은, 주동사 cogebant(과거)에 지배받는 간접화법 하에서 직접화법의 미래완료 시제가 시제 일치에 의해 변화했기 때문이다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §10.38.1-10.38.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:10.38.1-10.38.13

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.