§1.59.1Brutus illis luctu occupatis cultrum ex vulnere Lucretiae extractum manantem cruore prae se tenens, “per hunc” inquit “castissimum ante regiam iniuriam sanguinem iuro vosque, dii, testes facio me L. Tarquinium Superbum cum scelerata coniuge et omni liberorum stirpe ferro, igni, quacumque dehinc vi possim, exacturum nec illos nec alium quemquam regnare Romae passurum. ”
ブルトゥスは、彼らが悲しみに打ちひしがれている間に、ルクレティアの傷口から引き抜いた、血のしたたるナイフを自らの前に掲げて言った。 「王家の不義を受ける前は極めて清らかであったこの血に懸けて私は誓う。 そして神々よ、あなた方を証人とする。 私は、ルキウス・タルクィニウス・スペルブスをその邪悪な妻およびすべての子孫とともに、剣と火、そして今後私が持ちうる限りの武力によって追放し、彼らも他のいかなる者もローマで王となることを決して許さないということを。
§1.59.2cultrum deinde Collatino tradit, inde Lucretio ac Valerio, stupentibus miraculo rei, unde novum in Bruti pectore ingenium.
」次に彼はナイフをコッラティヌスに渡し、続いてルクレティウスとウァレリウスに渡した。 彼らは、ブルトゥスの胸にどこからこのような新たな気性が現れたのかという、この奇妙な出来事に驚き呆れていた。
ut praeceptum erat, iurant; totique ab luctu versi in iram, Brutum iam inde ad expugnandum regnum vocantem sequuntur ducem.
彼らは命じられた通りに誓いを立て、全員が悲しみから怒りへと一変し、その瞬間から王政を打倒するために呼びかけるブルトゥスを指導者として従った。
§1.59.3elatum domo Lucretiae corpus in forum deferunt concientque miraculo, ut fit, rei novae atque indignitate homines.
彼らはルクレティアの遺体を家から運び出して広場へと運び、よくあることだが、新奇な出来事への驚きとその不当さによって人々を呼び集めた。
§1.59.4pro se quisque scelus regium ac vim queruntur.
各自が口々に王の非道と暴力を訴えた。
movet cum patris maestitia, tum Brutus castigator lacrimarum atque inertium querellarum auctorque, quod viros, quod Romanos deceret, arma capiendi adversus hostilia ausos.
父親の悲しみも人々を動かしたが、それ以上に、涙と無益な不平を叱責し、男として、ローマ人としてふさわしいこと、すなわち敵対的な暴挙を企てた者たちに対して武器を取ることを呼びかける先導者となったブルトゥスが、人々を動かした。
§1.59.5ferocissimus quisque iuvenum cum armis voluntarius adest; sequitur et cetera iuventus.
若者のうち最も血気盛んな者たちがみな、武器を携えて自発的に集まり、残りの若者たちもそれに従った。
inde parte praesidio relicta Collatiae custodibusque ad portas locatis, ne quis eum motum regibus nuntiaret, ceteri armati duce Bruto Romam profecti.
そこで、コッラティアの守備のために一部の兵を残し、この暴動を誰一人として王たちに報告しないよう門に番兵を配置した上で、残りの武装した者たちはブルトゥスを指導者としてローマへと出発した。
§1.59.6ubi eo ventum est, quacumque incedit armata multitude, pavorem ac tumultum facit; rursus ubi anteire primores civitatis vident, quidquid sit, haud temere esse rentur.
そこに到着すると、武装した群衆が進むところはどこでも恐怖と騒乱が沸き起こったが、他方で、国家の指導者たちが先頭に立っているのを見ると、それが何であれ、決してわけもなく起こっていることではないと人々は考えた。
§1.59.7nec minorem motum animorum Romae tam atrox res facit, quam Collatiae fecerat.
この恐るべき出来事は、コッラティアで引き起こしたのと劣らないほどの動揺をローマの人々の心にも引き起こした。
ergo ex omnibus locis urbis in forum curritur.
そのため、市内のあらゆる場所から広場へと人々が駆けつけた。
quo simul ventum est, praeco ad tribunum celerum, in quo tum magistratu forte Brutus erat, populum advocavit.
そこに到着するやいなや、布告官はケレレスの長官――当時たまたまブルトゥスがその官職に就いていたのだが――のもとに民衆を召集した。
ibi oratio habita nequaquam eius pectoris ingeniique,
そこで、それまでの彼の心や気性とはおよそかけ離れた演説が行われた。
§1.59.8quod simulatum ad eam diem fuerat, de vi ac libidine Sex.
その気性は、その日まで彼が装っていたものであった。
Tarquinii, de stupro infando Lucretiae et miserabili caede, de orbitate Tricipitini, cui morte filiae causa mortis indignior ac miserabilior esset.
演説は、セクスストゥス・タルクィニウスの暴力と情欲について、ルクレティアの口にするのもおぞましい凌辱と哀れな死について、そして、娘の死そのものよりもその死の原因の方がいっそう不当で悲惨なものであったトリキピティヌスの喪失について語った。
§1.59.9addita superbia ipsius regis miseriaeque et labores plebis in fossas cloacasque exhauriendas demersae;
さらに王自身の傲慢さ、そして下水道や堀の開削のために駆り出された平民の悲惨さと労役が付け加えられた。
Romanos homines, victores omnium circa populorum, opifices ac lapicidas pro bellatoribus factos.
周囲のすべての民族の征服者であるローマの男たちが、戦士の代わりに労働者や石切り工にされてしまった、と。
indigna Servi Tulli regis memorata caedis et invecta corpori patris nefando vehiculo filia, invocatique ultores parentum dii.
また、セルウィウス・トゥッリウス王の不当な殺害、おぞましい乗り物で父の遺体を轢いた娘の不届きな行い、さらには親たちの仇討ちの神々を呼び求めたことが言及された。
§1.59.10his atrocioribusque, credo, aliis, quae praesens rerum indignitas haudquaquam relatu scriptoribus facilia subicit, memoratis incensam multitudinem perpulit, ut imperium regi abrogaret exulesque esse iuberet L. Tarquinium cum coniuge ac liberis.
これら、そして(私の思うに)他のさらに激しい事柄で、当時の事態の不当さが、執筆者にとって語ることが決して容易ではないような事柄を提示しているのだが、それらが言及されると、彼は激昂した民衆を促して、王から支配権を剥奪させ、ルキウス・タルクィニウスを妻や子供とともに追放に処するよう命じさせた。
§1.59.11ipse iunioribus, qui ultro nomina dabant, lectis armatisque ad concitandum inde adversus regem exercitum Ardeam in castra est profectus;
彼自身は、自ら志願した若者たちから兵を選抜して武装させ、そこから王に対して軍隊を蜂起させるために、アルデアの陣営へと出発した。
imperium in urbe Lucretio, praefecto urbis iam ante ab rege instituto, relinquit.
そして都市の支配権は、すでに以前から王によって首都長官に任命されていたルクレティウスに委ねた。
§1.59.12inter hunc tumultum Tullia domo profugit exsecrantibus, quacumque incedebat, invocantibusque parentum furias viris mulieribusque.
この騒乱の最中、トゥッリアは家から逃亡したが、彼女が進むところはどこでも、男たちも女たちも彼女を呪い、親たちの復讐の女神たちを呼び求めた。