Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §10.16.1-10.16.8

デキウスによる掃討とサムニウム人のエトルリア同盟工作

500 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

執政官選挙の終了後、前執政官デキウスはサムニウム人の軍勢を領土から追い出した。敗れたサムニウム人はエトルリア人と同盟を結ぶべく、彼らの会議でローマとの長年の戦争の経緯を語り、共闘を呼びかけた。

§10.16.1comitiis perfectis veteres consules iussi bellum in Samnio gerere prorogato in sex menses imperio.
民会が終了すると、前執政官たちは命令権(インペリウム)を6か月延長され、サムニウムで戦争を継続するよう命じられた。
§10.16.2itaque insequenti quoque anno, L. Volumnio Ap. Claudio consulibus, P. Decius, qui consul in Samnio relictus a collega fuerat, proconsul idem populari non destitit agros, donec Samnitium exercitum nusquam se proelio committentem postremo expulit finibus.
こうして翌年、ルキウス・ウォルムニウスとアッピウス・クラウディウスが執政官のときにも、同僚によってサムニウムに留め置かれていた前執政官プブリウス・デキウスは、プロコンスル(前執政官)として同様に、どこでも戦闘に加わろうとしないサムニウム人の軍勢を最終的に領土から追い出すまで、その耕作地を略奪し続けた。
§10.16.3Etruriam pulsi petierunt et, quod legationibus nequiquam saepe temptaverant, id se tanto agmine armatorum mixtis terrore precibus acturos efficacius rati, postulaverunt principum Etruriae concilium.
追い出された彼らはエトルリアを目指し、かつて使節派遣によって何度も試みては無駄に終わっていたことを、これほど大勢の武装兵の隊列を伴い、恐怖を交えた懇願によって、より効果的に遂行できると考え、エトルリアの首長たちの会議の招集を要求した。
§10.16.4quo coacto, per quot annos pro libertate dimicent cum Reomanis, exponunt:
この会議が招集されると、彼らは自分たちがローマ人と自由のために何年もの間戦っているかを説明した。
§10.16.5omnia expertos esse, si suismet ipsorum viribus tolerare tantam molem belli possent; temptasse etiam haud magni momenti finitimarum gentium auxilia.
彼らは、自分たち自身の力でこれほど巨大な戦争の重圧に耐えられるかどうか、あらゆる手段を試み、また、たいして重要ではない隣接諸民族の支援すらも試みた、と述べた。
petisse pacem a populo Romano, cum bellum tolerare non possent; rebellasse, quod pax servientibus gravior quam liberis bellum esset.
戦争に耐えられなくなったときにはローマ国民に和平を求めたが、隷属する者にとっての平和は自由な者にとっての戦争よりも過酷であったため、再び戦争に踏み切ったのだ、と。
§10.16.6unam sibi spem reliquam in Etruscis restare; scire gentem Italiae opulentissimam armis, viris, pecunia esse;
自分たちには唯一エトルリア人という希望が残されている。
habere accolas Gallos, inter ferrum et arma natos, feroces cum suopte ingenio tum adversus Romanum populun, quem captum a se auroque redemptum, haud vana iactantes, memorent;
彼らはエトルリア人が武器、兵員、資金においてイタリアで最も裕福な民族であることを知っており、また彼らの隣人には、鉄と武器の中で生まれ、その天性によっても、また自分たちがかつて捕らえて黄金で身代金を払わせた(と虚言ではなく誇らしげに語る)ローマ国民に対しても、凶暴なガリア人がいることを知っている。
§10.16.7nihil abesse, si sit animus Etruscis, qui Porsinnae quondam maioribusque eorum fuerit, quin Romanos omni agro cis Tiberim pulsos dimicare pro salute sua, non de intolerando Italiae regno cogant.
もしエトルリア人に、かつてポルシンナや彼らの先祖が持っていたような気概があるならば、テヴェレ川の手前の全領土から追い出されたローマ人に、イタリアに対する容認しがたい支配についてではなく、自らの生存をかけて戦うよう強いる(ことしか残されていない)。
Samnitem illis exercitum paratum, §10.16.8instructum armis stipendio venisse;
サムニウム人の軍勢は彼らのために準備を整えており、武装と給料を備えてやって来たのである。
confestim secuturos, vel si ad ipsam Romanam urbem oppugnandam ducant.
彼らは、たとえローマ市そのものを攻撃するために率いられるとしても、即座に従うだろう。

語釈・文法注

  1. §10.16.1iussi — 主動詞 `sunt` が省略された `iussi sunt`(命令された)として解釈される。主語は `veteres consules`(前執政官たち)。
  2. §10.16.2nusquam se proelio committentem — 現在分詞 `committentem` は `exercitum` に係り、`se proelio committere` は「戦闘に加わる、交戦する」という再帰代名詞を伴う慣用表現。
  3. §10.16.3quod... id se... acturos efficacius rati — 主語(サムニウム人)と一致する分詞 `rati`(〜と考えて)が対格不定詞句 `se... acturos [esse]` を従える。先行詞 `id`(それを)は、関係節 `quod... temptaverant`(〜を試みていたこと)を先行詞とする。
  4. §10.16.5si suismet ipsorum viribus tolerare tantam molem belli possent — `si` は「〜かどうか(確かめるために)」という間接疑問節を導入し、動詞は接続法未完了過去 `possent` となっている。`suismet` は所有形容詞 `suus` に強調の接尾辞 `-met` が付いた形。
  5. §10.16.7non de intolerando Italiae regno cogant — `quin` 節内の動詞 `cogant`(強制する)は、`Romanos` を目的格とし、`dimicare` を補足不定詞とする。一方、`non de... regno` の部分には、「〜について考える」という意味の不定詞(`cogitare` など)の省略を補うか、あるいは `cogant` を「(〜することへと)追い込む」という強い意味で解釈する必要がある。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §10.16.1-10.16.8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:10.16.1-10.16.8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。