§10.17.1haec eos in Etruria iactantes molientesque bellum domi Romanum urebat.
彼らがエトルリアでこのようなことを触れ回り、戦争を画策している間、ローマ人は本国で彼らを苦しめていた。
nan P. Decius, ubi conperit per exploratores profectum Samnitium exercitum,
というのも、プブリウス・デキウスは、サムニウム人の軍勢が出発したことを偵察兵によって知ると、会議を召集してこう言った。
§10.17.2advocato consilio “quid per agros” inquit “vagamur vicatim circumferentes bellum? quin urbes et moenia adgredimur? nullus iam exercitus Samnio praesidet;
「なぜ我々は、村から村へと戦争を連れ回り、畑をさまよっているのか。 なぜ都市や城壁に攻めかからないのか。 もはやサムニウムを警備する軍勢は存在しない。
cessere finibus ac sibimet ipsi exilium conscivere.
彼らは領土から去り、自らに亡命を課したのだ」。
” adprobantibus cunctis ad Murgantiam, §10.17.3validam urbern, oppugnandam ducit, tantusque ardor militum fuit et caritate ducis et spe maioris quam ex agrestibus populationibus praedae, ut uno die vi atque armis urbem caperent.
全員が賛同する中、彼はムルガンティアへと、この強力な都市を攻撃するために軍を率いた。 そして兵士たちの熱意は、将軍への慕情と、耕作地の略奪によるものよりも大きな獲物への期待の双方から、非常に大きかったため、わずか一日で力ずくで武器をもって都市を占領した。
§10.17.4ibi duo milia Samnitium et centum pugnantes circumventi captique, et alia praeda ingens capta est.
そこでは、戦闘中であった二千百人のサムニウム人が包囲されて捕らえられ、他にも莫大な獲物が獲得された。
quae ne impedimentis gravibus agmen oneraret, convocari milites Decius iubet.
この獲物が重い荷物となって軍列の負担とならないよう、デキウスは兵士たちを召集するよう命じた。
§10.17.5“hacine” inquit “victoria sola aut hac praeda contenti estis futuri? vultis vos pro virtute spes gerere? omnes Samnitium urbes fortunaeque in urbibus relictae vestrae sunt, quando legiones eorum tot proeliis fusas postremo finibus expulistis.
彼は言った。 「お前たちはこの一度の勝利、あるいはこの獲物だけで満足するつもりか。 お前たちは自らの勇気に見合った希望を抱きたいとは思わないか。 サムニウム人のすべての都市と、それらの都市に残された財産はお前たちのものだ。 お前たちが彼らの軍団を、あれほど多くの戦闘で敗走させ、最終的に領土から追い出したのだから。
§10.17.6vendite ista et inlicite lucro mercatorem, ut sequatur agmen;
それらの品々を売り払い、利益によって商人を誘い込んで軍列に従わせよ。
ego subinde suggeram quae vendatis.
お前たちが売るべきものを、私がその都度供給してやろう。
ad Romuleam urbem hinc eamus, ubi vos labor haud maior, praeda maior manet. ”
ここからロムレアの街へ進もう。 そこではお前たちを待つ苦労はこれ以上大きくないが、獲物はより大きいのだ」。
§10.17.7Divendita praeda ultro adhortantes imperatorem ad Romuleam pergunt.
獲物を売り払うと、兵士たちは自ら進んで司令官を鼓舞しながらロムレアへと進んだ。
ibi quoque sine opere, sine tormentis, simul admota sunt signa, nulla vi deterriti a muris, qua cuique proximum fuit, scalis raptim admotis in moenia evasere.
そこでもまた、いかなる攻城器具も投石機も使わずに、軍旗が近づけられると同時に、壁からのいかなる力にもひるむことなく、それぞれにとって最も近い場所で、梯子を素早くかけて城壁に登りつめた。
captum oppidum ac direptum est;
町は占領され、略奪された。
§10.17.8ad duo milia et trecenti occisi et sex milia hominum capta,
約二千三百人が殺害され、六千人が捕らえられた。
§10.17.9et miles ingenti praeda potitus, quam vendere, sicut priorem, coactus;
そして兵士は莫大な獲物を手に入れたが、前のときと同様に、それを売ることを余儀なくされた。
Ferentinum inde, quamquam nihil quietis dabatur, tamen summa alacritate ductus.
それから、休息は全く与えられなかったにもかかわらず、極めて高い士気に導かれてフェレンティヌムへと向かった。
§10.17.10ceterum ibi plus laboris ac periculi fuit: et defensa summa vi moenia sunt, et locus erat munimento naturaque tutus;
しかし、そこではより多くの労苦と危険があった。 壁は最大の力で防衛され、その場所は要塞と自然によって安全であったからである。
sed evicit omnia adsuetus praedae miles.
だが、獲物に慣れた兵士はすべてを克服した。
ad tria milia hostium circa muros caesa; praeda militis fuit.
壁の周囲で約三千人の敵が殺害され、獲物は兵士のものとなった。
§10.17.11huius oppugnatarum urbium decoris pars maior in quibusdam annalibus ad Maximum trahitur: Murgantiam ab Decio, a Fabio Ferentinum Romuleamque oppugnatas tradunt.
これら占領された都市の栄誉の大部分は、ある年代記においてはマクシムスに帰されている。 彼らは、ムルガンティアはデキウスによって、フェレンティヌムとロムレアはファビウスによって攻撃されたと伝えている。
§10.17.12sunt, qui novorum consulum hanc gloriam faciant, quidam non amborum, sed alterius, L. Volumni: ei Samnium provinciam evenisse.
この栄誉を新執政官たちのものとする者たちもおり、両者ではなくその一方、ルキウス・ウォルムニウスのものとする者たちもいる。 彼にサムニウム属州が割り当てられたからというのである。