Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §1.9.1-1.9.16

サビニの女たちの略奪とローマの婚姻

10 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ローマは国力を増大させたものの、女性の不足による将来の衰退を懸念し、ロームルスは周辺諸国に通婚の権利を求めるが拒絶される。そこで彼は祭典の開催を偽って近隣のサビニ人らを招き、若い女性たちを力ずくで略奪し、説得と甘言によって彼らを妻として迎え入れる。

§1.9.1iam res Romana adeo erat valida, ut cuilibet finitimarum civitatum bello par esset;
すでにローマの国力は、近隣のいかなる部族とも戦争において互角に渡り合えるほどに強大になっていた。
sed penuria mulierum hominis aetatem duratura magnitudo erat, quippe quibus nec domi spes prolis nec cum finitimis conubia essent.
しかし、女性の不足により、その強大さは一世代しか持たないものであった。 というのも、彼らには家庭での子孫の望みも、近隣住民との通婚関係もなかったからである。
§1.9.2tum ex consilio patrum Romulus legatos circa vicinas gentes misit, qui societatem conubiumque novo populo peterent:
そこでロームルスは元老たちの助言により、新興の民のために同盟と通婚の権利を求める使節を、周辺の諸部族へと派遣した。
§1.9.3urbes quoque, ut cetera, ex infimo nasci; dein, quas sua virtus ac dii iuvent, magnas opes sibi magnumque nomen facere;
都市もまた、他のあらゆるものと同様に最下層から生まれ、その後、自らの勇気と神々の助けを得たものが、自らのために大いなる富と大いなる名を成すのである、と。
§1.9.4satis scire origini Romanae et deos adfuisse et non defuturam virtutem;
ローマの起源には神々が味方しており、勇気も欠けることはないということを彼らは十分に知っている。
proinde ne gravarentur homines cum hominibus sanguinem ac genus miscere.
したがって、人間が人間と血と系統を混ぜ合わせることを嫌がってはならない、と。
§1.9.5nusquam benigne legatio audita est;
使節が好意的に迎え入れられた場所はどこにもなかった。
adeo simul spernebant, simul tantam in medio crescentem molem sibi ac posteris suis metuebant.
それほど彼らはローマ人を蔑むと同時に、自らと子孫たちの只中にこれほど巨大な勢力が成長しつつあるのを恐れていたのである。
a plerisque rogitantibus dimissi, ecquod feminis quoque asylum aperuissent;
多くの人々から、彼らは「女性たちのためにもアジール(避難所)を開放したのか」と尋ねられて追い返された。
id enim demum conpar conubium fore.
それこそが、つり合いの取れた婚姻関係になるだろうから、というのであった。
§1.9.6aegre id Romana pubes passa, et haud dubie ad vim spectare res coepit.
ローマの若者たちはこれを不快に耐え忍び、事態が力による解決へと向かいつつあるのは疑いなかった。
cui tempus locumque aptum ut daret Romulus aegritudinem animi dissimulans ludos ex industria parat Neptuno equestri sollemnis;
これにふさわしい時と場所を与えるために、ロームルスは心の苦痛を隠しながら、意図的に、馬術のネプトゥーヌスを讃える厳かな祭典を準備した。
Consualia vocat.
彼はこれをコンスアーリア祭と呼んだ。
§1.9.7indici deinde finitimis spectaculum iubet, quantoque apparatu tum sciebant aut poterant, concelebrant, ut rem claram expectatamque facerent.
次いで、彼はこの催しを近隣住民に告知するよう命じ、彼らが当時知りうる、あるいは成しうる限りの盛大な準備をもってこれを執り行った。 それは、この行事を有名で期待されるものにするためであった。
multi mortales convenere, §1.9.8studio etiam videndae novae urbis, maxime proximi quique, Caeninenses, Crustumini, Antemnates;
多くの人々が集まってきたが、新興の都市を見たいという熱意からも、とりわけもっとも近い人々、すなわちカエニナ人、クルストゥメリ人、アンテムナ人たちが集まった。
§1.9.9iam Sabinorum omnis multitudo cum liberis ac coniugibus venit.
ついにはサビニ人の全群衆が、子どもや妻たちを伴ってやってきた。
invitati hospitaliter per domos cum situm moeniaque et frequentem tectis urbem vidissent, mirantur tam brevi rem Romanam crevisse.
彼らは家々で温かくもてなされ、都市の配置や城壁、そして多くの屋根が立ち並ぶ人口密度の高い都市を目にすると、これほど短い期間にローマの国力が成長したことに驚嘆した。
§1.9.10ubi spectaculi tempus venit deditaeque eo mentes cum oculis erant, tum ex composito orta vis, signoque dato iuventus Romana ad rapiendas virgines discurrit.
見せ物の時間が来て、彼らの心も目もそちらに注がれていたとき、あらかじめ合意されていた通りに暴力行為が始まり、合図が与えられるとローマの若者たちが若い女性たちを奪い去るために四方に駆け出した。
§1.9.11magna pars forte, in quem quaeque inciderat, raptae;
大部分は、それぞれが偶然出会った者の手によってさらわれた。
quasdam forma excellentes primoribus patrum destinatas ex plebe homines, quibus datum negotium erat, domos deferebant;
容姿の優れた一部の女性たちは元老院の有力者たちのためにあらかじめ定められており、その任務を与えられた平民たちが彼女らを家々へ送り届けていた。
§1.9.12unam longe ante alias specie ac pulchritudine insignem a globo Talassii cuiusdam raptam ferunt, multisque sciscitantibus, cuinam eam ferrent, identidem, ne quis violaret, Talassio ferri clamitatum;
容姿と美しさにおいて他をはるかに凌ぐ際立った一人の女性は、あるタラシウスという人物の集団によって連れ去られたと伝えられている。 多くの人々が「一体誰のために彼女を運んでいるのか」と尋ねると、誰も手を出さないようにと「タラシウスのためだ」と繰り返し叫ばれた。
inde nuptialem hanc vocem factam.
ここから、この言葉が婚礼の際の叫び声になったという。
§1.9.13turbato per metum ludicro maesti parentes virginum profugiunt, incusantes violati hospitii scelus deumque invocantes, cuius ad sollemne ludosque per fas ac fidem decepti venissent.
恐怖によって祭典が混乱に陥るなか、若い女性たちの親たちは悲嘆に暮れて逃げ去り、もてなしの義務を汚された不義を非難し、またその祭典と競技会のために、宗教的道義と誠実さを信じて騙されてやって来たのであるが、その神を呼び求めた。
§1.9.14nec raptis aut spes de se melior aut indignatio est minor.
さらわれた女性たちも、自分たちの境遇に対する望みが良いものであるとも思えず、憤りも小さくはなかった。
sed ipse Romulus circumibat docebatque patrum id superbia factum, qui conubium finitimis negassent;
しかし、ロームルス自らが彼女らのもとを回って語り、これは近隣住民への通婚を拒んだ彼女らの父たちの傲慢さゆえに起こったことだと説いた。
illas tamen in matrimonio, in societate fortunarum omnium civitatisque et, quo nihil carius humano generi sit, liberum fore;
とはいえ、彼女らは婚姻を結び、すべての財産と市民権を共有し、さらに人類にとってこれほど愛おしいものはない、子どもたちの共有関係に預かることになるのだ、と。
§1.9.15mollirent modo iras et, quibus fors corpora dedisset, darent animos.
「ただ怒りを和らげるように、そして運命がその体を夫たちに与えたのだから、心をも与えるように」と。
saepe ex iniuria postmodum gratiam ortam, eoque melioribus usuras viris, quod adnisurus pro se quisque sit, ut, cum suam uicem functus officio sit, parentium etiam patriaeque expleat desiderium.
多くの場合、不法な行為から後になってから感謝が生まれるものであり、夫たちはめいめいが自らの役割を果たした上で、親や故郷への思慕をも満たすようにと努めるがゆえに、彼女らはより素晴らしい夫たちを持つことになるだろう、と彼は説いた。
§1.9.16accedebant blanditiae virorum factum purgantium cupiditate atque amore, quae maxime ad muliebre ingenium efficaces preces sunt.
夫たちもまた、その行為を情欲と愛によって弁明しつつ甘い言葉をかけ、これらは女性の心情に対してきわめて効果的な懇願となった。

