Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §1.10.1-1.10.7

カエニナ人の侵攻とロムルスの最高戦利品奉納

11 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

被誘拐女性の親たちが復讐を画策する中、カエニナ人が単独でローマに侵攻するが、ロームルスに敗北する。ロームルスは敵王を討ち取り、その最高戦利品をカピトリウムに奉納して、ローマ最初の神殿となるユーピテル・フェレトリウス神殿を建立する。

§1.10.1iam admodum mitigati animi raptis erant;
すでに、さらわれた女性たちの心はすっかり和らいでいた。
at raptarum parentes tum maxime sordida veste lacrimisque et querellis civitates concitabant.
しかし、さらわれた女性たちの親たちは、その時、とりわけ汚れた衣服を身にまとい、涙を流し不満を訴えながら、諸都市を煽り立てていた。
nec domi tantum indignationes continebant, sed congregabantur undique ad T. Tatium, regem Sabinorum, et legationes eo, quod maximum Tatii nomen in iis regionibus erat, conveniebant.
彼らは自国内だけで憤りを抑えていただけでなく、サビニ人の王ティトゥス・タティウスのもとに四方から集まり、またその地域ではタティウスの名声が最も高かったため、使節たちがそこへ馳せ参じた。
§1.10.2Caeninenses Crustuminique et Antemnates erant, ad quos eius iniuriae pars pertinebat.
彼らはカエニナ人、クルストゥメリ人、アンテムナ人であり、あの不法行為による被害の一部を被った人々であった。
lente agere his Tatius Sabinique visi sunt;
これら三部族にとって、タティウスとサビニ人は行動が遅いように思われた。
ipsi inter se tres populi communiter bellum parant.
そこで、彼ら三つの部族は自分たち自身の間で共同して戦争を準備した。
§1.10.3ne Crustumini quidem atque Antemnates pro ardore iraque Caeninensium satis se inpigre movent;
クルストゥメリ人とアンテムナ人でさえ、カエニナ人の熱意と怒りに比べると、十分に素早くは動かなかった。
ita per se ipsum nomen Caeninum in agrum Romanum impetum facit.
そのため、カエニナという名(の部族)が単独でローマの領土へと侵攻した。
§1.10.4sed effuse vastantibus fit obvius cum exercitu Romulus levique certamine docet vanam sine viribus iram esse.
しかし、彼らが散開して略奪を行っているところに、ロームルスが軍を率いて立ちはだかり、軽い戦闘によって、力なき怒りは虚しいものであることを教えた。
exercitum fundit fugatque, fusum persequitur;
彼は敵の軍勢を潰走させて敗走させ、敗走する者を追跡した。
regem in proelio obtruncat et spoliat;
戦闘においてその王を討ち取り、その武具を剥ぎ取った。
duce hostium occiso urbem primo impetu capit.
敵の指導者が殺されると、最初の突撃でその都市を占領した。
§1.10.5inde exercitu victore reducto ipse, cum factis vir magnificus tum factorum ostentator haud minor, spolia ducis hostium caesi suspensa fabricato ad id apte ferculo gerens in Capitolium escendit ibique ea cum ad quercum pastoribus sacram deposuisset, simul cum dono designavit templo Iovis finis cognomenque addidit deo.
その後、勝利した軍を率いて帰還すると、彼は自ら、その行動において偉大な人物であると同時に、その功績を誇示することにかけても決して劣らない人物であったが、討ち取った敵の指導者から剥ぎ取った武具を、そのためにあつらえた枠(フェルクルム)に吊るして運びながらカピトリウムの丘へと登った。 そして、そこにあった牧者たちにとって神聖なカシの木にそれらを奉納すると、その贈り物を捧げると同時に、ユーピテルの神殿の境界を定め、その神に新たな添え名(コグノーメン)を与えた。
§1.10.6“Iuppiter Feretri” inquit, “haec tibi victor Romulus rex regia arma fero templumque his regionibus, quas modo animo metatus sum, dedico, sedem opimis spoliis, quae regibus ducibusque hostium caesis me auctorem sequentes posteri ferent.
「ユーピテル・フェレトリウスよ」と彼は言った。 「勝者たる王ロームルスは、この王たる武具をあなたに捧げ、私が今、心の中で測定したこの場所に神殿を奉納いたします。 これは、敵の王や指導者を討ち取り、私を先駆者として従う後世の人々がもたらすであろう、最高に栄誉ある戦利品(スポリア・オピーマ)を安置する場所であります。
§1.10.7haec templi est origo, quod primum omnium Romae sacratum est.
」これが、ローマにおいて何よりも最初に神聖化された神殿の起源である。
ita deinde diis visum, nec inritam conditoris templi vocem esse, qua laturos eo spolia posteros nuncupavit, nec multitudine conpotum eius doni vulgari laudem.
その後、神々の意は以下のように定まった。 すなわち、神殿の創建者が、後世の人々がそこへ戦利品をもたらすであろうと言明した言葉が虚しくならないこと、そして、その贈り物を手にする者の多さによってその栄誉が陳腐化しないことである。
bina postea inter tot annos, tot bella opima parta sunt spolia;
その後、これほど多くの年月とこれほど多くの戦争の中で、最高に栄誉ある戦利品が獲得されたのはわずか二度であった。
adeo rara eius fortuna decoris fuit.
それほど、その栄誉という幸運は稀なものであった。

語釈・文法注

  1. 1.10.1raptis — 所有の与格(または関係の与格)。mitigati animi erant(心が和らいでいた)の所有者(さらわれた女性たち)を示す。
  2. 1.10.2lente agere his Tatius Sabinique visi sunt — hisは関係の与格(カエニナ人ら三部族を指す)。visi sunt(〜のように見えた)の主語はTatius Sabiniqueであり、agereは補足不定詞で「彼らにとって行動が遅いように思われた」の意。
  3. 1.10.4effuse vastantibus — 現在分詞の複数与格。与格を支配する "fit obvius"(〜に出くわす、立ちはだかる)に係る。散開して略奪を行っていたカエニナ人たちを指す。
  4. 1.10.6me auctorem — 述語的対格(同格)。現在分詞 sequentes の目的語 me に対し、auctorem が「手本としての私」「先駆者としての私」という補足的な関係を示す。
  5. 1.10.7ita deinde diis visum — 非人称表現の過去形 visum est の est が省略されたもの。「神々の意にかなった」「神々がこのように決めた」の意。続く対格不定詞句(nec... esse、nec... vulgari)がその決定内容を表す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §1.10.1-1.10.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:1.10.1-1.10.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。