Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §1.8.1-1.8.7

ロムルスの法制定と元老院の創設

9 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

ロムルスは新国家の秩序を確立するために法を与え、12人のリクトルを従えて自らの権威を高めるとともに、将来の人口増加に備えて都市を拡張した。さらにアジール(避難所)を開放して人口を急速に増大させ、国家の基礎を固めるために100人の元老院議員(パトレス)を任命した。

§1.8.1rebus divinis rite perpetratis vocataque ad concilium multitudine, quae coalescere in populi unius corpus nulla re praeterquam legibus poterat, iura dedit;
神事が厳粛に執り行われ、法による以外には一つの民の体へと統合されることのあり得なかった群衆が民会に呼び集められたのち、彼は法を与えた。
§1.8.2quae ita sancta generi hominum agresti fore ratus, si se ipse venerabilem insignibus imperii fecisset, cum cetero habitu se augustiorem, tum maxime lictoribus duodecim sumptis fecit.
彼は、自ら支配の標識によって敬うべき存在となるならば、これらの法が粗野な人々にとって神聖なものとなるだろうと考え、その他の身なりによって自らをより威厳あるものにしただけでなく、とりわけ十二人のリクトルを採用することによってそのようにした。
§1.8.3alii ab numero avium, quae augurio regnum portenderant, eum secutum numerum putant;
ある人々は、彼が、鳥占いによって王位を予言した鳥の数に従ったのだと考えている。
me haud paenitet eorum sententiae esse, quibus et apparitores hoc genus ab Etruscis finitimis, unde sella curulis, unde toga praetexta sumpta est, et numerum quoque ipsum ductum placet et ita habuisse Etruscos, quod ex duodecim populis communiter creato rege singulos singuli populi lictores dederint.
私は、この種の従者たちも、またその数自体も、車乗の椅子や縁取りのあるトガが採用されたのと同じ隣国エトルリア人から導入されたのであり、エトルリア人自身もそのような制度を有していた(なぜなら、十二の民から共同で王が選出された際、個々の民がそれぞれ一人のリクトルを提供したからである)とする人々の意見に同意することを躊躇わない。
§1.8.4crescebat interim urbs munitionibus alia atque alia adpetendo loca, cum in spem magis futurae multitudinis quam ad id, quod tum hominum erat, munirent.
その間、都市は次々と別の場所を取り込んでいくことによって城壁を拡張していったが、彼らは当時いた人間の数に対してというよりは、むしろ将来の人口増加の期待に合わせて城壁を築いていた。
§1.8.5deinde, ne vana urbis magnitudo esset, adiciendae multitudinis causa vetere consilio condentium urbes, qui obscuram atque humilem conciendo ad se multitudinem natam e terra sibi prolem ementiebantur, locum, qui nunc saeptus descendentibus inter duos lucos est, asylum aperit.
次に、都市の大きさが中身のないものとならないように、人口を増やす目的で、身元の知れない卑賎な群衆を自分たちのもとへ呼び集めることによって自分たちには大地から生まれた子孫がいるのだと偽っていた、都市建設者たちの古い策略に従って、現在は下る人々にとって二つの聖林の間で囲まれている場所を、アジール(避難所)として開放した。
§1.8.6eo ex finitimis populis turba omnis sine discrimine, liber an servus esset, avida novarum rerum perfugit, idque primum ad coeptam magnitudinem roboris fuit.
そこへ、近隣の諸民族から、自由人か奴隷であるかの区別なく、新しい生活を渇望するあらゆる群衆が逃れてきた。 そして、これが、着手された巨大化にとって、最初の強さの基盤となった。
cum iam virium haud paeniteret, consilium deinde viribus parat.
すでにその力に不満がなくなると、彼は次に、その力に対して知恵を準備した。
§1.8.7centum creat senatores, sive quia is numerus satis erat, sive quia soli centum erant, qui creari patres possent.
彼は百人の元老院議員を任命した。 それはその数が十分であったからか、あるいは、父に選ばれうる者がわずか百人しかいなかったからかのいずれかである。
patres certe ab honore, patriciique progenies eorum appellati.
ともかく、彼らはその敬意から「父」と呼ばれ、彼らの子孫は「パトリキ」と呼ばれた。

語釈・文法注

  1. 1.8.2quae ita sancta generi hominum agresti fore ratus — quaeは前文のiura(中性複数)を指す関係代名詞の対格。不定詞fore(futurum esseの短縮形)の意味上の主語であり、対格不定詞構文を形成する。ratusはデポネント動詞reor(考える、判断する)の完了分詞で、主節の主語(Romulus)を修飾する。
  2. 1.8.3me haud paenitet eorum sententiae esse — 非人称動詞paenitetの構文。感情の主客が対格meで、感情の原因が属格sententiaeで表される。不定詞esseを伴い、「私はそれらの人々の意見であることを不満に思わない(=喜んで同意する)」という意味になる。
  3. 1.8.5qui nunc saeptus descendentibus inter duos lucos est — 関係節中のdescendentibusは、現在分詞descendensの複数与格。「(カピトリウムの丘を)下る人々にとって」という、場所の基準を示す「判断者の与格」として機能している。
  4. 1.8.6cum iam virium haud paeniteret — 非人称動詞paeniteret(接続法未完了過去、cum節内)が用いられており、不足や不満の対象であるvirium(viresの属格複数)を伴う。直訳は「(ロムルスが)もはや力を不満に思わなくなったとき」、すなわち「十分な力を得たとき」を指す。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §1.8.1-1.8.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:1.8.1-1.8.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。