語釈・文法注

  1. §1.9.1duratura erat — 未来分詞 duratura と未完了過去 erat による周辺的能動相(曲折法)であり、「〜するはずであった」「持続する運命にあった」という予定・運命を表す。
  2. §1.9.3nasci — 使節たちの主張を伝える間接話法(oratio obliqua)の主文であるため、対格不定詞構文(主語 urbes、不定詞 nasci)が用いられている。
  3. §1.9.11magna pars... raptae — 集合名詞 magna pars(単数女性)に対して、動詞部分の分詞 raptae(複数女性)が一致している。これは文法的な格・数ではなく、意味上の複数性に基づく「意味による一致(synesis)」の例である。
  4. §1.9.12Talassio ferri — 非人称受動態の伝聞表現である clamitatum [esse] の中に含まれる不定詞節。Talassio は与格で、「タラシウスのもとへ運ばれている」という受取人、あるいは「タラシウスによって」という行為者のいずれとも解釈できる。
  5. §1.9.13per fas ac fidem decepti — decepti(騙された)は、主節の主語である親たち(parentes)を修飾する。per fas ac fidem は、ローマの神聖な法と誠実さを「信じることによって(騙された)」、あるいは「それらを盾に取られて(不当に利用されて)」という意味を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §1.9.1-1.9.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:1.9.1-1.9.16

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。