Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §10.30.1-10.30.10

残敵の掃討とファビウスの凱旋式

514 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

エトルリアでのフルウィウスの勝利とサムニウム人の掃討について述べ、続いてセンティヌムの戦いの誇張された記録に言及する。最後にファビウスの凱旋式とデキウスの追悼、兵士への恩賞を描く。

§10.30.1et in Etruria per eosdem dies ab Cn. Fulvio propraetore res ex sententia gesta et praeter ingentem inlatam populationibus agrorum hosti cladem pugnatum etiam egregie est Perusinorumque
また、エトルリアでも同じ頃、前法務官グナエウス・フルウィウスによって、作戦は望み通りに遂行され、農地を荒廃させたことによる敵への多大な損害に加えて、実に見事な戦闘も行われた。
§10.30.2et Clusinorum caesa amplius milia tria et signa militaria ad viginti capta.
そしてペルシア人とクルシウム人のうち三千人以上が殺され、二十近くの軍旗が奪われた。
§10.30.3Samnitium agmen, cum per Paelignum agrum fugeret, circumventum a Paelignis est;
サムニウム人の隊列は、パエリグニ人の土地を通って逃走していたところ、パエリグニ人によって包囲された。
ex milibus quinque ad mille caesi.
五千人のうち、およそ千人が殺された。
§10.30.4magna eius diei, quo in Sentinati agro bellatum, fama est etiam vero stanti;
センティヌムの地で戦われたあの日(その日)の評判は、真実のままであっても大きい。
§10.30.5sed superiecere quidam augendo fidem, qui in hostium exercitu peditum milia trecenta triginta, equitum sex et quadraginta milia, mille carpentorum scripsere fuisse,
しかし、ある人々は信頼性を高めようとして誇張し、敵の軍勢には歩兵三十三万、騎兵四万六千、戦車一千台がいたと書いた。
§10.30.6scilicet cum Umbris Tuscisque, quos et ipsos pugnae adfuisse; et ut Romanorum quoque augerent copias, L. Volumnium pro consule ducem consulibus exercitumque eius legionibus consulum adiciunt.
言うまでもなく、彼ら自身も戦闘に加わっていたウンブリア人とエトルリア人を伴ってのことであり、またローマ人の兵力をも増大させるために、彼らは前執政官ルキウス・ウォルムニウスを将軍として執政官たちに、また彼の軍勢を執政官たちの軍団に付け加えている。
§10.30.7in pluribus annalibus duorum ea consulum propria victoria est;
より多くの年代記においては、この勝利は二人の執政官だけのものである。
Volumnius in Samnio interim res gerit Samnitiumque exercitum in Tifernum montem conpulsum, non deterritus iniquitate loci, fundit fugatque.
一方ウォルムニウスは、その間サムニウムで軍事行動を行っており、ティフェルヌス山へと追い詰められたサムニウム人の軍勢を、場所の不利にひるむことなく、打ち破り、退散させた。
§10.30.8Q. Fabius, Deciano exercitu relicto in Etruriae praesidio, suis legionibus deductis ad urbem de Gallis Etruscisque ac Samnitibus triumphavit.
クィントゥス・ファビウスは、デキウスの軍勢をエトルリアの守備隊として残し、自身の軍団を市へと率いて戻り、ガリア人、エトルリア人、およびサムニウム人に対して凱旋式を挙行した。
§10.30.9milites triumphantem secuti sunt.
兵士たちは凱旋する彼に従った。
celebrata inconditis militaribus carminibus non magis victoria Q. Fabi quam mors praeclara P. Deci est excitataque memoria parentis, aequata eventu publico privatoque filii laudibus.
即興の兵士の歌によって、クィントゥス・ファビウスの勝利に劣らず、プブリウス・デキウスの輝かしい死が讃えられ、また父親の記憶が呼び起こされ、公私の結果によって、息子の(受けた)賛辞と同等にされた。
§10.30.10data ex praeda militibus aeris octogeni bini sagaque et tunicae, praemia illa tempestate militiae haudquaquam spernenda.
戦利品から、兵士たちには一人あたり八十二アス(の銅貨)と、マントおよびチュニックが与えられたが、これらは当時の軍務の褒賞としては決して軽んじられるべきではないものであった。

語釈・文法注

  1. 10.30.4vero stanti — stanti は現在分詞 stans の奪格形であり、ここでは stante の代わりに -i 語尾が用いられている。vero(中性名詞 verum「真実」の奪格)とともに独立奪格「真実がそのままであっても(真実にとどまる場合でも)」を形成している。
  2. 10.30.6quos et ipsos pugnae adfuisse — 関係代名詞 quos に導かれる関係節であるが、前節の動詞 scripsere(彼らは書いた)に支配された間接話法であるため、対格+不定詞構文(quos ... adfuisse)が用いられている。et ipsos は「彼ら自身もまた」を意味し、関係代名詞を強めている。
  3. 10.30.9non magis victoria Q. Fabi quam mors praeclara P. Deci est — non magis ... quam は、直訳すると「〜よりも多く〜ではない」となるが、文脈上「〜と同様に」「〜に劣らず」という同等比較として解釈される。主動詞 celebrata ... est は、victoria と mors の両方にかかっている。
  4. 10.30.9aequata eventu publico privatoque filii laudibus — aequata (est) の主語は前句の memoria parentis(父の記憶)である。laudibus は与格(または奪格)であり、aequata(〜と同等にされた)の対象を示す。「公私の結果(国家の勝利と、父子二代にわたる自己犠牲という一族の誉れ)によって、父の記憶が息子の賛辞と同等にされた」という意味になる。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §10.30.1-10.30.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:10.30.1-10.30.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。