§10.31.1his ita rebus gestis nec in Samnitibus adhuc nec in Etruria pax erat;
これらのことがこのように行われた後も、サムニウム人の間にもエトルリアにも依然として平和はなかった。
nam et Perusinis auctoribus post deductum ab consule exercitum rebellatum fuerat §10.31.2et Samnites praedatum in agrum Vescinum Formianumque et parte alia in Aeserninum quaeque Vulturno adiacent flumini descendere.
というのも、ペルシア人たちが首謀者となって、執政官によって軍が撤退させられた後に再び反乱が起こされたからであり、またサムニウム人たちも、一方はウェスキヌスおよびフォルミアエの土地へ略奪のために、他方はアエセルニアの土地およびウルトゥルヌス川に隣接する地域へと下っていったからである。
§10.31.3adversus eos Ap. Claudius praetor cum exercitu Deciano missus.
彼らに対して、法務官アッピウス・クラウディウスがデキウスの軍勢とともに派遣された。
Fabius in Etruria rebellante denuo quattuor milia et quingentos Perusinorum occidit, cepit ad mille septingentos quadraginta,
ファビウスは再び反乱を起こしたエトルリアにおいて、ペルシア人のうち四千五百人を殺し、千七百四十人ほどを捕虜とした。
§10.31.4qui redempti singuli aeris trecentis decem;
彼らは一人あたり銅貨三百十アスで買い戻された。
§10.31.5praeda alia omnis militibus concessa.
他のすべての戦利品は兵士たちに与えられた。
Samnitium legiones, cum partem Ap. Claudius praetor, partem L. Volumnius pro consule sequeretur, in agrum Stellatem convenerunt.
サムニウム人の軍団は、一方の部隊を法務官アッピウス・クラウディウスが、他方の部隊を前執政官ルキウス・ウォルムニウスが追撃するなか、ステッラスの土地に集結した。
ibi et Samnitium legiones considunt et Appius Volumniusque castra coniungunt.
そこでサムニウム人の軍団も陣を敷き、アッピウスとウォルムニウスも陣営を合流させた。
pugnatum infestissimis animis,
戦闘はきわめて激しい敵意をもって戦われた。
§10.31.6hinc ira stimulante adversus rebellantes totiens, illinc ad ultimam iam dimicantibus spem.
こちら側では何度も反乱を繰り返す者たちに対する怒りが駆り立て、あちら側ではもはや最後の望みをかけて戦う者たちの決意が駆り立てていた。
§10.31.7caesa ergo Samnitium sedecim milia trecenti, capta duo milia septingenti;
したがって、サムニウム人は一万六千三百人が殺され、二千七百人が捕虜となった。
ex Romano exercitu cecidere duo milia septingenti.
ローマ軍からは二千七百人が倒れた。
felix annus bellicis rebus, §10.31.8pestilentia gravis prodigiisque sollicitus;
軍事面では幸運な年であったが、深刻な疫病と不吉な予兆に悩まされた年でもあった。
nam et terra multifariam pluvisse et in exercitu Ap. Claudi plerosque fulminibus ictos nuntiatum est, librique ob haec aditi.
というのも、諸所で土の雨が降ったこと、またアッピウス・クラウディウスの軍の中で多くの者が落雷に打たれたことが報告され、これらのためにシビュラの書が参照されたからである。
§10.31.9eo anno Q. Fabius Gurges, consulis filius, aliquot matronas ad populum stupri damnatas pecunia multavit, ex quo multaticio aere Veneris aedem, quae prope Circum est, faciendam curavit.
その年、執政官の息子クィントゥス・ファビウス・グルゲスは、民衆の面前で不義の罪で有罪判決を下された幾人かの既婚女性たちに罰金を科し、その罰金から得られた金で、キルクスの近くにあるウェヌスの神殿を建立させた。
supersunt etiam nunc Samnitium bella,
サムニウム人との戦争は、なおもこれ以降に続く。
§10.31.10quae continua per quartum iam volumen annumque sextum et quadragesimum a M. Valerio A. Cornelio consulibus, qui primi Samnio arma intulerunt, agimus.
これを私は、最初にサムニウムに武器を向けた執政官マルクス・ウァレリウスとアウルス・コルネリウスの時から、すでに四巻にわたり、そして四十六年間にわたって、連続して扱っている。
§10.31.11et ne tot annorum clades utriusque gentis laboresque actos nunc referam, quibus nequiverint tamen dura illa pectora vinci,
そして、両民族のこれほど多くの歳月の惨禍と、行われた苦闘を、今私が語るまでもないが、それらによってもあの頑なな不屈の精神はついに打ち負かされることがなかったのである。
§10.31.12proximo anno Samnites in Sentinati agro, Paelignis, ad Tifernum, Stellatibus campis, suis ipsi legionibus, mixti alienis, ab quattuor exercitibus, quattuor ducibus Romanis caesi fuerant;
前年にサムニウム人は、センティヌムの地で、パエリグニ人の地で、ティフェルヌスで、ステッラスの平原で、自分たち自身の軍団によって、また他国の者たちと混ざり合って、四つの軍勢、四人のローマ人将軍によって打ち負かされていた。
§10.31.13imperatorem clarissimum gentis suae amiserant;
彼らは自民族の最も高名な将軍を失っていた。
socios belli, Etruscos, Vmbros, Gallos, in eadem fortuna videbant, qua ipsi erant;
同盟軍であるエトルリア人、ウンブリア人、ガリア人が、自分たちと同じ境遇にあるのを目にしていた。
§10.31.14nec suis nec externis viribus iam stare poterant;
もはや自国の力によっても外国の力によっても立ちゆかなくなっていた。
tamen bello non abstinebant: adeo ne infeliciter quidem defensae libertatis taedebat et vinci quam non temptare victoriam malebant.
それでも、戦争をやめようとはしなかった。 それほどまでに、不運にも守りきれなかった自由を求めたことを後悔することはなく、勝利を試みないことよりも、敗北することを望んだのである。
§10.31.15quinam sit iIle, quem pigeat longinquitatis bellorum scribendo legendoque, quae gerentes non fatigaverunt?
実際にそれを行っている人々を疲れさせなかった戦争の長期さを、書くことや読むことによって退屈に思う者が、いったい誰かいようか。