§1.8.1rebus divinis rite perpetratis vocataque ad concilium multitudine, quae coalescere in populi unius corpus nulla re praeterquam legibus poterat, iura dedit;
神事が厳粛に執り行われ、法による以外には一つの民の体へと統合されることのあり得なかった群衆が民会に呼び集められたのち、彼は法を与えた。
§1.8.2quae ita sancta generi hominum agresti fore ratus, si se ipse venerabilem insignibus imperii fecisset, cum cetero habitu se augustiorem, tum maxime lictoribus duodecim sumptis fecit.
彼は、自ら支配の標識によって敬うべき存在となるならば、これらの法が粗野な人々にとって神聖なものとなるだろうと考え、その他の身なりによって自らをより威厳あるものにしただけでなく、とりわけ十二人のリクトルを採用することによってそのようにした。
§1.8.3alii ab numero avium, quae augurio regnum portenderant, eum secutum numerum putant;
ある人々は、彼が、鳥占いによって王位を予言した鳥の数に従ったのだと考えている。
me haud paenitet eorum sententiae esse, quibus et apparitores hoc genus ab Etruscis finitimis, unde sella curulis, unde toga praetexta sumpta est, et numerum quoque ipsum ductum placet et ita habuisse Etruscos, quod ex duodecim populis communiter creato rege singulos singuli populi lictores dederint.
私は、この種の従者たちも、またその数自体も、車乗の椅子や縁取りのあるトガが採用されたのと同じ隣国エトルリア人から導入されたのであり、エトルリア人自身もそのような制度を有していた(なぜなら、十二の民から共同で王が選出された際、個々の民がそれぞれ一人のリクトルを提供したからである)とする人々の意見に同意することを躊躇わない。
§1.8.4crescebat interim urbs munitionibus alia atque alia adpetendo loca, cum in spem magis futurae multitudinis quam ad id, quod tum hominum erat, munirent.
その間、都市は次々と別の場所を取り込んでいくことによって城壁を拡張していったが、彼らは当時いた人間の数に対してというよりは、むしろ将来の人口増加の期待に合わせて城壁を築いていた。
§1.8.5deinde, ne vana urbis magnitudo esset, adiciendae multitudinis causa vetere consilio condentium urbes, qui obscuram atque humilem conciendo ad se multitudinem natam e terra sibi prolem ementiebantur, locum, qui nunc saeptus descendentibus inter duos lucos est, asylum aperit.
次に、都市の大きさが中身のないものとならないように、人口を増やす目的で、身元の知れない卑賎な群衆を自分たちのもとへ呼び集めることによって自分たちには大地から生まれた子孫がいるのだと偽っていた、都市建設者たちの古い策略に従って、現在は下る人々にとって二つの聖林の間で囲まれている場所を、アジール(避難所)として開放した。
§1.8.6eo ex finitimis populis turba omnis sine discrimine, liber an servus esset, avida novarum rerum perfugit, idque primum ad coeptam magnitudinem roboris fuit.
そこへ、近隣の諸民族から、自由人か奴隷であるかの区別なく、新しい生活を渇望するあらゆる群衆が逃れてきた。 そして、これが、着手された巨大化にとって、最初の強さの基盤となった。
cum iam virium haud paeniteret, consilium deinde viribus parat.
すでにその力に不満がなくなると、彼は次に、その力に対して知恵を準備した。
§1.8.7centum creat senatores, sive quia is numerus satis erat, sive quia soli centum erant, qui creari patres possent.
彼は百人の元老院議員を任命した。 それはその数が十分であったからか、あるいは、父に選ばれうる者がわずか百人しかいなかったからかのいずれかである。
patres certe ab honore, patriciique progenies eorum appellati.
ともかく、彼らはその敬意から「父」と呼ばれ、彼らの子孫は「パトリキ」と呼ばれた。