Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §10.15.1-10.15.12

サムニウムの荒廃と執政官選挙における平民擁護

499 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

デキウスはアプリア軍を破ってサムニウム合流を阻止し、両執政官はサムニウム全土を荒廃させた。ローマに戻ったファビウスは、アッピウス・クラウディウスのパトリキ執政官独占の野心を退け、法に従って平民出身のウォルムニウスを同僚執政官に選出した。

§10.15.1Samnitibus Apuli se ante proelium coniunxissent, ni P. Decius consul iis ad Maleventum castra obiecisset, extractos deinde ad certamen fudisset.
もし執政官プブリウス・デキウスがマレウェントゥムにおいてアプリア人に対して陣営をはだらせてその進路を遮り、その後彼らを戦闘へと誘い出して破っていなかったならば、アプリア人は戦闘の前にサムニウム人に合流していたであろう。
§10.15.2ibi quoque plus fugae fuit quam caedis: duo milia Apulorum caesa;
そこでもまた、殺戮よりも逃走の方が多かった。 アプリア人のうち二千人が討ち取られた。
spretoque eo hoste Decius in Samnium legiones duxit.
デキウスはその敵を問題にせず、サムニウムへと軍団を率いた。
§10.15.3ibi duo consulares exercitus diversis vagati partibus omnia spatio quinque mensum evastarunt.
サムニウムにおいて、執政官が率いる二つの軍勢は異なる方向へと動き回り、五か月の間にあらゆる場所を荒廃させた。
§10.15.4quadraginta et quinque loca in Samnio fuere, in quibus Deci castra fuerunt, alterius consulis sex et octoginta;
サムニウムには四十五の場所があり、そこにはデキウスの陣営が置かれた。 もう一方の執政官の陣営は八十六の場所にあった。
§10.15.5nec valli tantum ac fossarum vestigia relicta, sed multo illis insigniora monumenta vastitatis circa regionumque depopulatarum.
土塁や堀の跡が残されているだけでなく、周囲の、そして略奪された地域の、それらよりはるかに際立った荒廃の記念碑が残されていた。
§10.15.6Fabius etiam urbem Cimetram cepit.
ファビウスはさらにキメトラの街を占領した。
ibi capta armatorum duo milia nongenti, caesi pugnantes ferme nongenti triginta.
そこでは武装した兵二千九百人が捕らえられ、戦闘中に討ち取られた者はほぼ九百三十人であった。
§10.15.7inde comitiorum causa Romam profectus maturavit eam rem agere.
その後、彼は民会のためにローマへと出発し、その手続きを速やかに進めようとした。
cum primo vocatae Q. Fabium consulem dicerent omnes centuriae, §10.15.8Ap. Claudius, consularis candidatus, vir acer et ambitiosus, non sui magis honoris causa, quam ut patricii recuperarent duo consularia loca, cum suis tum totius nobilitatis viribus incubuit, ut se cum Q. Fabio consulem dicerent.
最初に出席を呼びかけられたすべての百人隊がクィントゥス・ファビウスを執政官に指名したとき、執政官候補であり、精力家かつ野心家であったアッピウス・クラウディウスは、自らの名誉のためというよりは、パトリキが二つの執政官職を取り戻すために、自分自身と貴族階級全体の力を注ぎ込んで、自分をクィントゥス・ファビウスとともに執政官に指名させようと運動した。
§10.15.9Fabius primo de se eadem fere quae priore anno dicendo abnuere.
ファビウスは最初、自分自身については前年とほぼ同様のことを述べて辞退した。
circumstare sellam omnis nobilitas; orare, ut ex caeno plebeio consulatum extraheret maiestatemque pristinam cum honori tum patriciis gentibus redderet.
貴族全員が彼の椅子の周りに立ち、平民の泥沼から執政官職を引き出し、その本来の尊厳を、官職自体にもパトリキの家系にも取り戻してくれるよう懇願した。
§10.15.10Fabius silentio facto media oratione studia hominum sedavit;
ファビウスは静粛にさせた後、演説の途中で人々の熱意をなだめた。
facturum enim se fuisse dixit, ut duorum patriciorum nomina reciperet, si alium quam se consulem fieri videret;
というのも、もし自分以外の者が執政官に選ばれるのを見るのであれば、二人のパトリキの立候補を受け入れるように計らったであろう、と彼は言ったからである。
§10.15.11nunc se suam rationem comitiis, cum contra leges futurum sit, pessimo exemplo non habiturum.
しかし今や、法に反することになり、極めて悪い先例となるため、民会において自分の立候補を考慮に入れるつもりはないとした。
§10.15.12ita L. Volumnius de plebe cum Ap. Claudio consul est factus, priore item consulatu inter se comparati.
こうして、平民出身のルキウス・ウォルムニウスがアッピウス・クラウディウスとともに執政官に選出されたが、彼らは前の執政官期においても同様に同僚として組み合わされていた。
nobilitas obiectare Fabio fugisse eum Ap. Claudium collegam, eloquentia civilibusque artibus haud dubie praestantem.
貴族たちはファビウスに対し、弁論術や国政の技術において疑いなく優れている同僚アッピウス・クラウディウスから、彼が逃げたのだと非難した。

語釈・文法注

  1. 10.15.1coniunxissent, ni... obiecisset, ... fudisset — 反実仮想の条件文であり、帰結節が `coniunxissent`(接続法過去完了)、条件節が `ni`(`nisi` の短縮形)に導かれる `obiecisset` および `fudisset`(ともに接続法過去完了)である。「もしデキウスが〜していなかったならば、アプリア人は〜していただろう」という過去の事実に反する仮定を表す。
  2. 10.15.5multo illis insigniora monumenta — 比較級 `insigniora`(より顕著な)を修飾する `multo`(はるかに)は度合いを示す奪格。比較の対象となる `illis`(それら=土塁や堀の跡)は比較の奪格であり、全体として「土塁や堀の跡よりもはるかに際立った、荒廃の記念碑」を意味する。
  3. 10.15.10facturum enim se fuisse dixit, ut duorum patriciorum nomina reciperet, si alium quam se consulem fieri videret — 間接話法における反実仮想の帰結節。直接話法の `fecissem`(接続法過去完了)が、伝達動詞 `dixit` の下で対格不定詞句(能動完了不定詞)`facturum fuisse` に変化している。条件節の `si... videret`(接続法未完了)は、主節の時制(過去)に合致して、過去における継続的な状態や反実仮想の条件を保存している。
  4. 10.15.11se suam rationem comitiis ... non habiturum — `rationem habere` は「考慮に入れる、顧みる」という慣用句で、選挙(comitiis、与格あるいは奪格)の文脈では「(政務官選挙において)特定の人物を立候補者として受理する、考慮に加える」ことを意味する。ここでは `non habiturum [esse]` であり、自らの再選運動を認めない(立候補を考慮に入れない)という意思を示す。
  5. 10.15.12obiectare Fabio fugisse eum Ap. Claudium collegam — `obiectare` は歴史的不定詞(直説法未完了過去と同義)。その目的語となる対格不定詞句において、`eum`(主格は `is`)はファビウスを指し、`Ap. Claudium`(アッピウス・クラウディウス)は `fugisse` の目的語、`collegam` はその同格(「同僚としてのアッピウス・クラウディウス」または「同僚とすること」)である。「彼(ファビウス)が同僚アッピウス・クラウディウスから逃げた(同僚となることを避けた)とファビウスを非難した」の意。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §10.15.1-10.15.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:10.15.1-10.15.12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。