§10.27.1consules ad hostes transgressos Appenninum in agrum Sentinatem pervenerunt.
執政官たちはアペニン山脈を越えた敵に向かって、センティヌムの土地に到着した。
ibi quattuor milium ferme intervallo castra posita.
そこで、およそ4マイルの間隔を置いて陣営が設営された。
§10.27.2inter hostes deinde consultationes habitae, atque ita convenit, ne unis castris miscerentur omnes neve in aciem descenderent simul; Samnitibus Galli, Etruscis Umbri adiecti.
その後、敵の間で協議が行われ、全員が単一の陣営に混ざり合わないように、また同時に戦闘に入らないようにということ、サムニウム人にはガリア人が、エトルリア人にはウンブリア人が合流することが合意された。
§10.27.3dies inde dicta pugnae;
それから、戦闘の日が決定された。
Samnitibus Gallisque delegata pugna; inter ipsum certamen Etrusci Umbrique iussi castra Romana oppugnare.
戦闘はサムニウム人とガリア人に委ねられ、戦闘の最中にエトルリア人とウンブリア人がローマの陣営を攻撃することが命じられた。
§10.27.4haec consilia turbarunt transfugae Clusini tres, clam nocte ad Fabium consulem transgressi, qui editis hostium consiliis dimissi cum donis, ut subinde, ut quaeque res nova decreta esset, exploratam perferrent.
これらの計画を、夜間に密かに執政官ファビウスのもとに寝返ったクルシウム人の3人の脱走兵が混乱させた。 彼らは敵の計画を明かしたのち、贈り物を授けられて帰されたが、それはその後も、新たな決定がなされるたびに、それを探知して直ちに報告するようにとのことであった。
§10.27.5consules Fulvio, ut ex Falisco, Postumio, ut ex Vaticano agro exercitum ad Clusium admoveant summaque vi fines hostium depopulentur, scribunt.
執政官たちは、フルウィウスにはファリシ人の土地から、ポストゥミウスにはウァティカヌスの土地から、軍勢をクルシウムへと進め、総力を挙げて敵の領土を荒廃させるよう、書状を送る。
§10.27.6huius populationis fama Etruscos ex agro Sentinate ad suos fines tuendos movit.
この荒廃の噂によって、エトルリア人たちは自領を防衛するためにセンティヌムの地から移動した。
instare inde consules, ut absentibus iis pugnaretur.
そこで執政官たちは、彼らの不在のうちに戦闘を行うよう強く求めた。
per biduum lacessiere proelio hostem;
二日間にわたり、彼らは敵を小競り合いで挑発した。
§10.27.7biduo nihil dignum dictu actum: pauci utrimque cecidere magisque inritati sunt ad iustum certamen animi, quam ad discrimen summa rerum adducta.
この二日間に特筆すべきことは何も起こらなかった。 両軍とも少数の者が倒れただけであり、全体の勝敗が決するような局面に至るというよりは、むしろ本格的な決戦に向けて闘志がさらに掻き立てられただけであった。
tertio die descensum in campum omnibus copiis est. §10.27.8cum instructae acies starent, cerva fugiens lupum e montibus exacta per campos inter duas acies decurrit;
整列した戦列が対峙していたとき、山から追い出されて、狼から逃げる雌鹿が両軍の戦列の間の平原を駆け抜けた。
inde diversae ferae, cerva ad Gallos, lupus ad Romanos cursum deflexit.
その後、獣たちは別々の方向へ進路を変え、雌鹿はガリア人のほうへ、狼はローマ人のほうへ走っていった。
lupo data inter ordines via; cervam Galli confixere.
狼には戦列の間を通り抜ける道が開かれたが、雌鹿をガリア人たちは突き殺した。
§10.27.9tum ex antesignanis Romanus miles “illac fuga” inquit “et caedes vertit, ubi sacram Dianae feram iacentem videtis;
その時、前衛の一人のローマ兵が叫んだ。 「逃走と虐殺は、ディアナの聖なる獣が横たわっているのを目にしているあちらの側へと向かっている。
hinc victor Martius lupus, integer et intactus, gentis nos Martiae et conditoris nostri admonuit.
こちらの側では、勝利したマールスの狼が、傷一つなく無傷のまま、我々がマールスの血統であり、我らの建国者を父に持つ者であることを思い出させてくれたのだ」。
” dextro cornu Galli, sinistro Samnites constiterunt.
右翼にはガリア人が、左翼にはサムニウム人が陣取った。
§10.27.10adversus Samnites Q. Fabius primam ac tertiam legionem pro dextro cornu, adversus Gallos pro sinistro Decius quintam et sextam instruxit;
サムニウム人に対しては、クィントゥス・ファビウスが右翼として第1軍団と第3軍団を配置し、ガリア人に対しては、左翼としてデキウスが第5軍団と第6軍団を配置した。
§10.27.11secunda et quarta cum L. Volumnio proconsule in Samnio gerebant bellum.
第2軍団と第4軍団は、前執政官ルキウス・ウォルムニウスとともにサムニウムで戦っていた。
primo concursu adeo aequis viribus gesta res est, ut, si adfuissent Etrusci et Umbri, aut in acie aut in castris, quocumque se inclinassent, accipienda clades fuerit.
最初の衝突では、非常に拮抗した戦力で戦いが行われたため、もしエトルリア人とウンブリア人がその場に居合わせていたなら、戦列においてであれ陣営においてであれ、彼らがどちらに加勢したとしても、壊滅的な打撃を被らなければならなかったであろう。